Osmangazi Belediyesi, Bursa'nın fethinin 700. yılı etkinlikleri çerçevesinde "Geçmiş ve Gelecek Düncelerinde Bursa’da Deprem" konulu panel düzenledi. Etkinlik, Bursa'nın deprem geçmişi, jeolojik mirası ve gelecekteki deprem riskleri üzerine odaklandı. Uzman akademisyenlerin katılımıyla gerçekleştirilen panelde, Bursa'nın deprem tehlikesine karşı hazırlıklı olmasının ve toplumsal farkındalığın artırılmasının önemi vurgulandı.
Jeoloji Mühendisleri Odası Güney Marmara Şubesi ve Jeolojik Mirası Koruma Derneği'nin katkılarıyla Panorama 1326 Fetih Müzesi'nde düzenlenen etkinlikte, Bursa'nın tarih boyunca yaşadığı depremler, kentin jeolojik özellikleri ve alınması gereken önlemler ele alındı. Panelin, Bursa'nın geçmişinden çıkarılacak derslerin gelecekteki kent planlamasına ve afet hazırlıklarına katkı sağlaması hedeflendi.
Panelin moderatörlüğünü üstlenen Jeolojik Mirası Koruma Derneği Üyesi Prof. Dr. Hükmü Orhan, sunumlar sırasında UNESCO Bursa Alan Başkanı Prof. Dr. Neslihan Dostoğlu'nun "Deprem, Mimarlık ve Bursa: Tarihi Bir Perspektif" başlıklı sunumuna yer verdi. Dostoğlu, deprem olgusunu mimarlık ve Bursa'nın tarihi gelişimi açısından değerlendirdi.
Ankara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi emekli öğretim üyesi Prof. Dr. Nizamettin Kazancı ise "İnsan Yerleşimleri, Doğal Kaynaklar ve Jeolojik Miras" konusunu ele alarak, insan yerleşimleri ile doğal çevre arasındaki ilişki ve jeolojik mirasın önemine vurgu yaptı.
Ayrıca, Prof. Dr. Gürol Seyitoğlu "Deprem Tehlikesi Açısından Havza Biçen Faylar Arasında Bir Karşılaştırma" başlıklı sunumda fay sistemlerini deprem tehlikesi yönünden değerlendirdi. Dr. Öğretim Üyesi İbrahim Karahancı, "Gökmenzade’nin İşaretnüması’nda 1855 Depremi" başlıklı konuşmasında Bursa'nın deprem tarihine ilişkin tarihi kaynakları inceleyerek önemli bilgiler aktardı.
Panelde, Bursa'nın jeolojik yapısı ve tarihsel depremleri hakkında bilgi vererek Bursalıların deprem konusunda bilinçlenmesine katkıda bulunuldu. Panelin başlangıcında gösterilen animasyon filmde, 1855 yılında Bursa'da meydana gelen depremin neden olduğu yıkım gözler önüne serildi. Bu film, Bursa'nın deprem geçmişini hatırlatmakla birlikte, afetlere karşı hazırlıklı olmanın gerekliliğini de ortaya koydu.
Jeoloji Mühendisleri Odası Güney Marmara Şube Başkanı Mehmet Yıldız, Bursa’nın kalbi olan Osmangazi’de böyle bir etkinlikte bir arada olmaktan memnuniyet duyduklarını belirtti. Yıldız, Bursa’nın fethinin 700’üncü yılına özel olarak düzenlenen panelin, tarih ve jeoloji mühendisleri açısından önemli olduğuna vurgu yaptı.
1900’lü yıllardan önceki dönem tarihi olarak adlandırılmakta, 1900 yılından sonrasının ise aletsel dönem olduğu kabul edilmektedir. Deprem açısından bakıldığında bu durum, 1900 sonrası meydana gelen depremlerin büyüklüğünü, derinliğini ve etkisini verilerle net bir şekilde ölçebildiğimiz anlamına gelmektedir. Ancak, 1900 yılından önce bu tür aletsel ölçümlerin mümkün olmaması nedeniyle, tarihsel belgeler üzerinden bilgi edinmemiz gerekmektedir.
Tarihi süreçte yaşanan olayları aydınlatan kitabeler, o döneme ait tarihçilerin incelemeleri ve diğer unsurlar, bu konuya dair önemli bilgiler sunmaktadır. Panelin düzenlenmesinde katkıda bulunan başta Osmangazi Belediye Başkanı Erkan Aydın olmak üzere, ARGE Müdürü Serkan Cebeci ve tüm ekibe ile değerli akademisyenlere teşekkür ediyorum.
BURSA’DA DEPREMİ GÜNDEME GETİRDİ
Osmangazi Belediye Başkan Yardımcısı İbrahim Emre Tonaroğlu, Bursa’da düzenlenen bu panelin odak noktasının deprem olduğunu belirtti ve şunları ifade etti: '2026 yılını Bursa açısından önemli bir yıl olarak kutlamaya başladık. Bursa’nın fethinin 700’üncü yılına özel bir yıl boyunca gerçekleştirilecek etkinlikler programı hazırladık.
