Elazığ Fırat Üniversitesi’nde eğitim gören üç öğrenci, nefes analizi ile kanser ön taraması yapabilen bir cihaz geliştirdi. Proje aşamasındaki bu cihazın, önümüzdeki bir yıl içinde tamamlanarak sağlık sistemine entegre edilmesi planlanıyor.
Fırat Üniversitesi Fizik Bölümü 4. sınıf öğrencisi Eren Akdeniz, Yazılım Mühendisliği 3. sınıf öğrencisi Ömer Serdar Kayabaşı ve Fizik Bölümü 2. sınıf öğrencisi Mehmet Mustafa Ataş, Faz Değişimi Esaslı Ön Taramaya Yönelik Taşınabilir Elektrokimyasal Biyosensör Cihazı üzerinde çalışıyor.
Projeye akademik danışmanlık yapan Prof. Dr. Canan Aksu Canbay ile teknik danışmanlık görevini üstlenen Prof. Dr. Hamdi Soner Altundoğan, Nefsense Projesi’nin TÜBİTAK BiGG Yatırım 2026 Yılı 1. Çağrısı kapsamında Mükemmeliyet Mührü almaya hak kazandığını bildirdi.
Bu proje, TÜBİTAK BiGG Yatırım programının ilk çağrısına Türkiye genelinde 2 bin 844 başvuru arasından seçilen 91 girişimden biri olarak büyük bir başarı elde etti. Proje kapsamında geliştirilecek cihaz, nefeste bulunan aseton ve izopren gibi bileşenlerin moleküler baskılanmış polimer tabanlı elektrokimyasal sensörlerle ölçülmesini hedefliyor.
Özellikle akciğer kanseri açısından ön tarama ve klinik risk değerlendirme süreçlerine katkı sağlaması bekleniyor. Cihazı geliştiren öğrenciler, iş insanlarına ulaşarak TÜBİTAK’tan yatırım aldıklarını, ayrıca bu cihaz için destek olabileceklerini ifade etti.
Projenin akademik danışmanı Prof. Dr. Canan Aksu Canbay, “Fırat Üniversitesi Fen Fakültesi Fizik Bölümü öğrencilerinin yürüttüğü bu TÜBİTAK 1 projesi, üniversitemizde kabul edilen ilk proje olma özelliğini taşıyor” dedi. Nefsense cihazının temel prensibi, termodinamik nem dengesini algılama esasına dayanıyor. Cihaz, nefes içerisindeki nemi ve belirlenen belirteçleri dedekte eden bir sensör kullanıyor.
Bu sensörün yüzey kaplamasında ise süper hidrofobik bir yüzey tercih ediliyor. Türkiye genelinde yaklaşık 3 bin proje arasında yer alan bu çalışma, 90 proje arasında bulunuyor ve Fırat Üniversitesi’ne hayırlı olması umuluyor. Projenin altyapısının ilerleyen süreçte oturtulacağı ifade edilirken, öğrenciler Elazığ ve Türkiye’den yerli yatırımcı arayışında olduklarını belirtti.
Yatırımcıların desteği ile sensör üretiminin güçlenmesi ve cihazın çeşitli fonksiyonel özellikler kazanması hedefleniyor. Öğrenciler, kanserin çağın en büyük sorunlarından biri olduğunu vurguladı. Fırat Üniversitesi Fizik Bölümü son sınıf öğrencisi Eren Akdeniz, geliştirdikleri cihazın kanser taramasına önemli katkılar sunabileceğini belirtti.
Akdeniz, "Etrafımızda yakınlarımız da kanserle mücadele etmekte, burada bu sensörle direkt nefesteki bazı salgılardan ve belirteçlerden analiz yapmaya çalışacağız. Kanserin ilk tanı aşamasında sağlık açısından bir fırsat olacağını düşünmekteyiz" dedi.
