3 Kasım tarihinde yapılacak ara seçimler, Kongre'deki dengeleri önemli ölçüde etkileyecek. Seçimler öncesinde açıklanan makroekonomik veriler, hanehalkının temel harcamalarının yanı sıra uzun vadeli borçlanma maliyetlerinin artış gösterdiğini ortaya koyuyor. Yönetimin enflasyonu düşürmeye çalışmasına rağmen piyasalardaki sert dalgalanmalar ve finansal göstergelerdeki yükseliş, seçim sürecinin önemli bir odak noktası haline gelmiş durumda.
Rusya-Ukrayna Savaşı'nın başlangıcında 4 dolardan ucuz olan dizel fiyatları, Amerika genelinde 6 doları aşarak tedarik zincirinden market raflarına kadar uzanan birçok alanda maliyetleri artırdı. Öte yandan, konut kredisi faiz oranlarının yüzde 7 seviyelerine yaklaşması, ev finansmanı açısından büyük bir engel oluşturuyor. Ayrıca, tahvil faizlerindeki yükseliş de finansal piyasalarda baskı yaratmaya devam ediyor.
Enerji maliyetlerinde de yukarı yönlü bir baskı söz konusu. Ekonomideki ilk dikkat çeken göstergelerden biri, akaryakıt fiyatlarında görülen olağanüstü artışlar. Orta Doğu’daki gerilimler ve petrol fiyatlarındaki dalgalanmalar, ABD'de enerji maliyetlerine dair endişeleri artırıyor.
Amerikan Otomobil Birliği'nin (AAA) verilerine göre, 14 Eylül itibarıyla benzinin ülke genelindeki ortalama fiyatı, galon başına 4,32 dolara yükseldi. Geçtiğimiz yılın aynı döneminde bu fiyat, 3,18 dolardı ve yıllık artış oranı yüzde 35,9 olarak kaydedildi. Dizel yakıt, taşımacılık, lojistik ve tarım sektörleri için temel bir enerji kaynağı olma özelliğini taşırken, burada da tarihi zirveler görülüyor.
AAA'nın raporuna göre, 14 Eylül'de ABD'deki motorin fiyatları, galon başına 6,23 dolarla rekor seviyeye ulaştı. Geçen yıl aynı dönemde motorinin fiyatı ortalama 3,69 dolardı ve bu yıl yıllık artış oranı yüzde 68,7 olarak hesaplanıyor. Özellikle California eyaletinde motorin fiyatları 8 doları aşmış durumda.
Akaryakıt fiyatlarındaki bu artış, yalnızca nakliye sektörünün maliyetlerini artırmakla kalmayıp, tarlalardan fabrikalara ve market raflarına kadar uzanan tedarik zincirinin her aşamasında maliyet artışına yol açarak tüketici fiyatlarını etkiliyor. Akaryakıt giderleri, Amerikalıların bütçelerinde önemli bir yer tutarak enflasyon üzerindeki riskleri artırıyor. Son veriler, ABD'de enflasyonun Federal Reserve'in hedefinin üzerinde kalmaya devam ettiğini gösteriyor.
Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), ağustos ayında aylık bazda yüzde 0,4, yıllık bazda ise yüzde 3,4 arttı. Değişken enerji ve gıda fiyatlarını hesaba katmayan çekirdek enflasyon da aylık bazda yüzde 0,3 ile beklentilerin üzerinde bir artış gösterdi. Özellikle benzin fiyatları ağustos ayında aylık bazda yüzde 3,9 artarak, enflasyondaki toplam aylık artışın üçte birinden fazlasını oluşturdu.
Yıllık bazda benzin fiyatları, yüzde 27,4 oranında yükseldi. Enerji endeksi ise ağustos ayında aylık yüzde 2,1 ve yıllık yüzde 16,3'lük bir artış kaydetti. Ağustos ayında ABD'de üretici enflasyonu artış gösterdi.
Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), geçen ay aylık bazda yüzde 0,4 oranında bir artış yaşarken, yıllık bazda ise yüzde 5,4 ile öngörülenin üzerinde bir yükseliş kaydedildi. Ülkedeki güçlü iş gücü piyasası ve yükselen enflasyon, faiz artırımı beklentilerini tetikledi.
POLİTİKA FAİZİ ARTIRIM BEKLENTİLERİ GÜÇLENİYOR
CME Group'un verilerine dayanarak, 14 Eylül itibariyle piyasa katılımcıları, Federal Rezerv'in 15-16 Eylül tarihindeki toplantısında politika faizini 25 baz puan artırma olasılığını yüzde 90'ın üzerinde değerlendirmekte. Konut sektöründe ise mortgage oranlarındaki yükseliş dikkat çekiyor; özellikle yüzde 7 seviyesine yaklaşılması önemli bir gelişme.
Mortgage Bankalar Birliği (MBA) tarafından sağlanan verilere göre, ABD'de 30 yıl vadeli mortgage için ortalama faiz oranı, 4 Eylül'de sona eren haftada yüzde 6,85'e ulaşarak, Haziran 2025'ten bu yana görülen en yüksek seviye oldu.
