ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, İran ekonomisinin Amerikan yaptırımları ve deniz ablukası nedeniyle artan baskı altında olduğunu ifade etti. Bessent, Fox News’e yaptığı açıklamada, İran’ın sevkiyat halindeki yaklaşık 15 milyon varil petrolünün bulunduğunu iddia etti.
Bu petrolün çoğunluğunun Çin’e teslim edilmesinin ardından İran’ın dış ticaret kapasitesinin önemli ölçüde azalacağını belirtirken, bu durumun yaklaşık iki hafta içerisinde gerçekleşeceğini öne sürdü. Bessent, bu ekonomik baskılar nedeniyle İran’ın yeniden anlaşma arayışına girdiğini savundu.
Ayrıca, Washington’un geçtiğimiz ay başlattığı “Operation Economic Outcast” adlı ekonomik baskı kampanyasının, İran’ın finans, petrol, taşımacılık ve dış ticaret bağlantılarını hedef aldığını belirtti. ABD Hazine Bakanlığı, 24 Ağustos’ta duyurusunu yaptığı bu operasyonun amacını, İran’ın küresel ekonomik bağlantılarını kesmek olarak açıklamıştı.
Reuters’ın ağustos ayında yayımladığı verilere göre, ABD’nin uyguladığı abluka sonrasında Çinli alıcılara sunulan İran petrolü miktarında belirgin bir düşüş gözlemlendi ve İran petrolünün satış fiyatlarında artış yaşandı.
DOLAYLI DİPLOMASİ SÜREÇTE
Bessent’in açıklamaları, Washington ile Tahran arasındaki dolaylı diplomasi trafiğinin sürdüğü bir dönemde geldi. İran, ABD’nin deniz ablukasını kaldırması ve petrol satışlarına yönelik yaptırımları gevşetmesi durumunda Hürmüz Boğazı’nı bir hafta içinde tekrar açabileceğini ve nükleer müzakerelere dönmeyi teklif etti. Ancak ABD Başkanı Donald Trump, 26 Eylül’de İran’ın son teklifini reddettiğini açıkladı.
Bununla birlikte, Trump bir gün sonra yaptığı açıklamada, İran ile yeni görüşmelerin bu hafta devam etmesini beklediğini belirtti.
PETROL AKIŞI HAKKINDAKİ İDDİALAR
Bessent, Hürmüz Boğazı’nın fiilen açık olduğunu savunarak, boğazdan günlük 15 ila 22 milyon varil petrol geçtiğini ifade etti. ABD yönetimi, Amerikan güçlerinin ticari gemilerin boğazdan geçişine eşlik ettiğini ve petrol akışının savaş öncesi seviyelere yaklaştığını öne sürdü. Ancak bağımsız gemi takip verileri, Washington’un verdiği rakamlarla tam olarak örtüşmüyor.
Reuters’ın 21 Eylül tarihli haberinde, Vortexa verilerine dayanarak, Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrol miktarının eylül ayında ortalama yaklaşık 2,9 milyon varil/gün seviyesinde olduğu belirtildi. Bu nedenle ABD yönetiminin 15-22 milyon varillik günlük geçiş iddiası, bağımsız kaynaklar tarafından henüz doğrulanmamış durumda.
İRAN PETROLÜNDE ÇİN’İN ROLÜ
İran’ın yaptırımlar altındaki petrol ihracatının en önemli alıcısı uzun süredir Çin olmaktadır. ABD yönetimi, bu nedenle yalnızca İranlı şirketleri değil, aynı zamanda İran petrolünün taşınması, finansmanı ve satın alınmasına aracılık eden üçüncü ülkelerdeki şirket ve finans kuruluşlarını da yaptırım tehdidi ile karşı karşıya bırakıyor.
Bessent, bu politikanın amacının Tahran’ın gelecekte varılabilecek bir anlaşmaya uymasını sağlamak olduğunu savundu. İran yönetimi ise Washington’un yaptırımlarını ve deniz ablukasını yasadışı ekonomik baskı olarak nitelendiriyor ve yaptırımların kaldırılmasının olası bir anlaşmanın temel koşullarından biri olduğunu öne sürüyor.
