Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü verilerine göre Türkiye'de koruma altında 312 mağara ile 10 bin 963 tescilli anıt ağaç yer alıyor. Bu mağaraların korunmasının yanı sıra yeni doğal mağaraların tespit edilmesi ve envanterlerinin oluşturulması amacıyla çalışmalar yürütülüyor.
Yürütülen araştırmalarda mağaraların fiziksel, jeolojik, hidrojeolojik, klimatolojik ve ekolojik özellikleri detaylı bir şekilde inceleniyor. Mağara girişlerinin ve koruma alanlarının belirlenmesine yönelik olarak koordinatlar oluşturulurken, çevrenin jeolojik yapısı ve tektonik gelişimi araştırılmakta. Ayrıca, mağara içerisindeki kayaç türleri ile su çıkışlarının sürekli mi yoksa mevsimsel mi olduğu da değerlendiriliyor.
KLİMATOLOJİK İNCELMELER
Klimatolojik incelemelerde hava akımları, sıcaklık, mutlak nem ve oksijen seviyeleri ölçülerek, solunum açısından risk oluşturabilecek gazların varlığı da araştırılıyor. Ekolojik boyutta ise mağaralarda yaşayan canlıların oluşturduğu biyolojik çeşitlilik üzerinde durulmakta. Başta yarasalar olmak üzere memeli, omurgasız ve sürüngen türlerinin tespitine yönelik çalışmalar da yürütülmektedir.
Elde edilen veriler doğrultusunda mağaraların sınıflandırılması, tespit ve tescil süreçleri gerçekleştiriliyor. 10 bin 963 tescilli anıt ağacın ise gelecek kuşaklara taşınması amacıyla bakım ve rehabilitasyon çalışmaları sürdürülüyor. Bu kapsamda yaşlanma, hastalıklar ve çevresel etkilere bağlı olarak bakım ihtiyacı doğan ağaçların sağlık durumlarının iyileştirilmesi hedefleniyor.
AĞAÇ BAKIM ÇALIŞMALARI
Bakım süreçlerinde ağaç gövdelerindeki çürümüş dokular temizlenmekte. Gerekli durumlarda ilaçlama ve çam katranı uygulamaları ile böcek ve mantar istilalarına karşı ağacın direncinin artırılması sağlanıyor. Ayrıca, gövdelerdeki kovuk ağızları da paslanmaz krom tel örgü ve koruyucu macun kullanılarak kapatılıyor.
Anıt ağaçların kök bölgelerinde bulunan yapay sert zeminlerin kaldırılması ile ihtiyaç duyulan miktarda ağaç toprağı takviyesi yapılıyor. Kök bölgesinin besin maddelerinin karşılanması için uzun süreli salınım sağlayan gübreleme uygulamaları da gerçekleştiriliyor. Mekanik direnci zayıflayan ağaçlarda ise destekleme çalışmaları yürütülüyor.
2026 yılında Ankara, Kırıkkale ve Çorum'da bulunan 294 anıt ağacın bakım ve rehabilitasyon çalışmaları devam ederken, Denizli, Aydın ve Yalova'da yürütülen Anıt Ağaç Bakım ve Rehabilitasyon Projesi çerçevesinde Aydın'da 117, Denizli'de 93 ve Yalova'da 1181 ağaç için bakım, rehabilitasyon ile tanıtıcı tabela yapım çalışmalarına başlandığı bilgisi verildi.
