Gelir vergisi, işçi ve memurların kazançlarından kesilen bir vergi türüdür. 2022 yılından bu yana asgari ücrete kadar olan gelirler vergiden muaf tutulmaktadır. Asgari ücreti aşan kazançlar için uygulanan vergi oranları ise yüzde 15'ten başlayarak yüzde 20, yüzde 27, yüzde 35 ve en son yüzde 40'a kadar çıkmaktadır.
Her yılın başında belirlenen gelir vergisi tarifesi, hangi kazançlar için hangi oranların geçerli olacağını göstermektedir. Normal şartlarda bu tarifeler, her yıl yeniden değerleme oranına göre artırılmaktadır. Cumhurbaşkanı, bu oranı yüzde 50’ye kadar artırma veya azaltma yetkisine sahiptir.
2026 VE 2027 VERGİ DİLİMLERİ
2026 yılında çalışanların elde ettiği kazançlar için; 190 bin TL’ye kadar olan kısmına yüzde 15, 190.000 TL ile 400.000 TL arasındaki kısıma yüzde 20, 400.000 TL ile 1.500.000 TL arasındaki miktara yüzde 27, 1.500.000 TL ile 5.300.000 TL arasındaki gelire yüzde 35, 5.300.000 TL’yi aşan kısıma ise yüzde 40 oranında vergi uygulanacaktır. Bu yıl için yeniden değerleme oranı ise yüzde 27,83 olarak belirlenmiştir.
YENİ VERGİ DİLİMLERİ 2027'DE
2027 yılında gelir vergisi dilimleri yeniden değerleme oranına göre artış gösterdiğinde; 240.000 TL’ye kadar olan kazançlarda yüzde 15, 240.000 TL ile 500.000 TL arasındaki kazançlarda yüzde 20, 500.000 TL ile 1.900.000 TL arasındaki kazançlarda yüzde 27, 1.900.000 TL ile 6.700.000 TL arasındaki kazançlarda yüzde 35, 6.700.000 TL üzerindeki kazançlarda ise yüzde 40 oranında gelir vergisi alınacaktır.
Cumhurbaşkanı, bu oranları yüzde 50 artırma yetkisini kullanırsa, ilk vergi dilimi 360 bin TL, ikinci dilim 750 bin TL ve üçüncü dilim 2 milyon 850 bin TL’ye yükselebilecektir. Vergi dilimindeki artış, işçilerin daha az vergi ödeyerek daha fazla net gelir elde etmelerine olanak tanıyacaktır.
Özellikle ilk vergi diliminin yükselmesi, çalışanların büyük bir kısmının yüzde 20’lik dilime girmesini ve net kazançlarının artmasını sağlayacaktır.
DİKKATE ALINMAYAN KESİRLER
Yüzde 5’in altındaki kesirlerin dikkate alınmaması, vergi dilimlerinin daha düşük görünmesine yol açmaktadır. Örneğin, 2022 yılında ilk vergi dilimi yüzde 36,20 yerine yüzde 33,33 olarak, 2023 yılında yüzde 122,93 yerine yüzde 118,75, 2024’te yüzde 58,46 yerine yüzde 57,14 ve 2026’da yüzde 25,49 yerine yüzde 20,25 olarak artırılmıştır.
Vergi tarifesinin mevcut kanun çerçevesinde uygulanması durumunda, 2027 yılında yüzde 27,83 yerine yüzde 26,32 oranında bir artış gerçekleşeceği öngörülüyor. Son altı yıl boyunca yüzde 5'in altındaki küsuratların dikkate alınmaması, ilk vergi dilimini 266.606 liradan 240 bin liraya çekti. Ayrıca, 2000, 2001 ve 2002 yıllarında vergi tarifeleri, yeniden değerleme oranının altında artırılmıştır.
2000 yılından itibaren vergi tarifesi, yeniden değerleme oranında artırılsaydı, 2027 yılında ilk vergi dilimi 240 bin lira yerine 666 bin 266 liraya ulaşacaktı. Böyle bir durumda, 666 bin 266 liralık bir kazanç için 2027'de ödenecek vergi 133 bin lira yerine 99 bin 940 lira olacaktı. Bu da işçilerin cebinde 33.060 TL kalması anlamına geliyor.
İLK VERGİ DİLİMİNİN ASGARİ ÜCRETE ORANI DÜŞTÜ
2000 yılında ilk vergi dilimi, asgari ücretin 21,9 katıydı.
Bu oran, 2001'de 19,5 kat, 2002'de ise 16,1 kat seviyesine geriledi. 2008-2012 yılları arasında ilk vergi diliminin asgari ücrete oranı yaklaşık 12 kat olarak uygulandı. 2014 yılında bu oran, on katın altına düştü ve 2026 yılı itibarıyla ilk vergi dilimi, asgari ücretin sadece 5,75 katına denk geldi.
Asgari ücret, bazı yıllarda ocak ve temmuz aylarında, bazı yıllarda ise yalnızca ocak ayında belirlendi. Bu hesaplamalarda her iki ayın ortalamaları dikkate alındı. TÜRK – İŞ, HAK – İŞ ve DİSK gibi işçi sendikaları ile işveren sendikası TİSK, gelir vergisi tarifesinin artırılması gerektiğini sık sık dile getiriyorlar.
TÜRK – İŞ, daha önce yaptığı bir açıklamada, ocak ayındaki asgari ücreti dikkate alarak, ilk vergi diliminin 2002 yılındaki gibi asgari ücretin 17 katına çıkarılmasını talep etti. Eğer ilk vergi dilimi asgari ücretin 17 katı olsaydı, 2026'da 190 bin lira yerine 561.510 lira olacaktı.
Bu durumda ücretli çalışanlar, 561.510 TL kazanç için 2026 yılında 114 bin 108 lira yerine 84 bin 226 lira gelir vergisi ödeyeceklerdi.
