İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Meclisi'nin kasım ayı toplantısında konuşan AK Parti İBB Meclis Üyesi Sibel Betül Birer, belediyenin sosyal yardım politikalarını eleştirdi. Birer, İBB'nin 2025 yılı faaliyet raporunu ve bütçe verilerini inceleyerek bazı yardım kalemlerinde yararlanan hane sayısının düştüğünü ifade etti.
Ayrıca, sosyal destek bütçesinde 2025 için öngörülen miktar ile gerçekleşen harcama arasında yaklaşık 2,7 milyar lira fark bulunduğunu belirtti. Birer, konuşmasında İBB’nin 2025 yılı faaliyet raporunda tek seferlik nakdi destekten yararlanan hanelerin sayısının 333 bin 347’den 104 bin 628’e gerilediğini ve bu durumun yaklaşık yüzde 69’luk bir azalma anlamına geldiğini söyledi.
Söz konusu yardım kaleminin afet ve kriz desteklerini de içerdiğini hatırlatan Birer, bu durumu sorguladı. “İhtiyaç mı azaldı, programın kapsamı mı değişti, destek başka bir kanaldan mı verildi? Bunun başvuru ve ödeme verileriyle açıklanması gerekir” dedi.
Evlilik desteği ile ilgili rakamları da paylaşan Birer, yararlanan çift sayısının 7 bin 533’ten 4 bin 40’a düştüğünü aktararak, bu durumun yüzde 46’lık bir düşüşe işaret ettiğini vurguladı. Birer, “Evlilik desteğindeki yüzde 46’lık düşüşün hesabını, yuva kurmaya çalışan gençlerimiz adına soruyoruz” dedi.
Ev eşyası ve giyim yardımları kapsamındaki hizmet sayısının 14 bin 331’den 4 bin 491’e düştüğünü ve yenidoğan destek paketinin sayısının ise 40 bin 379’dan 37 bin 568’e gerilediğini belirten Birer, yardım programlarının kapsamının değişip değişmediğini ve başvuru şartlarını taşıdığı halde bekleyen ailelerin sayısının açıklanmasını talep etti.
İBB’nin 2025 yılı Performans Programında ayni ve nakdi sosyal destek hizmetleri için yaklaşık 11 milyar 849 milyon lira öngörüldüğünü ifade eden Birer, faaliyet raporunda gerçekleşen harcamanın 9 milyar 194 milyon lira olarak kaydedildiğini söyledi.
Öngörülen bütçenin yaklaşık yüzde 78’inin kullanıldığını hatırlatan Birer, iki tutar arasında yaklaşık 2 milyar 655 milyon liralık bir fark olduğuna dikkat çekti. “Hangi kalemlerde tasarruf yaptınız, hangi hizmetleri değiştirdiniz, hangi işleri ertelediniz?” diyerek İBB yönetimini sorguladı.
ENGELLİLERE YÖNELİK PROGRAMDA GERÇEKLEŞME YÜZDE 7
Birer, 2026 yılının ilk altı aylık mali verilerini değerlendirerek, İBB’nin Yoksullukla Mücadele ve Sosyal Yardımlaşma programı için yaklaşık 12 milyar 711 milyon lira bütçe ayırdığını bildirdi. Haziran ayı sonu itibarıyla bu program için yapılan harcamanın 3 milyar 887 milyon lira olduğunu belirten Birer, programın bütçe gerçekleşme oranının yüzde 31 civarında olduğunu vurguladı.
Aynı dönemde belediyenin genel bütçe gerçekleşme oranının ise yüzde 29 seviyesinde olduğunu ifade etti. Engellilerin Toplumsal Hayata Katılımı ve Özel Eğitim programında ilk altı aylık bütçe gerçekleşme oranının yüzde 7, Şehit Yakını ve Gaziler programında ise yüzde 11 olduğunu aktaran Birer, kasım ayı itibarıyla güncellenmiş harcama ve hizmet verilerinin Meclis’e sunulmasını talep etti.
100 BİN ANNE ADAYINA VERİLEN SÖZÜ SORDU
Birer, İBB yönetiminin seçim sürecinde duyurduğu sosyal yardım vaatlerine de dikkat çekti. 2024 yılı için 100 bin anne adayına beslenme paketi sağlanacağı sözü verildiğini, Ekim 2026'da ise 2027 yılına dair 50 bin anne adayını kapsayan yeni bir hedef belirlendiğini ifade etti.
Birer, “2024 yılında söz verdiğiniz 100 bin anne adayına hangi tarihte, kaç paket ulaştırdınız?” şeklindeki sorusunu yöneltti.
TEK ASGARİ ÜCRETLE GEÇİNEN AİLELERE YILLIK 10 BİN LİRA PAZAR DESTEĞİ
Birer, tek asgari ücretle yaşam sürdüren ailelere yıllık 10 bin lira pazar desteği verileceğini hatırlattı. Nisan 2026’da başvuruları alınan bu desteğin hane başına tek seferlik 2 bin 500 lira olarak belirlendiğini, 2027 yılı için açıklanan tutarın ise 5 bin lira olduğunu kaydetti. Ayrıca, vaat edilen yıllık desteğin hangi ödeme takvimiyle gerçekleştirileceğinin açıklanmasını talep etti.
