A.B.D. Başkanı Donald Trump, Rusya'dan 300 bin ton dizel yakıt satın alacağını açıkladı. Bu durum, Ukrayna ve Avrupa'da büyük bir şok yarattı. Trump'ın, Kremlin’in Ukrayna’ya karşı yürüttüğü dört buçuk yıllık savaşı sona erdirmesi yönündeki baskıları boşa çıkaran bu anlaşmanın ardından, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ve Avrupalı müttefikleriyle yeni bir kriz yaşanması bekleniyor.
Zelenskiy, Trump'ın Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yaptığı anlaşmayı sert bir şekilde eleştirerek, bunun korkunç ve adaletsiz bir adım olduğunu vurguladı.
TRUMP'TAN AÇIKLAMA
Trump, anlaşmayı Truth Social üzerinden duyurarak, İran ile savaşın ardından yükselen yakıt fiyatlarını düşürmek için bu adımı attığını belirtti.
Trump, "Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile son derece başarılı bir görüşme gerçekleştirdim; bu görüşmede, Rusya’nın Amerikan ve küresel pazara derhal 300.000 tondan fazla, Kasım ayı boyunca ilave 500.000 ton ve hemen ardından da 1.000.000 ton dizel yakıt tedarik etmesi konusunda mutabık kaldık" dedi.
Trump, dizel rafinerilerinin durumuna bağlı olarak Rusya'nın kısa bir süre içinde 3.000.000 ton daha dizel yakıt teslimatı gerçekleştirebileceğini de ekledi. Ayrıca, Amerikalıların ve dünyanın diğer bölgelerindeki insanların dizel fiyatlarının rekor seviyede düşeceği yönünde bir beklenti içinde olması gerektiğini ifade etti.
Trump, "Amerikalılar, özellikle de harika çiftçilerimiz, hayvancılarımız ve kamyoncularımız için daha düşük fiyatlar sağlamak benim en büyük önceliğimdir" dedi.
YAKIT FİYATLARINDA ARTIŞ
Yakıt fiyatları, Hürmüz Boğazı’nın İran tarafından kapatılması nedeniyle hızla yükselmişti. Savaş öncesinde küresel petrol arzının %20'sinin geçtiği bu nokta, stratejik bir darboğaz durumundaydı. Galon fiyatının ortalama 4,20 dolara ulaşmasıyla sürücüler için maliyet artışı söz konusuydu.
Ancak, Kasım ayındaki A.B.D. Ara Seçimleri yaklaşırken, Trump ve Cumhuriyetçiler için en büyük sorun, dizel fiyatlarının geçen ay rekor seviyede, 6,52 dolara yükselmesiydi. Eleştiriler, Trump'ın geçen ay imzaladığı ve Rus bankalarına, yetkililerine ve tankerlerine yönelik yaptırımlar öngören yasayı baltaladığı gerekçesiyle de yükselmiş durumda.
Bu yasada ayrıca, kendisini Rusya'dan petrol veya doğal gaz ithal eden en büyük beş ülkeye ağır gümrük vergileri uygulama yetkisi de yer alıyor. Yasa, Trump'a belirli durumlarda istisnalar yapma konusunda geniş bir yetki sunmaktaydı.
Senato Demokrat Lideri Chuck Schumer, Dış İlişkiler Komitesi'nin kıdemli Demokrat Senatörü Jeanne Shaheen ve Bankacılık Komitesi'nin kıdemli Demokrat Senatörü Elizabeth Warren, birlikte yaptıkları açıklamada, "Başarısızlığın resmi budur. Başkan Trump, Amerikalılar için maliyetleri düşürme vaatlerini yerine getirememiştir; Amerika'yı hasımlarına karşı koruyamamıştır, bu da bir başarısızlıktır" şeklinde ifadeler kullandılar.
Rusya'nın savaş makinesinin gelirlerini azaltmayı ve Rus petrolü ile gazının alımını sınırlamayı hedefleyen yasayı, Kongre'nin iki partinin desteğiyle sadece birkaç hafta önce kabul ettiği iradeyi hiçe saymanın da bir başarısızlık olduğuna dikkat çekildi.
