Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı'nın (AFAD) 2025 Yılı Sayıştay Denetim Raporu yayımlandı. Rapora göre, AFAD'ın 2025 yılı bütçesi için belirlenen nihai ödeneğin toplamı 243 milyar 119 milyon 510 bin 869 lira olarak hesaplandı. Bu tutarın 242 milyar 922 milyon 640 bin 569 lirasının harcanmasıyla yıl sonu itibarıyla bütçe gerçekleşme oranı yüzde 99,92 olarak gerçekleşti.
Raporda, AFAD'ın mali işlemleriyle ilgili iki önemli bulguya yer verildi. İlk bulguda, AFAD'ın afet konutlarının yapım işleri için TOKİ ve Emlak Konut'a aktardığı ödeneklerin mevzuata uygun bir şekilde takip edilmeden doğrudan giderleştirildiği belirtildi. Ayrıca, geçici kabulü tamamlanan varlıkların izlenmediği ifade edildi.
Raporda, TOKİ ve Emlak Konut GYO tarafından inşa ettirilen konutlar ile aynı yerlerdeki altyapı tesislerine ilişkin yapılan harcamaların doğrudan giderleştirilmesi nedeniyle hesaplarda hataların meydana geldiği kaydedildi.
Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın görüşü doğrultusunda, bu uygulamaların eleştirilerek, "AFAD tarafından afet konutlarının yapım işleri için TOKİ ve Emlak Konut GYO'ya aktarılan ödeneklerin amacına uygun olarak hesaplarda takip edilmesi gerekmektedir" denildi. Sayıştay raporunda, TOKİ ve Emlak Konut GYO tarafından yaptırılan ve geçici kabul işlemleri tamamlanan deprem konutlarının ilgili hesaplarda izlenmediği de tespit edildi.
Ayrıca, mevzuat gereği yapım aşamasındaki yatırımların, geçici kabulün tamamlanmasından sonra maddi duran varlık hesabına aktarılması gerektiği vurgulandı. Hak sahibi afetzedelere dağıtılmak üzere yaptırılan konutların geçici kabul işlemlerinin zamanında tamamlanarak idareye teslim edildiği ancak bu durumun ilgili hesaba kaydedilmediği, bu nedenle bilançoda hatalar oluştuğu belirtildi. Sayıştay, bu durumun mali tabloların doğru bilgi üretmesini engellediğine dikkat çekti.
Raporda, ayrıca Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Barınma ve Yapım İşleri Genel Müdürlüğü ve Afetlere Müdahale Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen projeler için tahsis edilen bütçelerin, yapıldığı protokollerle İller Bankası A.Ş.'ye (İLBANK) aktarıldığı belirtildi. Raporda, "Uygulamada, belirtilen Genel Müdürlükler ile İller Bankası arasında yapılan örnek protokollerle, harcamaların İLBANK'a aktarılması ve bunun bütçe gideri olarak muhasebeleştirilmesi amaçlanmıştır" denildi.
Mevzuat hükümleri ve yatırım programında belirtilen projelerin incelenmesi sonucunda, yıllık Bütçe Kanunları kapsamındaki ödeneklerin İller Bankası'na protokol yapılarak aktarılamayacağı ifade edildi.
Ayrıca, AFAD'ın ve taşra teşkilatının gerçekleştirdiği işlere ait ödeneklerin İlbanka aktarılmaması gerektiği, projede öngörülen mal ve hizmetlerin satın alınmadan bütçe ödeneklerinin kullanılmaması gerektiği belirtildi. 5018 sayılı Kanun'da belirlenen gider gerçekleştirme usulüne uygun belgeler tamamlanmadan harcama yapılmaması gerektiği vurgulandı.