2027 İÇİN 28,5 MİLYAR LİRALIK AİLE DESTEĞİ
Birer, İBB yönetiminin 2027 yılı için yaklaşık 28,5 milyar lira tutarında aile desteği açıkladığını, eğitim paketiyle birlikte toplam tutarın 37,2 milyar liraya ulaştığını belirtti. 2026 yılında İstanbulkart desteği ile 230 bin 71 haneye ulaşıldığını söyleyen Birer, 2027 yılı için ise 200 bin haneye kaynak ayrıldığını ifade etti.
Her iki rakamın aynı yararlanıcı tanımına dayanıp dayanmadığını sorguladı. Emeklilere yönelik 2027 yılı için duyurulan yıllık 24 bin lira kira desteğinin aylık karşılığının 2 bin lira olduğunu hatırlatan Birer, bu desteğin kaç emekliyi kapsayacağının ve ödeme takviminin kamuoyuna açıklanması gerektiğini dile getirdi.
SAYIŞTAY BULGUSUNU GÜNDEME TAŞIDI
Birer, 2025 yılı Sayıştay denetim raporuna da değinerek, rapordaki 90 numaralı bulguda sosyal yardım ödemeleriyle ilgili aracılık hizmetine dair tespitlerin bulunduğunu aktardı.
İHALE YAPILMADAN YARDIM HİZMETLERİ YÜRÜTÜLDÜ
Birer, 2025 yılında 2 milyar 725 milyon lirayı aşan nakdi yardımın, ihalesiz bir şekilde BELBİM ve özel bir banka ile yapılan protokolle gerçekleştirildiğini aktardı. Hak sahiplerinin aynı gün çekmediği tutarların birikmesi sonucunda, BELBİM'in yaklaşık 17 milyon 635 bin lira faiz geliri elde ettiğini vurguladı.
Birer, İBB yönetiminin ödeme modelinin güvenli ve izlenebilir olduğuna dair savunma yapıldığını, fakat Sayıştay’ın belediye şirketi aracılığıyla sağlanan hizmetlerin rekabet yükümlülüğünü ortadan kaldırmadığına dair bulgular sunduğunu belirtti.
İBB YÖNETİMİNİN HESAP VERME ZORUNLULUĞU
Birer, bir önceki yıl aynı konu ile ilgili olarak izleme tablosunda “Yerine Getirilmedi” ifadesinin kaydedildiğini aktardı. Sayıştay'ın aynı ödeme yöntemi için tekrar bir uyarıda bulunduğunu ifade eden Birer, “İBB yönetimi, bu uyarıyı neden yerine getirmediğini İstanbul halkına açıklamak zorundadır” dedi.
İLÇE BELEDİYELERİNİN BÜTÇELERİNİ DE KARŞILAŞTIRDI
Birer, İstanbul’daki 39 ilçe belediyesinin 2027 yılı bütçelerini değerlendirerek, sosyal yardımları da içeren cari transferler için ayrılan bütçe payı açısından ilk üç sırada AK Partili belediyelerin yer aldığını belirtti. İlk 10 belediye arasında 7'sinin AK Parti yönetiminde bulunduğunu da ekledi.
CARİ TRANSFERLERDE YÜKSEK PAY
Pendik Belediyesi’nin bütçesinin yüzde 7,76'sını, Ümraniye Belediyesi’nin yüzde 6,70'ini ve Tuzla Belediyesi’nin yüzde 5,05'ini cari transferlere tahsis ettiğini ifade etti. Ayrıca, AK Parti döneminde İBB tarafından yürütülen sosyal yardım uygulamaları hakkında bilgi veren Birer, 2018 yılında sosyal destek kartıyla 149 bin 251 aileye, eğitim yardımlarıyla ise 89 bin 574 öğrenciye ulaşıldığını aktardı.
İBB YÖNETİMİNE ÜÇ ÖNERİ
Konuşmasının sonunda, sosyal yardımların şeffaflığını ve etkinliğini artırmaya yönelik üç öneride bulunan Birer, her üç ayda bir sosyal yardım sonuç tablosunun yayımlanmasını talep etti. Bu tabloda programların bütçeleri, yapılan harcamaların miktarları, başvuru sayıları, onay ve reddedilen başvurular ile bekleyen dosyaların da yer alması gerektiğini belirtti.
Ayrıca, yararlanıcı sayılarının ve ilçe bazında dağılımlarının da kişisel verilerin korunarak açıklanmasını talep etti.
İSTANBUL HALKINA HESAP VERME HEDEFİ
Başvuru sonuçları ile ödeme takvimlerinin vatandaşların erişimine açılması gerektiğini savunan Birer, Sayıştay’ın ödeme ve aracılık hizmetine ilişkin bulguları için zamanlı bir düzeltme planı hazırlanması çağrısında bulundu. Söz konusu konuları iki ayrı soru önergesiyle İBB yönetimine ileteceklerini ifade eden Birer, “Cevapsız kalan her başvurunun, yerine getirilmeyen her sözün ve açıklanmayan her harcamanın hesabını sormaya devam edeceğiz. İstanbul’un hakkını İstanbul adına savunacağız” sözleriyle açıklamalarını sonlandırdı.
