ABD, Danimarka ve Grönland, ABD Başkanı Donald Trump’ın Grönland üzerindeki kontrol taleplerinin ardından yaşanan gerilimi azaltmak amacıyla yeni bir güvenlik anlaşması imzaladı. 22 Eylül tarihinde New York’taki Birleşmiş Milletler Genel Merkezi’nde gerçekleştirilen imza töreni, ABD ile Danimarka arasındaki 1951 tarihli Grönland savunma anlaşmasının yenilenmesini içeriyor.
Bu yeni düzenleme ile Arktik ve Kuzey Atlantik bölgesindeki askeri işbirliğinin güçlendirilmesi öngörülüyor. Anlaşma çerçevesinde ABD’ye Grönland’da iki yeni askeri tesis kurma yetkisi veriliyor. Bu tesislerden biri Narsarsuaq’ın güneyinde, diğeri ise Mestersvig’in doğu kıyısında inşa edilecek.
Ayrıca, ABD, Grönland’daki mevcut tek aktif askeri tesisi olan Pituffik Uzay Üssü’nü de genişletme imkanına sahip olacak. ABD’ye ait uçak ve gemilerin Grönland genelinde, kara suları dahil olmak üzere, uçuş yapma, iniş gerçekleştirme ve deniz altındaki faaliyetlerini sürdürme konusunda geniş erişim hakları tanınıyor.
Anlaşmanın ayrıntıları arasında, Grönland’da konuşlandırılacak ABD askerlerinin sayısı ya da yeni üslerin operasyonel hale geleceği tarih gibi konulara dair bir takvim yer almıyor.
NATO'NUN ARKTİK VARLIĞI GÜÇLENİYOR
Aynı zamanda bu anlaşma, NATO’nun Arktik bölgesindeki askeri varlığının artmasına da katkı sağlıyor. Danimarka, bu konuda bölgede kendi savunma kapasitesini artırmakla yükümlü olduğunu belirtiyor. İleride Grönland’ın bağımsızlık ilan etmesi durumunda NATO üyeliğinin devam etmesi bekleniyor.
Yeni bağımsız devletin üyelik için yeniden başvuru yapması gerektiği takdirde, Danimarka ve Grönland’ın bu süreci güvence altına alması umuluyor. NATO üyesi olmayan ülkelerin Grönland’da sürekli askeri varlık bulundurması ise yasaklanıyor. Ayrıca, Grönland halkının kendi kaderini tayin hakkının korunması metinde açıkça ifade ediliyor.
ABD’nin Grönland’daki operasyonlarını sürdürürken yerel topluma ve Grönland halkının yaşam biçimine saygı göstermesi gerektiği vurgulanıyor. Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen, bu anlaşmanın Grönland halkının kendi kaderini tayin hakkını tanıdığını belirtti. Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, anlaşmanın Danimarka Krallığı’nın egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygılı olduğunu ifade etti.
MADENLER VE YABANCI YATIRIMLAR
Anlaşmada, ABD’nin Grönland’ın madenleri ve doğal kaynaklara yönelik olası yatırımlarıyla ilgili özel bir düzenleme yer almıyor. Ancak stratejik sektörlerdeki yabancı yatırımlara yönelik sınırlamalar getiriliyor. NATO üyesi ülkeler, NATO ortakları veya Avrupa Birliği üyesi olmayan yatırımcıların Grönland’daki stratejik sektörlerde önemli kontrol veya nüfuz elde etmesine izin verilmiyor.
Bu kuralların uygulanması için yabancı yatırımlar, Grönland yönetimi tarafından denetlenecek. Anlaşmanın yürürlüğe girmesi için Danimarka ve Grönland’daki parlamento süreçlerinin tamamlanması gerekecek. Metinde herhangi bir sona erme tarihi yer almazken, tarafların anlaşmadaki değişiklikler için karşılıklı olarak mutabakat sağlaması gerekiyor.
Bu yeni düzenleme, ABD’nin Grönland’daki askeri varlığını genişletirken, Arktik güvenliğinin NATO çerçevesinde daha güçlü bir şekilde sağlanmasına odaklanıyor.
