Erzurum'un Olur ilçesindeki Ormanağzı Mahallesi, eski adı Karnavas olan yöresel dokumasıyla dikkat çekiyor. Yüzde 100 pamuk ipliğiyle üretilen bu bez, kamçılı tezgahlarda bezayağı tekniğiyle hazırlanıyor. Geçmişte kadınlar tarafından başörtüsü olarak kullanılan Karnavas bezi, günümüzde şal, salon takımı ve çeşitli ev dekorasyon ürünlerine dönüşmüş durumda.
Olur Kaymakamlığı ve İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü, 2019 yılında başlattığı çalışmalarla Karnavas bezinin yeniden canlanmasını sağladı. 2021'de coğrafi işaretle tescillenen bez, Olur Halk Eğitimi Merkezi bünyesindeki iki atölyede kadın işçiler tarafından üretiliyor.
İlçe Milli Eğitim Müdürü Halil İbrahim Güney, ilçenin tarih boyunca farklı medeniyetlere ev sahipliği yaptığını ve bu kültürel etkileşimin el sanatlarına yansıdığını ifade etti.
KARNAVAS BEZİ KÜLTÜREL MİRASI TEMSİL EDİYOR
Güney, Karnavas bezinin ilçenin kültürel mirasının önemli bir parçası olduğunu belirterek, Ormanağzı Mahallesi'nde geçmişte bu dokumayı iyi bilen kadınların olduğunu söyledi. Dokuma geleneğini yeniden yaşatmak amacıyla 2019'da başlatılan çalışmalarda yaklaşık 33 farklı motifin tespit edildiğini kaydetti. Güney, "Karnavas bezi, üzerinde yaklaşık 33 tane farklı motif barındırıyor.
Bu motifler, dokuma sırasında ortaya çıkıyor ve sonradan işlenmiyor," dedi. Karnavas bezinin üretimi, kadın istihdamına katkı sağlamak açısından da önem taşıyor. Güney, "Bu bezin daha geniş kitlelere ulaşması ve pazarlama noktasında desteklere ihtiyaç var.
Kadınlar, 2-3 günde çalıştıkları bir ürünün maddi değerinin düşük kalmasına rağmen üretmeye odaklanıyorlar," diye konuştu.
DOKUMA GELENEĞİ YENİ NESİLLERE AKTARILIYOR
Olur Halk Eğitimi Merkezi'nde kursiyer olarak dokuma öğrenen Ayşe Özdemir, geçmişteki öneminin unutulmaması gerektiğini vurguladı. Özdemir, "Biz, hem öğrenmek hem de bu kültürü geleceğe taşımak istiyoruz. Yeni neslin de bunu öğrenmesi gerekiyor," dedi.
Usta öğretici Nuriye Tütüncü, Karnavas bezini gençlik yıllarında annesinden öğrendiğini, yıllar sonra yeniden yapmaktan mutlu olduğunu aktardı. Başka bir usta öğretici Özgül Kılıç ise, Karnavas bezinin özelliklerini ve üretim sürecini anlattı. Kılıç, "Karnavas bezinin özelliği yüzde yüz pamuk olması ve motiflerin tamamının el emeğiyle yapılmasıdır.
Geçmişte başörtüsü olarak kullanılıyordu, şimdi ise salon takımı, sehpa örtüsü, masa örtüsü ve şal olarak değerlendiriyoruz," ifadelerini kullandı.