KONUT VE MORTGAGE PİYASASINDAKİ SIKINTILAR
Yeniden finansman başvurularında ise Mayıs 2025'ten bu yana en düşük seviyeye ulaşılması kaydedildi. MBA Başkan Yardımcısı Joel Kan, enflasyon ve federal bütçe açığına dair yatırımcı kaygılarının devam etmesinin, konut kredisi oranlarını yükselttiğini ifade etti. Mortgage faizlerindeki artış, ilk kez ev sahibi olmayı düşünen genç aileler ve orta gelir grubundaki bireylerin konut piyasasından uzaklaşmasına yol açmakta.
Düşük faizli eski kredilerine sahip olan mevcut ev sahipleri, ellerindeki avantajı kaybetmemek için taşınma ve mülk satışından kaçınmakta. Yüksek finansman maliyetleri, konut alım talebini kiralık konutlara yönlendirdi ve bu durum, kira artışlarını da beraberinde getirdi. Satılık ve kiralık konut piyasalardaki bu dengesizlik, hanehalkı için barınma masraflarını zorlaşan bir duruma soktu.
TAHVİL PİYASASINDAKİ YÜKSELİŞ
Tahvil piyasalarında da borçlanma maliyetleri yükselmeye devam ediyor. Piyasalardaki yoğun faiz baskısı ve satış dalgalarına rağmen, ABD'nin uzun vadeli tahvil faizleri, ekonomi yönetiminin müdahale çabalarına rağmen önemli seviyelere ulaşmış durumda. ABD'nin 10 yıllık Hazine tahvili faizi, bugün itibarıyla yüzde 5,03 ile Temmuz 2007'den bu yana en yüksek seviyeye çıktı.
ABD Hazine Bakanlığı, piyasa likiditesini desteklemek amacıyla uzun vadeli tahviller için geri alım operasyonlarını en az iki katına çıkaracağını açıklamıştı. Bu çerçevede, mevcut operasyon başına azami 2 milyar dolar olan tutarın en az 4 milyar dolara çıkarılacağı belirtildi.
Ancak, geçen hafta geri alım operasyonlarındaki limit artımına rağmen ABD Hazine'sinin bu çabası, uzun vadeli tahvil faizlerindeki yükselişi önlemekte yetersiz kaldı. Trump'ın ikinci döneminde, borç seviyesinin yaklaşık 4 trilyon dolar yükseldiği görüldü. ABD'nin toplam kamu borcu, 18 Ağustos tarihi itibarıyla ilk kez 40 trilyon doların üzerine çıktı.
Aynı tarihte, hükümetin elindeki borç miktarının 32 trilyon 265 milyar doları aştığı, hükümet içindeki borçların ise 7 trilyon 781 milyar dolara ulaştığı kaydedildi. Donald Trump'ın yeniden göreve başladığı Ocak 2025’te, kamu borcunun 36,2 trilyon dolar seviyelerinde olduğu bildirildi.
Federal Rezerv'in enflasyonla başa çıkmak amacıyla faiz oranlarını yüksek tutması, Hazine’nin tahvil ihraçlarına ilişkin ödemelerinin önemli ölçüde artmasına neden oldu. Gerçekleştirilen büyük ölçekli vergi indirimleri, kamu gelirlerini olumsuz etkilerken, savunma ve sosyal program harcamalarındaki süreklilik yapısal bütçe açıklarını kalıcı hale getirdi.
Hazine Bakanlığının en son bütçe verilerine göre, 2026 mali yılının Ekim 2025'te başlayacak olan 11 ayında, ülkenin kamu borcuna dair net faiz giderinin 1 trilyon doları geçtiği ifade edildi.
TRUMP'TAN 5 BİN DOLARA YÖNELİK SEÇİM VAADİ
Seçim takviminin son 50 güne girmesiyle birlikte, ortaya çıkan ekonomik durum siyasi denklemi doğrudan etkileme potansiyeli taşıyor. Muhalefet, mevcut durumu ekonomi politikalarının bir sonucu olarak seçim alanlarına taşırken, iktidar kanadı ise küresel ekonomik durumdan ve dışsal şokların etkilerinden bahsediyor.
ABD Başkanı Trump, Temsilciler Meclisi ve Senato seçimlerinde Cumhuriyetçilerin kazanması durumunda her yetişkine 5 bin dolar ödeme yapılacağını açıkladı. Söz konusu vaat, liberal medya tarafından eleştirilirken, muhafazakar medya tarafından daha olumlu karşılanmakta.
Trump’ın politikalarını eleştiren liberal medya organları, bu tür bir adımın hayata geçirilmesi halinde bütçede 1,2 trilyon dolardan fazla ek bir açığa yol açacağı ve bunun ekonomik dengelere zarar vereceğini öne sürüyor. Bazı analistler, böyle bir ekonomik vaadin seçim rüşveti olarak değerlendirileceğini ve bunun hukuken tartışmalı olabileceğini dile getiriyor.