Bu kutlamaların yalnızca eğlence ve festivallerden ibaret kalmaması; bilimin ve aklın da dâhil edildiği, Bursa ve Osmangazi’ye katkıda bulunacak, geleceğe bırakılacak bir miras oluşturacak etkinlikler planlamak için çalıştık. Bu panel, üzerinde önemle durduğumuz projelerden bir tanesidir.
Başkanımız Erkan Aydın’ın göreve geldiği günden bu yana vurguladığı 'Bilim ve akıl bizim önceliğimiz olacak' ifadesi doğrultusunda birçok projeyi hayata geçiriyoruz.'
JELOJİK MİRASI KORUMA VURGUSU
Jeolojik Mirası Koruma Derneği’nin paneldeki rolüne değinen Ankara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi'nden emekli öğretim üyesi Prof. Dr. Nizamettin Kazancı, 'Jeolojik miras, doğal mirasın önemli bir bileşenidir. Fosil, kayaç, mineral ve yer şekilleri gibi doğal varlıkları içeren jeolojik geçmişin izlerini barındırır. Bu varlıklar yalnızca uzmanlar tarafından tespit edilebilir.
Bursa, bu anlamda büyük bir potansiyele sahiptir. Bursa’nın jeolojik mirası ile ilgili temel bilgiler elde edilmiştir ve bunlar yayımlanmıştır. Ancak bu değerlerden yararlanmak, karar vericiler ve Bursalılara düşmektedir.
Belediye, bu tür çalışmalara öncülük etme konusunda sıkça rastlanmayan bir durum sergileyebilir. Bu nedenle Osmangazi Belediyesi’ni tebrik ediyorum. Jeolojik Mirası Koruma Derneği olarak bu organizasyonda yer almakta ve bu projeye büyük bir heyecan ve memnuniyetle katılmaktayız. Umarım belediyemiz, Bursa’nın zengin jeolojik mirasını değerlendirme fırsatını yakalar.' şeklinde konuştu.
BURSA’DA FAY SİSTEMİ
Ankara Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Gürol Seyitoğlu, Bursa’da 7 büyüklüğünde deprem üretecek potansiyele sahip bir fay sisteminin bulunduğunu vurguladı. 'Türkiye Diri Fay Haritası’nda Bursa ve çevresindeki faylar, 1855 yılında meydana gelen depremlere yol açan faylar kadar uzun değil.' açıklamasında bulundu.
Uzmanlar, Bursa Ovası’nı kat eden fayın uzunluğunun yaklaşık 94 kilometre olduğunu belirtiyor. 1855 yılına ait tarihi kayıtların incelenmesi sonucu bu fayın yarısının o tarihte kırıldığı tespit edilmiştir. Yapılan rapor ve araştırmalar, Susurluk’tan Kestel’e kadar uzanan bir sistemin hasar görmüş olabileceğini öne sürüyor. Çünkü 1855 yılında iki ayrı deprem yaşanmıştır.
Ancak, Kestel’den Yenişehir Ovası’nın iç kesimlerine kadar olan bölümün 1855 yılında zarar görmediği düşünülmektedir. Bu süreçte bazı hesaplamalar gerçekleştirilmekte. Fayların her yıl kaç milimetre kayma gösterdiği oldukça önemli; bu sayede fay üzerinde biriken gerilme oranı hesaplanıyor.
Yapılan hesaplamalara göre, söz konusu fay sistemi 7 büyüklüğünde bir deprem yaratma kapasitesine sahip. Ayrıca, bu fay, ovanın bir ucundan diğerine kadar uzanmaktadır. Türkiye’nin çeşitli bölgelerinde de ovaları boydan boya geçen benzer fayların bulunduğu bilinmektedir.
Ancak bu fayların varlığı genellikle depremler sonrasında belirlenmiştir. Belirli bir büyüklükteki depremler, yüzeyde çatlaklar oluşturabiliyor ve fayın izi bu olayların ardından daha net hale geliyor. Bursa’nın avantajı, deprem olmadan önce fayın konumunu bilmek. Bu bilgiye dayanarak, gerekli tedbirlerin bir an önce alınması gerektiği vurgulanıyor.
DEPREM KONUSU ÖNEMLİ
UNESCO Bursa Alan Başkanı Prof. Dr. Neslihan Dostoğlu, deprem konusunun son derece önemli olduğunu belirterek, "Osmangazi Belediyesi, TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası Güney Marmara Şubesi ve Jeolojik Mirası Koruma Derneği tarafından düzenlenen panele katıldım, bu süreçte Bursa ile ilgili birçok konuyu derinlemesine inceleme fırsatı buldum. Deprem çok kritik bir mesele.
Bu konunun disiplinler arası bir bakış açısıyla ele alınması gerektiği için organizasyonu düzenleyen belediyemize ve meslek odamıza teşekkür ediyorum. Ülkemiz her yönden birinci, ikinci ve üçüncü derece deprem bölgelerindedir. Bursa da birinci derece deprem bölgesinde yer almaktadır.
Fay hatlarını değiştirme seçeneğimiz olmadığı için depremlere hazırlıklı olmamız şart. Bu nedenle, en az can ve mal kaybıyla insanlarımızı ve binalarımızı korumak için neler yapılabileceğini, tarihsel örnekleri göz önünde bulundurarak bu panelde değerlendirdik" şeklinde konuştu.
