18 yaş altı bireylerin sigorta koşulları, ülkedeki mevcut yasal düzenlemelere göre belirleniyor. Bugün itibarıyla çocukların sigortalı olmalarının birçok avantajı bulunmamakla birlikte, ileride değişen yasalarla bu durumun seyrinin nasıl olacağı belirsiz. Çocuklar staj dışında çalışmaya başladıkları zaman sigorta başlangıç işlemleri hangi şartlarla gerçekleştirilebilir?
Bu konuda sektörel farklılıklar mevcut mu? Çocuklara sigorta yaptırma işleminin detayları nelerdir? (Metehan D.) Bu konuda daha fazla bilgi almak isteyenler bana ulaşabilir: akivanc@haberturk.com.
Küçük yaşta sigorta yaptıran ebeveynler ve büyükanneler, özellikle emeklilikte yaşa takılanlar (EYT) düzenlemeleri sayesinde emekli olan çocukları ve torunları için bolca hayır duası alıyorlar. 2008'den önce emeklilik koşullarında yapılan değişiklikler, küçük yaşta sigorta kaydı olan bireylere belirli avantajlar sağladı. 2008'den sonra sigortalı olanların emeklilik yaşı, 4/a kapsamında 7200 prim gününü, 4/b ve 4/c kapsamında ise 9000 prim gününü tamamladıkları tarihlere bağlı olarak 65 yaşına dek uzanabiliyor.
Mevcut yasal düzenlemelere göre, sigorta giriş süresi kadar prim gün sayısının tamamlanmış olması önem taşıyor. Gelecek yasaların nasıl değişeceğini öngörmek şu an için mümkün değil. Sorunuz üzerine mevcut mevzuat çerçevesinde açıklama yapmaya çalışacağım. 18 yaşından önce malullük, yaşlılık, ölüm statülerinde çalışanların sigortalılık süreleri, 18 yaşını doldurdukları tarihte başlar.
Bu süre zarfında ödenen primler, yalnızca prim gün sayılarının hesaplamasına dahil ediliyor. 4/b ve 4/c gruplarında yer alan, meslek veya sanat okulu mezunu olanlar için mahkeme kararı ile kazai rüşt alındığında 18 yaş şartı aranmamaktadır.
Bu bireyler için, 18 yaşının dolmasından önce kazai rüşt almış olmaları durumunda, sigorta başlangıç tarihi olarak bu tarihler esas alınır; dolayısıyla sigortalılık süreleri de bu tarihten itibaren başlamış olur. Ancak kazai rüşt alınmadan, 18 yaşından önce yapılan çalışmalar, sigorta başlangıcı olarak kabul edilmez. Sigortalılık süresi ile ne kastedildiğini açıklayalım.
Hatırlanacak olursa, 2000 yılı öncesi çalışanların emeklilik şartları, prim gün sayısı, yaş ve sigortalılık süresinden oluşuyordu. SSK’lıların prim gün sayıları, 5000 ile 5975 gün arasında yer almaktaydı. Sigortalılık süresi, kadınlarda 20, erkeklerde ise 25 yıl olarak belirlenmişti.
Sigorta başlangıcı ile emeklilik başvurusunu yaptığı tarih arasındaki toplam süre, sigortalılık süresi olarak tanımlanıyordu. 2008 sonrası çalışmaya başlayanlar için emeklilik koşullarında sigortalılık süresi geçerli değilken, ölüm ve malullük aylığı alımında sigortalılık süresi dikkate alınıyor. Uzun vadeli sigorta branşlarına tabi olarak, 18 yaşından önce çalışma öngörülmesi durumunda sigortalılık süresi, 18 yaşını doldurdukları tarihte başlamaktadır.
