Orta Doğu'daki jeopolitik gelişmeler, yüksek enerji fiyatlarının sürmesiyle birlikte enflasyonist baskıları dünya genelinde artırmaya devam ediyor. Maliyet kanalları aracılığıyla iktisadi faaliyet ve beklentilere bağlı olarak enflasyon görünümündeki değişiklikler dikkatle izleniyor. ABD'de dün açıklanan üretici fiyat endeksi, ağustos ayında aylık yüzde 0,4 artış gösterdi ve yıllık bazda ise yüzde 5,4'lük bir artış ile öngörüleri aştı.
Uzmanlar, üretici maliyetlerindeki yükselişin fiyat baskılarını artırabileceğini ve bu durumun ABD Merkez Bankası'nın (Fed) faiz artışına gitme ihtimalini kuvvetlendirdiğini belirtiyor. Petrol fiyatlarındaki artış, enflasyon endişelerini körükleyerek tahvil piyasalarında olumsuz etkiler yarattı. ABD'nin 10 yıllık tahvil faizinde, yaklaşık 12 baz puanlık bir artışla yüzde 4,97 oranı görülerek, Ekim 2023'ten bu yana en yüksek seviyeye ulaşıldı.
Gün içerisinde, ABD'deki 10 yıllık tahvil getirisi kritik yüzde 5 seviyesine yakın seyretmeye devam ediyor. 30 yıllık tahvil getirisi de yüzde 5,38'e yükselerek, 2007 yılından bu yana en yüksek seviyeyi test ediyor. Bugün açıklanacak tüketici fiyat endeksine odaklanılırken, bu verilerin piyasalardaki Fed politikası tahminlerini etkilemesi bekleniyor.
Analistler, eğer piyasalardaki beklentiler şahin bir yönde artış gösterirse, baskıların yükselebileceğini ifade etti. Para piyasalarında, önümüzdeki hafta Fed'in 25 baz puan faiz artışına gitme ihtimali yüzde 72'ye çıkarken, yıl sonunda bir ilave artış olasılığı da artış gösteriyor.
Ayrıca, Umman ve İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçişi geçici olarak yönetecek bir anlaşma için Körfez ülkeleri dışişleri bakanlarının İranlı mevkidaşlarıyla görüşecekleri yönündeki haberler, mevcut olumsuz havayı bir nebze hafifletti. Ayrıca, bir televizyon kanalında açıklamalarda bulunan ABD Başkanı Donald Trump, önceki açıklamalarının aksine, İran ile olan savaşın 3 Kasım'daki Kongre ara seçimlerinden önce sona erebileceğini ifade etti.
Orta Doğu'daki petrol tesisleri ve tankerlerin hedef alınmasının ardından Brent petrol varil fiyatı, dün yüzde 6,3 oranında artarak 107,6 dolara yükseldi. Bugün ise yüzde 0,3'lük bir artışla 108 dolara ulaşmış durumda.
Fed ile ilgili şahin beklentilerin güçlenmesi sonrası dolar endeksi, dün yüzde 0,3 oranında artarak 99 seviyesine yükselirken, şu anda da yüzde 0,1 değerlenmeyle 99,1 seviyesinde işlem görmekte. Dolar endeksinin güçlenmesi ve artan tahvil faizlerinin etkisiyle altın ons fiyatı, bir gün içerisinde yüzde 1,9'luk bir azalma ile 4 bin 319 dolara geriledi.
Ancak bugün ons altın yüzde 0,4'lük bir artış göstererek 4 bin 334 dolardan işlem görmekte. Bu gelişmeler doğrultusunda, S&P 500 endeksi yüzde 0,58, Nasdaq endeksi yüzde 0,65 ve Dow Jones endeksi ise yüzde 0,6 oranında düştü. ABD'de endeks vadeli kontratlar pozitif bir başlangıç yaptı.
Öte yandan Avrupa borsaları, satış ağırlıklı bir seyir izledi. Avrupa piyasaları, Orta Doğu'daki gerginliklerin petrol fiyatlarını artırarak piyasalarda olumsuz bir hava yaratmasının etkisiyle satıcılı bir seyir izledi. Ayrıca, Avrupa Merkez Bankası (ECB), dün üç temel politika faizini beklentilere uygun şekilde 25'er baz puan artırdı.
ECB BAŞKANI LAGARDE’DAN ENFLASYON UYARISI
ECB Başkanı Christine Lagarde, enflasyonun uzun süre boyunca hedefin oldukça üzerinde kalacağına dair uyarıda bulundu. Almanya'da ise Orta Doğu'daki jeopolitik tehditlerin enerji maliyetlerini artırmasının sonucu olarak, yıllık enflasyon ağustos ayında yüzde 2,9'a yükselerek son 2,5 yılın en yüksek seviyesine ulaştı.
Diğer yandan, Avrupa Menkul Kıymetler ve Piyasalar Otoritesi (ESMA), ekonomik görünümdeki zayıflama ve jeopolitik risklerin yanında finansal varlıkların yüksek değerlemelerde kalmasının ani piyasa düzeltmesi olasılığını arttırdığını bildirdi.
