Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, TRT World Forum 2026 kapsamında düzenlenen "Algoritmik Çağda Kontrol Kimde? Şirketler, Devletler, Vatandaşlar" başlıklı oturumda konuşma yaptı. Duran, dijital platformların bilgi, gazetecilik ve toplumsal yaşam üzerindeki etkilerini ele aldı.
Duran, dijital dünyanın geleceğinin yalnızca teknoloji şirketlerine ve devletlere bırakılmaması gerektiğini vurguladı. Hesap verebilirlik, adalet ve çoğulculuk ilkelerinin önemini dile getiren Duran, gazeteciliğin dijital dönüşümle birlikte karşılaştığı zorluklara da dikkat çekti. Geçmişte haberlerin yayımlanmasında editörlerin belirleyici rol oynadığını hatırlatan Duran, günümüzde bu görevlerin giderek algoritmalara devredildiğini ifade etti.
Bir gazetecinin haberini doğrulamak için haftalarca çalışabileceğini ancak haberin yayımlanmasının ardından ne kadar kişiye ulaşacağını algoritmaların belirlediğini belirtti. Duran, "Platform bu ilgiden kar sağlar" diyerek dijital gazeteciliğin finansal zorluklarına dikkat çekti. Yapay zekanın, araştırmaları kaynak göstermeden özetleme yeteneğine sahip olduğunu belirten Duran, okuyucuların bilgiye nasıl ulaşabileceği konusunda endişelerini dile getirdi.
Duran, çatışma bölgelerinden haber yapan muhabirlerin ve perde arkasında çalışan editörlerin finansal destek almasının önemini vurguladı. Gazeteciliğin yalnızca görünürlükle ayakta kalamayacağını, bağımsızlık ve güçlü meslek ilkelerine ihtiyaç duyulduğunu söyledi. Genç nesillerin kültürel miraslarını dijital platformlar üzerinden öğrenmeye başladığını belirten Duran, algoritmaların hangi bilgilerin ön plana çıkacağını belirlemesinin ciddi bir sorun oluşturduğunu vurguladı.
Duran, teknoloji şirketlerinin kullanıcıların hangi bilgileri seçeceğini söylediklerini, ancak algoritmaların neyin görüneceğine karar verdiğini belirtti. Duran, Türkiye açısından dijital egemenlik meselesine değinerek, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın "Dünya beşten büyüktür" sözünü hatırlattı. Dijital dünyanın da bir avuç teknoloji şirketinden daha büyük olduğunu ifade etti.
Duran, dijital dünyanın daha adil ve kapsayıcı hale gelmesi için üç temel ilke belirledi: hesap verebilirlik, algoritmik dağıtımda adalet ve çoğulculuk. Teknoloji şirketlerinin kararlarının sorumluluğunu üstlenmesi gerektiğinin altını çizen Duran, algoritmaların işleyişinde daha fazla şeffaflık sağlanması gerektiğini sözlerine ekledi. Duran, kullanıcıların içerik kısıtlamalarının sebeplerini öğrenebilmesi ve adil bulmadıkları kararlar için itiraz edebilmesi gerektiğini ifade etti.
Algoritmik dağıtımda adaletin sağlanması gerektiğine değinen Duran, bazı içeriklerin milyonlarca kişiye ulaşırken bazılarının neredeyse hiç görünürlük elde edemediği bir dijital ortamın kabul edilemeyeceğini belirtti. Dijital dünyanın, farklı milletlerin, kültürlerin ve dillerin çeşitliliğini sergilemesi gerektiğini vurgulayan Duran, bu alanda yalnızca bir ülkenin veya şirketin egemen olmaması gerektiğini dile getirdi.
GERÇEK GÖRÜNMEZ KILINDIĞINDA DEZENFORMASYON GÜÇLENİR
Duran, TRT ve Anadolu Ajansı'nın çeşitli dillerde gerçekleştirdiği habercilik faaliyetlerine dikkat çekerek, bu kuruluşların dezenformasyonla mücadelede güvenilir bilginin dünya genelinde yayılmasına katkı sağladığını söyledi.
Gazze'de görev yapan gazetecilerin maruz kaldığı tehlikeleri hatırlatan Duran, İsrail'in hava saldırısında yaşamını yitiren Anadolu Ajansı serbest kameramanı Montaser Al-Sawaf ile ağır yaralanarak sağ bacağını kaybeden TRT Arabi kameramanı Sami Şehade'yi andı. Duran, Gazze'den gelen haber ve görüntülerin dijital platformlarda kaldırıldığını veya kısıtlandığını ifade ederek, dezenformasyonun genellikle yanlış bilgilerin yayılması olarak algılandığını belirtti.
Duran, 'Gerçeğin kendisi gözlerden uzaklaştırıldığında ne olur?' şeklinde bir soru yönelterek, gazetecilerin kanıt toplarken hayatlarını tehlikeye attığını ama algoritmaların bu bilgilerin kamuya ulaşmasını engellediğini dile getirdi. Gerçeklerin görünmez hale gelmesi durumunda dezenformasyonun daha da güçlendiğine dikkat çekti.
GELECEK İNSANLARIN ELİNDE OLMALI
Konuşmasının sonunda Duran, algoritmalar üzerindeki denetimin insanların elinde kalması gerektiğini vurguladı. 'Gelecek, insanların elinde olmalıdır. Muhakeme yeteneğine sahip, gerçeği savunabilen ve seçimlerinin sonuçlarına katlanabilen bireylerin elinde kalmalıdır. Algoritmalara insani ve etik bir yön vermek yerine, yönümüzü bu sistemlere bırakmamalıyız' dedi.
