Adalet Bakanı Akın Gürlek, 2025 yılında alternatif çözüm yöntemleri sayesinde asliye ceza ve çocuk mahkemelerine açılan kamu davalarında yüzde 33'lük bir azalma sağlandığını duyurdu. Gürlek, bu açıklamayı Ankara’da düzenlenen ‘Uzlaştırma Ödül Töreni ve Alternatif Çözümlerde 10’uncu Yıl Sempozyumu’nda yaptı.
Program, Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenmiş olup, pek çok bakanlık yetkilisi ve davetli katıldı. Etkinlikte, uzlaştırma alanında 2025'te en başarılı 33 Cumhuriyet başsavcılığına plaket verilirken, en başarılı 10 uzlaştırmacıya plaket ve ödüller takdim edildi.
Bakan Gürlek, uyuşmazlıkların adil, hızlı ve maliyet açısından en az kayıpla sonuçlandırılmasının yargı sisteminin ana hedeflerinden biri olduğunu belirtti. Ayrıca, ceza uyuşmazlıklarının hızlı ve etkili bir şekilde sonuçlandırılmasına yönelik alternatif çözüm yöntemlerinin büyük önem taşıdığını ifade etti.
Gürlek, ceza adalet sisteminin hukuk devletinin temel güvencelerinden biri olduğunu vurgularken, bu sistemin başarısının sadece suçların soruşturulması ve yaptırıma bağlanmasıyla ölçülemeyeceğini belirtti. Mağdurun korunması, adalete erişimin kolaylaştırılması ve toplumun adalet sistemine duyduğu güvenin artırılması da bu başarının önemli unsurları arasında yer alıyor.
Bakan Gürlek, her uyuşmazlığın aynı yargılama sürecinden geçmesinin her zaman en etkili çözüm olmayabileceğini de sözlerine ekledi. Alternatif çözüm yöntemlerinin cezasızlık anlamına gelmediğini belirten Gürlek, “Bu yöntemler, adaletten vazgeçmek değil, adaleti uyuşmazlığın niteliğine uygun yöntemlerle gerçekleştirmektir” dedi. Gürlek, alternatif çözüm yollarının onarıcı adalet anlayışını da içerdiğini ifade etti.
Mağdurun yaşadığı zararın giderilmesi ve süreçte söz sahibi olmasının adaletin önemli unsurları arasında olduğunu dile getirdi. Ayrıca, alternatif çözüm ile cezasızlık kavramlarının birbirinden farklı olduğunu vurguladı.
Son olarak, alternatif çözüm yollarının hangi suçlarda ve koşullarda uygulanabileceğinin kanunla belirlendiğini hatırlatan Bakan Gürlek, bu yolların sorumluluktan kaçış olarak değil, sorumluluğun farklı bir hukuki mekanizmayla ele alınması olarak değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Bakan Gürlek, ceza hukukunda caydırıcılığın yalnızca cezanın ağırlığı değil, aynı zamanda kesinlik ve çabuklukla da belirlendiğini belirtti.
Temel amaçlarının bir yandan cezasızlık algısını ortadan kaldırmak, diğer yandan alternatif mekanizmaların sunduğu imkanlardan yararlanmak olduğunu vurguladı.
2 MİLYONDAN FAZLA DOSYADA UZLAŞILDI
Uzlaştırma kurumunun ceza adalet sistemine 2005 yılında dahil olduğunu ve 2016 yılındaki düzenlemelerle önemli bir aşama kaydettiğini ifade eden Gürlek, “Uzlaştırma süreci boyunca tarafların mağdurun zararını telafi etmesinin yanı sıra sosyal dayanışma örneği olan çeşitli yardımlarda da uzlaştıklarını gözlemliyoruz.
Bu bağlamda taraflar; ihtiyaç sahiplerine ve yardım kuruluşlarına bağış, fidan ve ağaç dikimi, öğrencilere kırtasiye yardımı, engelli bireylere akülü araç temini gibi konularda mutabakat sağlamışlardır.” dedi. Bakan Gürlek, bu uygulamaların toplumda yaygın olan yardımlaşma ve dayanışma duygusunun güzel örnekleri olduğunu da sözlerine ekledi.
Ayrıca uzlaşmanın, kardeşlik hukukunun tesis edilmesine katkı sağladığını ve tarafların anlaşmazlıklarını barışçıl yollardan çözdüğünü belirtti. Uzlaştırma sisteminin işleyişine dair bilgiler veren Bakan, “Şu anda uzlaştırmacı siciline kayıtlı ve Cumhuriyet başsavcılıkları listelerinde bulunan yaklaşık 30 bini aşkın uzlaştırmacı görev ifa etmektedir.
Bu sistem, hakimler, Cumhuriyet savcıları, uzlaştırmacılar, avukatlar ve uzlaştırma büro personelinin yoğun çabalarıyla oluşturulmuş olup, toplumda olumlu bir karşılık bulmuştur. 2017’den bugüne kadar 2 milyondan fazla dosyada mağdur ile şüpheli arasında uzlaşma sağlanmıştır.” şeklinde konuştu.
Alternatif çözüm yöntemlerinin başarısına da vurgu yapan Gürlek, seri muhakeme, ön ödeme, kamu davalarının açılmasının ertelenmesi ve basit yargılama usulleriyle çok sayıda dosyanın sonuçlandırıldığını açıkladı. 2025 yılına kadar alternatif çözüm yöntemleri ile asliye ceza ve çocuk mahkemelerine açılan kamu davalarında yüzde 33 azalma sağlanacağı müjdesini verdi.
Alternatif çözüm yöntemlerinin geliştirilmesine yönelik çalışmaların devam ettiğini dile getiren Gürlek, “Asıl hedefimiz yargı teşkilatının iş yükünü yönetilebilir hale getirirken, adalet hizmetinin kalitesini sürekli artırmaktır. Alternatif çözüm yollarından beklenen faydanın artırılması, uygulamanın geliştirilmesi, kurumlar arası iş birliğinin güçlendirilmesi ve karşılaşılan sorunların düzenli olarak değerlendirileceği bir süreç gereklidir.” dedi.
