Karabük Üniversitesi, yapay zeka ve lazer tarama teknolojilerini bir araya getiren bir araştırma projesi için TÜBİTAK 1002-A Hızlı Destek Programı'ndan destek almayı başardı. Proje, Bilişim Teknolojileri Meslek Yüksekokulu Öğretim Görevlisi Dr. Hacer Kübra Sevinç tarafından yürütülmekte ve "Hava Lidar Nokta Bulutlarının Transformer Tabanlı Semantik Segmentasyonunun Açıklanabilir Yapay Zeka ile İncelenmesi" adını taşımaktadır.
Projenin danışmanlığını ise Rektör Yardımcısı ve Bilgisayar ve Bilişim Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. İsmail Rakıp Karaş üstlenmektedir.
PROJENİN AMACI
Proje, havadan gerçekleştirilen lazer taramaları ile elde edilen üç boyutlu verilerin yapay zeka kullanılarak analiz edilmesini ve yapay zekanın karar verme süreçlerinin açıklanabilir hale getirilmesini amaçlamaktadır. Dr. Sevinç, bu teknolojilerin şehir planlaması, binaların tespiti, yeşil alanların izlenmesi ve doğal çevrenin incelenmesi gibi birçok alanda kullanıldığını ifade etti.
YAPAY ZEKANIN ROLÜ
Lidar teknolojisinin, uçak veya insansız hava araçları aracılığıyla yeryüzündeki nesnelerin konumlarını ve yüksekliklerini ölçebildiğini belirten Sevinç, bu sayede binalar, ağaçlar ve yollar gibi unsurların milyonlarca 3 boyutlu noktadan oluşan dijital verilerle temsil edilebildiğini açıkladı.
Böyle büyük miktardaki verilerin insan gücüyle incelenmesinin zorluğuna dikkat çeken Sevinç, yapay zeka teknolojilerinin bu konuda otomatik analizler yaparak hangi alanların bina, bitki örtüsü veya zemin olduğunu belirlemede yardımcı olduğunu kaydetti.
PROJENİN KAPSAMI VE HEDEFLERİ
Projenin temel araştırma konusunun yapay zekanın doğru tahminlerde bulunmasının yanı sıra bu tahminlerin hangi bilgilere dayanarak yapıldığını anlamak olduğunu ifade eden Sevinç, örnek olarak yapay zekanın üç boyutlu noktaları bina olarak sınıflandırdığında, bu kararın alınmasında etkili olan faktörlerin araştırılacağını belirtti.
Altı ay sürmesi planlanan proje çerçevesinde, üç boyutlu lidar verilerini analiz eden yapay zeka modelinin karar süreçleri, farklı açıklanabilir yapay zeka yöntemleriyle değerlendirilecektir. Sevinç, elde edilen bulguların karşılaştırılmasıyla modelin başarı oranlarının ve hata yaptığı durumların araştırılacağını aktardı.
Çalışmadan elde edilecek bilimsel sonuçların, gelecekte akıllı şehir uygulamaları, üç boyutlu şehir modelleme, arazi kullanımı analizi, çevresel izleme ve coğrafi bilgi sistemleri alanlarında geliştirilmiş yapay zeka çözümlerine katkı sağlaması bekleniyor.