ELEKTRO KİMYASAL SENSÖR MODÜLÜMÜZDE YÜKSEK HASSASİYET HEDEFİMİZ VAR
Akdeniz, cihazlarının çalışma prensiplerini de detaylandırarak, "Elektro kimyasal sensör modülümüzde analitik hassasiyeti yüksek olan elektronlarımızda tespit yapmayı hedefliyoruz" şeklinde konuştu. Ayrıca projelerinin 2025 yılında yayınlanan bir çalışmayı referans aldığını belirtip, bu çalışmanın Chicago Üniversitesi tarafından gerçekleştirildiğini ifade etti. Akdeniz, "İnsan nefesi ön tarama için çok opsiyonel bir seçenek.
Biz de insan nefesini analiz edebilmek için bir yola girdik. Nefes, sadece karbondioksit ve su buharından oluşmuyor. Hücrelerin metalik süreci sonucunda bazı yeni ürünler ortaya çıkıyor.
Bunlar organik diye tanımlanan biyobelirteçler. Bu biyobelirteçler ile bazı hastalıklar arasında çok değerli korelasyonlar var" dedi.
İZOPREN VE ASETONUN ÖNEMİ
Akdeniz, cihazlarının ilk aşamasında izopren ve asetonu önemsediklerini vurguladı. "Akciğer kanseri için izopreni burada önemsiyoruz. Tip1 ve Tip2 diyabet hastaları için de asetonu önemsiyoruz" diyen Akdeniz, alınan nefes örneklerinin dengelemeden geçirileceğini ve nem dengesinin sağlanacağını aktardı.
SAĞLIK SİSTEMİNE ENTEGRE ETMEYİ HEDEFLİYORUZ
Akdeniz, cihazın ikinci bölümünde özel nano yapılı bir kaplama ile yoğuşma haznesi bulunduğunu söyledi. "Bu seçimi yapmamızın nedeni, damlacık tipi yoğuşma gerçekleştirerek heterojen çekirdekleme mekanizması ile hedeflenen biyobelirtecin sıvı numunesi içinde hapsolması ve derişimi yüksek sıvı numunesi elde etmektir" dedi.
Ayrıca, biyotelere önemli ipuçları sunduğunu belirten Akdeniz, "Bir hastalığın tedavisinin yanı sıra erken tanısının önemine de vurgu yaparak, akciğer kanserinin ilk evrelerinde belirti göstermeyen bir rahatsızlık olduğunu, ilerleyen evrelerde geri dönüşü olmayan bir sürece yol açtığını dile getirdi.
Bu bağlamda, insan nefesinin sağladığı avantajı dikkatle değerlendirdik. 2026 yılı TÜBİTAK projesi kapsamında 2 bin 800’ü aşkın proje içerisinde 89 girişimden biri olmanın heyecanı ve gururunu yaşıyoruz.
Şirketleşme sürecini tamamlayarak Cellsway Biyoteknoloji A.Ş. adı altında projeyi 18 ay içinde tamamlamayı ve 12 ay içinde ilk prototipi üretmeyi, saha çalışmaları ve gönüllülerle yapacağımız deneysel çalışmalarla veri elde etmeyi amaçlıyoruz. Gerekli izinlerin alınmasının ardından cihazın sağlık sistemine entegrasyonunu hedefliyoruz. Cihazımız büyük bir potansiyele sahiptir."
Gelişmeleri aktaran öğrenci, "Şu anda ilk aşamada Faz 1 için 2 biyoberiteç üzerinde çalışıyoruz, ancak biyoberiteç yelpazemizi artırmayı planlıyoruz. Bu, diğer hastalıklar için önemli bir fırsat oluşturacak. Ayrıca, TÜBİTAK'tan bir yatırım aldık, fakat süreç boyunca bize yatırım yapmak ve destek sunmak isteyen tüm ilgi duyanları bekliyoruz. Sürecin başarılı olması açısından bu destek çok kıymetli" dedi.