Bazı Cumhuriyetçiler de bu anlaşmayı eleştirerek, Nebraska'dan Cumhuriyetçi Temsilciler Meclisi Üyesi Don Bacon, "Putin, o parayı şehirleri bombalamak için kullanıyor; onun savaş ekonomisini ayakta tutmak ahlaki açıdan yanlıştır" dedi.
BAŞKANIN POLİTİKALARI BAŞARISIZLIK
Başkan Trump'ın Rusya ve Ukrayna'ya yönelik politikalarının da birer başarısızlık olduğunu vurgulayan Bacon, ahlaki belirsizlik yerine ahlaki netlik gerektiğini belirtti. En sert tepkilerden biri, Axios'a verdiği röportajda anlaşmanın Putin için bir doğum günü hediyesi gibi görüldüğünü ve durumun son derece kötü olduğunu ifade eden Ukrayna Cumhurbaşkanı Zelenskiy'den geldi.
Zelenskiy, bu hafta 74 yaşına giren Rus liderin, Trump ile gergin bir ilişkisi olduğunu hatırlatarak, anlaşmanın sona erdirilmesi gereken bir savaşa yatırım yapmak anlamına geldiğini ifade etti. Ayrıca, Rusya'nın bu duruma muhtemelen daha fazla terör ve aldatma ile karşılık vereceğini de belirtti.
"Bu durum Rusya'nın işine yarıyor; daha fazla insan öldürmesine, savaşı daha uzun sürdürmesine ve Amerika'ya daha az saygı duymasına neden oluyor," diyen Zelenskiy, Trump'ın petrol anlaşmasını duyurduğu sırada, temsilcileri Steve Witkoff ve damadı Jared Kushner'ın, savaşı sona erdirme tekliflerini görüşmek üzere Miami'de Ukraynalı ve Avrupalı yetkililerle buluştuklarını aktardı.
Zelenskiy, Ukrayna'nın Washington Büyükelçiliği aracılığıyla yaptığı başka bir açıklamada, Ukraynalı müzakerecilerin anlaşmayı bir sis perdesi olarak kullanıldığını ve bu durumu güçlü ortaklar tarafından alınmış zayıf bir karar olarak değerlendirdi. "Bu kesinlikle adil değil. Ortakların birbirine yaklaşımı böyle olmamalı," şeklinde konuştu.
Trump, son zamanlarda Ukrayna'yı Rusya'ya ait dizel rafinerilerine saldırdığı için eleştirip, Zelenskiy'e alternatif hedefler belirlemesi çağrısında bulunmuştu. Ancak, Ukrayna lideri, Rusya'nın Moskova'nın Ukrayna enerji altyapısına yönelik saldırılarını durduracak karşılıklı bir gerilimi azaltma planını kabul etmemesi durumunda bu talebe karşı çıkmıştı.
Söz konusu anlaşma, Moskova'nın NATO ittifakının kararlılığını denemeye yönelik askeri harekâta hazırlandığına dair spekülasyonlar arasında, Rusya ile Washington arasındaki gerilimin artmasının hemen ardından gerçekleşti. Bu yeni gelişmenin, Zelenskiy ile Trump yönetimi arasındaki ilişkilerin daha da kötüleşmesine yol açması bekleniyor.
Geçtiğimiz yıl Beyaz Saray'da gerçekleşen ve Trump'ın Zelenskiy'e "Elinde koz yok" dediği görüşmede, Zelenskiy Trump ve Başkan Yardımcısı JD Vance tarafından sıkıştırılmıştı. Ancak o günden bu yana Trump'ın Putin'e olan güveninin azaldığı ve Putin'in bir anlaşmaya varamadığı için hayal kırıklığı yaşadığı ifade ediliyor.
Trump'ın Putin ile yakıt maliyetlerini düşürecek bir anlaşma yapma arzusu, Rusya'nın ABD ile olan savaşında İran'a verdiği desteğe rağmen gündeme gelmekte. Rusya'nın, Amerikan güçlerinin, gemilerinin, hava araçlarının ve askeri üslerinin konumlarına dair uydu istihbaratı ile havadan gözetleme bilgilerini İran'a sağladığına inanılıyor. Ayrıca Rusya, İran'a insansız hava aracı (İHA) parçaları ve mühimmat da tedarik etti.
