İstanbul'da MÜYORBİR ev sahipliğinde düzenlenen uluslararası icracı sanatçı meslek birlikleri ağı SCAPR'ın 2026 Çalışma Grubu Toplantısı, sanatçı haklarının korunmasına yönelik önemli bir adım attı. Toplantı sırasında, yapay zeka kullanımlarında yorumcuların haklarını koruma amacıyla iki meslek birliği arasında iş birliği anlaşması imzalandı.
Dünyanın farklı bölgelerinden gelen müzik yorumcuları ve meslek birlikleri, İstanbul'daki bu buluşmada yorumcu haklarının korunması ve geliştirilmesi konularında görüş alışverişinde bulundu. Toplantılar, 25 Eylül'e kadar devam edecek. Toplantıda, müzik endüstrisinin dinamik yapısı içinde icracı sanatçıların haklarının geleceği ve ülkeler arasındaki yeni iş birliği modellerinin oluşturulması değerlendirildi.
Yaklaşık 60 ülkenin yorumcu meslek birliği ve 200'e yakın uzman, dijital hak yönetimi, veri paylaşımı ve yapay zekanın icracı sanatçılar üzerindeki etkileri gibi konular üzerinde durdu. Ayrıca, meslek birlikleri arasındaki veri paylaşımının geliştirilmesine yönelik de önemli başlıklar belirlendi.
MÜYORBİR Yönetim Kurulu Başkanı Burhan Şeşen, dijital müzik ekonomisinin büyüklüğüne dikkat çekerek, yorumcuların haklarının korunması için yeni mekanizmalara ihtiyaç duyulduğunu vurguladı. Şeşen, şöyle konuştu: “Dünyada dijital müzik yayını ekonomisi 40 milyar dolara ulaştı. Türkiye'deki telif ekonomisi yıllık yaklaşık 3 milyar TL seviyesindedir.
Ancak hak sahiplerinin dijital dönüşümden adil pay alabilmesi için hala önemli eksiklikler var. Yapay zeka ile ilgili çözümümüz ise net; yapay zeka sistemlerinde kullanılan yorumcu sesleri ve icralarının tespit edilmesi ve hak sahiplerine tazminat ödenmesidir.”
Şeşen, özel kopyalama harcının Türkiye'de 26 yıldır hak sahiplerine ödenmediğini de belirterek, “2024 yılında dünya genelinde özel kopyalama harcı kapsamında 1 milyar avro toplandı. Dijitalleşmenin büyüttüğü ekonomide yorumcunun payını güvence altına alacak sistemleri hayata geçirmeliyiz.” dedi.
SCAPR Yönetim Kurulu Başkanı José Luis Sevillano, farklı ülkelerdeki uygulamaların ortak çalışmalar açısından önemli deneyimler sunduğunu ifade ederek, “Yapay zeka ürünü şarkılar, geleneksel müzik eserleriyle aynı platformlarda yer almakta. Bu nedenle, insan emeğiyle ortaya çıkan eserlerin ve icraların mutlaka bir karşılığı olmalı. Meslek birliklerinin ortak çalışmaları bu açıdan son derece kıymetlidir.” şeklinde konuştu.
Sevillano, özel kopyalama ve dijital platformlardan doğrudan ödeme gibi konuların acil olarak ele alınması gerektiğini vurguladı.
