ABD Başkanı Donald Trump, Ukrayna'daki yetkililerle Elon Musk arasında, Ukrayna'nın askeri uydu sistemi Starshield'e erişimdeki kısıtlamalarla ilgili suçlamalarla dolu bir tartışma başlatıldı. Ukrayna tarafı, bu kısıtlamaların cephe gerisindeki hedeflere yönelik insansız hava araçlarının (İHA) kullanımını olumsuz etkilediğini ve hava savunma sistemlerinin etkinliğini azalttığını belirtti.
Bu durumu ele alan Trump, perşembe günü, hizmetin tam kapasiteyle çalıştığını açıkladı. Ancak Associated Press'e konuşan bir Avrupa yetkilisi, sistemin henüz işlevsel olmadığını vurguladı. Diplomatik gerilimler artarken, Ukrayna'daki sivil kayıplar da yükseliyor.
Starshield erişimindeki kısıtlamaların sorumluluğunun kimde olduğu konusunda belirsizlik sürüyor. Donald Trump, kısıtlamaların, Rusya'nın beş yıl önce başlattığı kapsamlı saldırılar sırasında ABD ile Ukrayna arasındaki ilişkilerin en kötü dönemine girdiği bir zamanda uygulandığını ifade etti. Trump, Ukrayna'nın Rus petrol rafinerilerine yönelik saldırılarının Amerikalılar için dizel yakıt fiyatlarını artırdığını öne sürdü.
Ancak yapılan bir inceleme, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik askeri harekâtlarının ve Körfez bölgesinden petrol ihracatına getirilen kısıtlamaların, küresel dizel arzını daha fazla etkilediğini ortaya koydu. Trump, başlangıçta Starshield'deki kısıtlamalarla ilgili herhangi bir sorumluluğu kabul etmedi.
Geçen hafta yaptığı bir açıklamada Elon Musk'a atıfta bulunarak, "Bunu yapan var mı bilmiyorum, ben değildim ve Elon'un da yaptığını sanmıyorum" dedi. Trump'ın kabinesi bu ifadeleri destekledi. Dışişleri Bakanı Marco Rubio, çarşamba günü yaptığı açıklamada, "ABD Başkanı'nın veya sistemin herhangi bir yöneticisinin bu sistemde değişiklik yapılmasını talep etmediğini kesin olarak söyleyebilirim" ifadelerini kullandı.
Ancak Rubio, Musk'la ilgili şüpheleri artıracak başka bir açıklama yaptı: "Başkan, Starlink ve Starshield'in kararlarıyla ya da Elon Musk ile bir ilgisi yok. Bu özel bir şirket ve Başkan bu şirketi yönetmiyor; ona herhangi bir talimat verme yetkimiz yok." Wall Street Journal, perşembe günü, Trump'ın Musk'tan hizmeti yeniden başlatmasını istediğini aktardı.
Trump, daha sonra gazetecilere sistemin çalışır durumda olduğunu ifade etti. Musk ile görüşüp görüşmediğine dair soruları yanıtlamaktan kaçınan Trump, hizmetin kısıtlanması konusundaki nihai kararın SpaceX CEO'suna ait olduğunu ima etti.
MUSK, TRUMP'IN DESTEKÇİSİ OLDU
Elon Musk, Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy'nin görevden alınması yönündeki Donald Trump'ın çağrılarını destekleyerek, Zelenskiy'i sert bir dille eleştirdi. Musk, Starshield uygulamasıyla ilgili kısıtlamaların Trump yönetiminden kaynaklandığını ifade etti.
ABD HÜKÜMETİNİN KONTROLÜ ALTINDA
X platformunda yaptığı paylaşımda, sistemlerin ABD hükümetine ait olduğunu ve onun kontrolünde bulunduğunu belirten Musk, şunları ekledi: "Hız veya kullanım üzerindeki her türlü kısıtlama, nihayetinde ABD Başkanı tarafından belirlenir." Cumhuriyetçi Parti'nin önde gelen bağışçılarından ve Trump'ın müttefiklerinden biri olan Musk, değişikliklerden sorumlu olduğu yönündeki iddiaları reddetmeye devam etti.
Diğer yandan Wall Street Journal, Starshield'in yavaşlatma talimatının Musk tarafından verildiğini öne sürdü.
KARARDA FARKLI GÖRÜŞLER VAR
Gazetenin kaynakları, bu kararın Trump ile beraber alınıp alınmadığı konusunda birbirinden farklı görüşler sundu. Başkan Yardımcısı JD Vance, perşembe günü Musk'a destek vererek, milyarder iş insanının ABD hükümetinin kendisine talimat vermeden iki devlet aktörü arasında bir çatışmaya girmek istemediğini dile getirdi. Vance, "Dolayısıyla bunun Elon ile ilgili olduğunu düşünmüyorum," şeklinde konuştu.
ZELENSKIY'İN ELEŞTİRİLERİ
Asıl tartışma, ABD'nin Ukrayna ve Rusya üzerindeki politikalarının ne olacağına odaklanıyor. Ukrayna Cumhurbaşkanı Zelenskiy, kısıtlamaların başlangıçta SpaceX ve ABD'ye ait olduğunu savundu. Geçen hafta yaptığı bir açıklamada, bu adımın birçok can kaybına neden olabileceğini vurguladı.
STARLINK'İN KISITLAMALARI
Uygulamalar devre dışı kaldıktan kısa bir süre sonra konuşan Zelenskiy, Avrupa Birliği ülkelerindeki Starlink terminallerine benzer kısıtlamaların uygulanmadığını ve sınırlamaların sadece Ukrayna'ya yönelik olduğunu belirtti.
Zelenskiy, hafta sonu yaptığı açıklamada, Ukrayna'daki Starshield hizmetinin hızının aniden düşürülmesinden nihayetinde Musk'ın şirketi SpaceX'in sorumlu olduğunu ifade etti ve bu durumun hızın sınırlandırılması için ABD hükümetinden gelen bir mesaj olduğunu vurguladı.
HİZMETİN DURUMU HAKKINDAKİ GÖRÜŞLER
Teknik olarak bunu gerçekleştirenin SpaceX olduğunu söyleyen Musk, Trump perşembe günü hizmetin yeniden faaliyete geçtiğini öne sürse de Associated Press’e konuşan bir üst düzey Avrupalı yetkili, Starshield'in işleyişinde herhangi bir değişiklik olmadığını aktardı. Trump'ın açıklamalarından önce Zelenskiy de, Ukrayna için Starlink'in tam hızda çalışmasının henüz sağlanmadığını belirtti. Zelenskiy, önümüzdeki günlerde Rubio ile bir görüşme gerçekleştirmeyi umduğunu ekledi.
