ABD’nin İran üzerindeki ekonomik baskılarını artırması, Türkiye ile İran arasında hava ulaşımına yansıdı. Middle East Eye’ın havayolu şirketlerinin rezervasyon sistemlerini incelediği rapora göre, Türk Hava Yolları (THY), AJet ve Pegasus, İran’a bazı uçuşlarını 21 Eylül tarihinden itibaren iptal etti veya rezervasyona kapattı.
THY tarafından henüz resmi bir açıklama yapılmamış olmasına rağmen, MEE, THY ve AJet sistemlerinde uzun vadeli seferlerin görünmediğini, Pegasus’un ise İran uçuşlarını sistemden çıkardığını bildirdi. THY’nin internet sayfasında, Tahran'dan bazı Türkiye destinasyonlarına ilişkin Eylül 2026-Şubat 2027 döneminde uygun uçuş bilgisi görüntülenemiyor.
Fakat, rezervasyon sistemlerinin anlık olarak değişebileceği ve AJet’in bazı bölümlerinde ileriki tarihler için fiyatların göründüğü belirtildiğinden, uçuş iptallerinin ne kadar süreceğine dair resmi açıklama bekleniyor. ABD Hazine Bakanlığı, 8 Eylül tarihinde İran havacılık sektörünü hedef alan yeni yaptırımları duyurmuştu.
Yabancı Varlıkları Kontrol Ofisi (OFAC), İran havacılık sektörüne destek verdiği iddiasıyla 36 birey ve kuruluşu yaptırım listesine aldı. Bu listede, İran’da faaliyet gösteren 27 havayolu şirketinin de yer aldığı belirtiliyor. Washington, İran’ın havacılık altyapısının silah, personnel ve yaptırım kapsamındaki teknolojilerin taşınmasında kullanıldığını öne sürüyor.
Bu, ABD yönetiminin resmi gerekçesini oluşturuyor. Ayrıca, ABD Hazine Bakanlığı, İran’ın ABD yapımı uçak, parça ve teknolojiye üçüncü ülkeler üzerinden erişimini engellemeyi hedeflediğini de açıkladı.
AIRBUS UÇAKLARINI DA ETKİLEYEBİLİR
MEE’ye bilgi veren bir kaynağa göre, yaptırımlar sadece Boeing üretimi uçaklarla sınırlı kalmamaktadır. Kaynağın aktardığına göre, Airbus uçaklarında da ABD menşeli parça ve sistemlerin bulunması, bu uçaklarla İran’a sefer yapan şirketler için yaptırım ve ihracat kontrolü riski oluşturuyor.
ABD Hazine Bakanlığının önceki havacılık yaptırım rehberlerinde, ABD dışında üretilmiş olsalar dahi belirli oranlarda ABD kontrollü parça ve teknoloji içeren uçakların yaptırım kapsamına girebileceği belirtiliyor.
İRANLI HAVAYOLU ŞİRKETLERİ DURUMU
MEE’ye bilgi veren bir Türk yetkili, şu anda Türkiye’ye uçuşları engellenen tek İranlı havayolu şirketinin Mahan Air olduğunu belirtti. Bu biçimde, diğer İranlı havayolu şirketlerinin Türkiye ile İran arasındaki seferlerini sürdürebildiği ifade ediliyor. ABD, Mahan Air’i uzun süredir İran Devrim Muhafızları Ordusu Kudüs Gücü'ne destek sağlamakla suçlamaktadır. Şirket, 2011 yılından beri ABD yaptırımları kapsamında yer alıyor.
BANKACILIKTA DA ADIMLAR ATILDI
Havacılık alanındaki bu gelişmeler, Türkiye’nin İran ile bağlantılı finans kuruluşlarına yönelik yeni kararlarının hemen ardından yaşandı. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), 18 Eylül’de İran merkezli Bank Mellat’ın İstanbul Türkiye Merkez Şubesi’nin faaliyet iznini iptal etti. Resmi belgede, ABD yaptırımlarına doğrudan atıf yapılmadığı belirtildi, engelleme Bankacılık Kanunu kapsamında alındı.
Birkaç gün önce de BDDK, Golden Global Yatırım Bankası’ndaki yüzde 99,98’lik hissenin temettü dışındaki ortaklık haklarının Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) tarafından kullanılmasına karar verdi. Bu karar, hisselerin TMSF’ye devredildiği anlamını taşımıyor. ABD Hazine Bakanlığı, 4 Eylül’de Golden Global Yatırım Bankası ile iki iştirakini, İran ile bağlantılı finansal işlemlere aracılık ettiği iddiasıyla yaptırım listesine almıştı.
Banka, suçlamaları reddederek, ilgili kişi ve kurumlarla herhangi bir işlem yapmadığını ve hukuki yollara başvuracağını duyurmuştu. Türkiye ile İran, ABD’nin Tahran’a uyguladığı çeşitli dönemlerdeki yaptırımlara rağmen uzun süredir enerji ve ticaret alanındaki ilişkilerini sürdürüyor.