18 yaşından önceki dönemlerde yapılan sigorta primleri, toplam prim günlerine dahil edilmekte. Ayrıca, 18 yaş öncesi sigorta işlemleri önemli bir unsura sahiptir; çünkü sigortalı olarak çalışmaya başladığınız ilk tarihte geçerli olan emeklilik koşulları, sonradan kanunda yapılan değişikliklerden etkilenmezler.
18 YAŞINDAN KÜÇÜK ÇOCUKLAR İÇİN ÇALIŞMA ŞARTLARI
Bir meslek veya sanat okulunu tamamlayan bireyler veya mahkeme kararıyla rüşt ispat edenler, belirli alanlarda görev alabilmek için 18 yaşını doldurmaları şartı aranmamakta. İş Kanunu çerçevesinde, 15 yaşını henüz bitirmemiş çocukların çalıştırılması yasaklanmıştır. Bunun yanında, 15 ila 18 yaş arasındaki genç bireyler, İş Kanunu’nun hükümlerine tabi olarak çalıştırılabilmektedir.
14 yaşını doldurmuş ve ilköğretim eğitimini tamamlamış çocuklar ise, belirli şartlar altında çalışabilirler. Bu noktada, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın ilgili yönetmeliğinde belirlenen kurallar geçerli. Yönetmelik, çocukların ve genç işçilerin çalıştığı ortamlarda güvenlik, sağlık, fiziksel ve zihinsel gelişim gibi unsurların göz önünde bulundurulmasını gerektirmektedir.
Okula devam eden genç ve çocuk işçiler, okul başarılarını olumsuz etkilemeyecek işlerde çalıştırılabilirler. Bu durum, çocukların staj yapmadıkları sürece okul saatlerinde işte çalışamayacakları anlamına gelir. Fiziksel veya zihinsel sağlıklarını tehlikeye atacak işlerde çalışmaları da yasaktır.
Bir işte fiilen çalışma olmaksızın çalışmış gibi gösterilmesi, hukuka aykırıdır. Sosyal Güvenlik Kurumu, bu konuda titiz denetimler gerçekleştirmektedir. İleride bu durumun tespiti halinde, sigortalılık süresi iptal edilebileceği gibi, yapılan tüm ödemeler de faizi ile geri alınmaktadır.
E-DEVLET'TE EMEKLİLİK SORGULAMASI
Kullanıcı Uğur D., e-Devlet üzerinden 4/a tescil tarihinin 30.07.1991, hizmete başlangıç tarihinin ise 15.01.1995 olduğunu belirtmiş. Toplam 4308 prim günü mevcut. Şu anda bir işte çalışmadığı için nasıl emekli olabileceği sorusunu sormuş.
Sigorta başlangıç tarihine göre normal emeklilik için 5750 prim gününe ihtiyaç bulunmaktadır. Bu prim günlerini tamamladığınızda, hemen emeklilik işlemlerine başlayabilirsiniz. Ancak, 8 Eylül 1999 tarihinden önce sigortalı olarak çalışmaya başlayanlar, kadınlar için 3600 prim gününde 58, erkekler için ise 60 yaşında emekli olma imkanına sahiptir.
Dolayısıyla, bundan sonraki süreçte hiç çalışmasanız bile 60 yaşınıza geldiğinizde emeklilik başvurusu yapabilirsiniz.
3600 GÜN İLE EMEKLİLİK OLANAĞI
Kullanıcı Rifat S., 01.09.1971 doğumlu ve toplam 1650 prim gününe sahip olduğunu aktarmış. Askerlik borçlanması yapmadığını belirtiyor ve 3600 günle emekli olma ihtimalini sorguluyor. Emeklilik şartları, kişinin doğum tarihi yerine, sigortalı çalışmaya başlama tarihi esas alınarak belirlenmektedir.
Eğer sigortalı çalışmaya 8 Eylül 1999 tarihinden önce başlamışsanız, 4/a statüsünde 3600 prim gününü tamamlamanız durumunda 60 yaşınıza geldiğinizde emekli olma imkanınız vardır.