Tüm bu gelişmeler ışığında, İngiltere'deki FTSE 100 endeksi yüzde 0,57, İtalya'nın FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,13, Fransa'nın CAC 40 endeksi yüzde 0,49 ve Almanya'nın DAX 40 endeksi ise yüzde 0,84 oranında geriledi. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar karışık bir seyir izleyerek güne başladı. Asya'da ise tahvil piyasalarındaki satışlar, riskli varlıklar üzerinde baskı yaratıyor.
Asya piyasalarında da olumsuz bir hava hakimken, tahvil piyasalarındaki satışlar riskli varlıkları olumsuz etkiliyor. Japonya'da 10 yıllık tahvil faizleri yaklaşık 7 baz puan artışla yüzde 2,98 seviyesine ulaştı. Ayrıca Japonya'da yayınlanan üretici enflasyonu verileri, enerji fiyatlarından kaynaklanan baskının sürdüğünü gösteriyor.
Japonya'da ÜFE, ağustos ayında yıllık bazda yüzde 7,6 ile beklenenden daha fazla yükselerek artış gösterdi. Endeksin aylık bazda ise yüzde 0,2'lik bir düşüş kaydettiği gözlemlendi. Japonya Merkez Bankası'nın (BoJ) önümüzdeki haftaki toplantısında politika faizini 25 baz puan artırması bekleniyor.
Doların, Fed'e ilişkin şahin beklentilerle değer kazanmasının ardından, dün dolar/yen paritesindeki düşüş son buldu ve parite dün yüzde 0,6 artışla 154,4 seviyesine yükseldi. Ancak şu anda parite, yüzde 0,2'lik bir azalma ile 154,2 seviyesine geri döndü.
Söz konusu gelişmeler doğrultusunda, kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 2,2, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 2,1, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,8 ve Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1,7 oranında geriledi. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), politika faizini değiştirmeyerek sabit tuttu. Şu anda, cari denge verileri üzerinde gözler yoğunlaştı.
Dün, satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,77 oranında değer kaybederek 14.393,85 puandan kapattı. Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli kontrat da önceki seans kapanışına göre yüzde 0,26 düştü.
TCMB’DEN FAİZ AÇIKLAMASI
Öte yandan, TCMB Para Politikası Kurulu (PPK), bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını yüzde 37 seviyesinde tutma kararı aldı. Merkez Bankası'nın duyurusuna göre, gecelik borç verme faizi yüzde 40, gecelik borçlanma faizi ise yüzde 35,5 olarak sabit kalacak.
Duyuruda, aylık dalgalanmalara rağmen enflasyonun ana eğiliminin gerilediğini gösteren son döneme ait enflasyon verileri ve öncü göstergeler vurgulandı. Ayrıca, iktisadi faaliyet verileri ve arz şoklarının iç talep üzerindeki etkisinin sınırlı kaldığı, diğer yandan jeopolitik gelişmeler neticesinde artan enerji fiyatlarının enflasyon görünümüne yukarı yönlü riskler oluşturduğu ifade edildi. Yurt içinde dikkatler, ödemeler dengesi verilerine çevrildi.
AA Finans tarafından gerçekleştirilen Ödemeler Dengesi Beklenti Anketi'ne katılan ekonomistler, cari işlemler hesabının temmuz ayında 582,3 milyon dolar fazla vermesini öngörüyor. Ayrıca, ekonomistler yıl sonu itibarıyla cari işlemler açığının 51 milyar 54 milyon dolar olacağını tahmin ediyor.
DOLAR/TL VE ANALİZLER
Dolar/TL, dünü 48,5440 seviyesinden kapatırken, bu sabah bankalararası piyasalarda önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 48,5850 seviyesinden işlem görüyor. Analistler, ödemeler dengesi ve piyasa katılımcıları anketinin yanı sıra yurtdışında ABD'de açıklanacak enflasyon verileri gibi yoğun bir veri akışının izleneceğine dikkat çekti.
Ayrıca, ABD'deki enflasyon verisinin piyasalarda yön belirlemede kritik olabileceği ve Fed'in politikalarına dair beklentileri etkileyebileceği ifade edildi. Teknik analizler doğrultusunda BIST 100 endeksinde 14.300 ve 14.200 seviyelerinin destek, 14.400 ve 14.500 seviyelerinin ise direnç noktaları olarak belirlendiği kaydedildi.
PIYASALARDA BUGÜN TAKİP EDİLECEK VERİLER
Piyasalarda bugün gözlemlenecek veriler arasında şunlar yer alıyor: 09.00’da İngiltere’nin temmuz ayına ait Gayri Safi Yurt İçi Hasıla verisi, sanayi üretimi ve dış ticaret dengesi açıklanacak. Türkiye’de ise 10.00’da temmuz ayı cari işlemler dengesi, eylül ayı piyasa katılımcıları anketi ve temmuz ayı ticaret satış hacmi/perakende satış hacmi verileri paylaşılacak.
Ayrıca, ABD’de 15.30’da ağustos ayı Tüketici Fiyat Endeksi, 17.00’da eylül ayı Michigan Üniversitesi tüketici güven endeksi ve 21.00’da ağustos ayı federal bütçe dengesi verileri açıklanacak.
