Çimento sektöründe, işgücü piyasasındaki rekabete yönelik ihlallerin olup olmadığına dair şüpheler, Rekabet Kurulu'nun 21 Kasım 2024 tarihli kararı çerçevesinde yürütülen bir soruşturmayla gündeme geldi. İnceleme sırasında, üç firmaya yönelik gerçekleştirilen araştırmada, şirketlerin iç yazışmalarına ulaşıldı. Bu yazışmalardan birinde, bir yönetici, çalışanından sektördeki diğer firmalarda beyaz yakalı işçilere uygulanacak zam oranları hakkında bilgi talep etti.
Çalışanın verdiği yanıtta, 2024 yılına yönelik olarak 9 şirketten 6’sının zam oranlarına dair bilgiler sunuldu. Bu durum, çimento sektörü içinde faaliyet gösteren söz konusu firmalarda mavi yakalı işçilerin ücret artışlarını belirli bir düzeyde eşgüdümlü olarak belirledikleri şüphesini doğurdu. Rekabet Kurulu, bu nedenle konuyla ilgili bir soruşturma başlatma kararı aldı.
YAPILAN İNCELEMELER
Gelen yanıtlara bakıldığında, yazışmadaki 6 firmanın ücret artış oranlarının, beyaz yakalı çalışanlara uygulanan gerçek zam oranlarıyla uyuşmadığı belirlendi. Raporda, 2024 yılında toplam 10 şirketin 6’sında ücret artışlarının yüzde 55-60 arasında uygulanmış olduğu, iki şirketin ise daha düşük artış oranı belirlediği kaydedildi. Soruşturmaya konu olan dönemdeki beyaz yakalı çalışanlara yapılan ücret zamlarının farklı olduğu belirtildi.
Ancak, bu firmaların ücret artış oranlarını bir arada belirlediklerine dair herhangi bir kanıt elde edilemediği ifade edildi. Raportör, bu bulgulara dayanarak soruşturma açılmasına gerek olmadığı yönünde bir görüş bildirdi.
Rekabet Kurulu, söz konusu raporu yeterli buldu ve çimento sektöründeki firmaların, beyaz yakalı işçiler için zam oranları belirleme konusunda işbirliği yapmadığı sonucuna vardı; bu nedenle soruşturma açılmaması kararı alındı.
BİLİŞİM SEKTÖRÜNE CEZALAR
Rekabet Kurulu, geçtiğimiz yıl bilişim sektöründe faaliyet gösteren 8 şirkete, işgücü piyasasında centilmenlik anlaşmaları yaparak rekabeti ihlal ettikleri gerekçesiyle toplam 91,7 milyon lira para cezası verdi. Ayrıca, geçen hafta otomotiv yan sanayinde faaliyet gösteren 37 şirket, bir dernek ve bir OSB hakkında iş gücü piyasasındaki rekabet ihlalleri sebebiyle soruşturma başlatıldığı bildirildi.
İŞÇİLERİN MAĞDURİYETİ
Sendikasız çalışanların bulunduğu iş yerlerinde ve sektörlerde, ücretler tamamen işverenler tarafından belirleniyor. Bazı iş yerlerinde, yapılan zamların belirlenmesinde sektördeki diğer şirketlerin zam oranlarına göz atıldığı yolundaki iddialar sık sık dile getiriliyor. Bununla birlikte, bu tür anlaşmaların bazı sektörlerde işçi transferini engelleme amacı taşıdığı da iddia ediliyor.
Basın sektöründe de benzer durumlar geçmişte yaşanmış ve bu konu sıkça kamuoyunu meşgul etmiştir. Rekabet Kurulu, işverenlerin ücret zammı konusunda birlikte hareket etmesi veya çalışan alımında anlaşma yapması halinde, emeğiyle geçinen beyaz ve mavi yakalı işçilerin sömürüye açık hale geleceği konusunda son derece hassas davranmaktadır.
Mavi yakalı işçilerin seçenekleri sınırlı olmasına karşın, beyaz yakalı çalışanlar, Türkiye’de emeklerinin karşılığını alamadıkları için yurt dışına gitmeyi tercih edebiliyorlar. Rekabet Kurulu, işgücü piyasasındaki rekabet ihlallerinin, Türkiye’den beyin göçüne neden olabileceği görüşünde olduğundan, bu iddialara son derece önem vermektedir.
