Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, Ankara Üniversitesi ve Güney Kore Ulusal Kültürel Miras Araştırma Enstitüsü iş birliğiyle Kültepe-Kaniş'te önemli bir keşfe imza atıldı. Kazılarda, yerleşimin Helenistik Dönemine ait olduğu tespit edilen mozaik döşemeli yapı açığa çıkarıldı. Bu yapı, Kültepe’nin 78 yıllık kazı tarihindeki benzeri olmayan ilk örnek olarak kaydedildi.
Buluntular arasında yer alan dört ayrı Helenistik kültür tabakası, antik yerleşimin bu dönemde geçirdiği değişimi anlamak için yeni veriler sunuyor. Keşfin detaylarını Türkiye’nin Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, sosyal medya hesabından “Kültepe’de 78 yıllık kazı tarihinde bir ilk!” ifadesiyle duyurdu.
Ersoy, Kayseri Kültepe-Kaniş'te gün yüzüne çıkarılan bu önemli yapının yanı sıra, aynı alanda saptanan dört kültür tabakasının Anadolu’nun daha az bilinen dönemlerine ışık tuttuğunu belirtti. Ersoy açıklamalarında, bu keşfin, Bakanlıkları, Ankara Üniversitesi ve Güney Kore Ulusal Kültürel Miras Araştırma Enstitüsü arasındaki iş birliğinin değerli bir çıktısı olduğunu vurguladı.
Ayrıca, Kazı Başkanı Prof. Dr. Fikri Kulakoğlu ve Türk-Güney Kore ortak araştırma ekibine teşekkür etti. Anadolu’nun zengin kültürel mirasını bilimsel çalışmalarla gün yüzüne çıkarmaya devam ettiklerini ifade etti.
İKİNCİ SEZONUN BULGULARI
2025 yılında Warşama Sarayı’nın doğusunda başlayacak olan ortak kazı çalışmaları için Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ile Ankara Üniversitesi ile Güney Koreli paydaşlar arasında bir mutabakat imzalanmıştı. Şu anda devam eden ikinci sezon çalışmalarında, üst üste yer alan dört Helenistik kültür tabakası ile birlikte mozaik döşemeli yapı kalıntıları tespit edildi.
Bu yapının MÖ 323-30 yılları arasında inşa edildiği ve günümüze ulaşan mozaik döşemesi, doğu-batı yönünde 163, kuzey-güney yönünde 165 santimetre ölçülmüştür. Buluntular arasında döşemenin parçalarının bulunması, mozaiğin daha geniş bir alanı kapladığına işaret ediyor. Kazılarda ayrıca, mozaik döşemenin yapımında kullanılan teknikler de detaylı şekilde incelendi.
Zemin tesviye edildikten sonra, kırma taş ve ince toprakla bir temel oluşturulduğu, bunun üstüne küçük dere çakıllarının serildiği anlaşıldı. Ayrıca, mozaik yapımında seramik parçaları, kireç ve çeşitli malzemelerin de kullanıldığı belirlendi. Bu bulgular, Kültepe’deki Helenistik Dönem yapı ve döşeme tekniklerinin daha derinlemesine incelenmesine olanak tanıyacak.
Kültepe’de ilk kez tespit edilen dört Helenistik kültür katmanı, yerleşimin bu dönemdeki gelişim ve değişim süreçlerinin katmanlar üzerinden izlenmesine olanak tanıyor. Her bir katmandan elde edilen buluntuların mimari kalıntılardaki değişimlerle bir arada değerlendirilmesiyle, Kültepe’nin Helenistik Dönem kronolojisinin daha detaylı bir şekilde ortaya konulması amaçlanıyor.
Şimdiye kadar büyük ölçüde Tunç Çağı’na odaklanan kazı ve araştırmalar nedeniyle daha sınırlı bilgilere sahip olunan Helenistik Dönem ile ilgili yeni bulgular, yerleşimdeki mekânsal düzenlemelerin anlaşılmasına da katkıda bulunacak. Kültepe-Kaniş, MÖ 3. binyıldan Roma Dönemi’ne kadar varlığını sürdüren ve Anadolu’nun önemli siyasi, ekonomik ve kültürel merkezleri arasında yer alan bir yerleşimdir.
Hitit İmparatorluğu’nun yükselişinden önce Kaniş (Neşa) Krallığı’na ev sahipliği yapan bu alan, Hitit kültürünün geliştiği başlıca merkezlerden biri olarak değerlendirilmektedir. Yerleşimin Yukarı Şehir bölümünde kraliyet sarayları ve tapınaklar, Aşağı Şehir kısmında ise ticaret merkezi ve yerleşim alanı olarak bilinen karum yer almaktadır.
Kültepe’de bulunan ve özellikle Eski Asurlu ile Anadolulu tüccarlara ait buluntularla dikkat çeken yaklaşık 23 bin 500 çivi yazılı kil tablet, UNESCO Dünya Belleği Kütüğü’nde kaydedilmiştir. 2014 yılında UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ne dahil edilen Kültepe’nin toplam alanının bugüne kadar yaklaşık yüzde 5’i kazılmıştır.
Ortak projeler çerçevesinde, Helenistik kültür tabakalarına ilişkin çalışmaların tamamlanmasının ardından, Kaniş Krallığı’ndan Hitit Dönemi’ne uzanan arkeolojik kalıntıların yer aldığı daha alt katmanlarda sistematik araştırmalar gerçekleştirilmesi planlanmaktadır. Ortak kazılar ve çok disiplinli araştırmalar ile Kültepe’nin farklı dönemlerine dair bilimsel verilerin artırılması ve Türkiye ile Güney Kore arasındaki kültürel miras konusundaki akademik iş birliğinin güçlendirilmesi hedeflenmektedir.
