Forbes'in haberine göre, Türkiye'nin Rusya'dan aldığı S-400 hava savunma sistemlerini Birleşik Arap Emirlikleri'ne (BAE) satma olasılığı yeni bir diplomatik gerilimi tetikledi. İsrail'in, Türkiye'nin S-400'leri elden çıkararak ABD yaptırımlarını kaldırmasına ve F-35 programına dönüşüne engel olmak için BAE yönetimini satıştan vazgeçmesi yönünde baskı yaptığı iddia edildi.
Türkiye, 2017 yılında sipariş ettiği S-400 sistemlerinin ilk teslimatını Temmuz 2019'da gerçekleştirdi. Bu sürecin ardından ABD, Türkiye'yi F-35 Müşterek Taarruz Uçağı Programı'ndan çıkardı ve Türkiye'ye özel üretim savaş uçaklarını teslim etmedi. Washington, 2020 yılında Türkiye’ye CAATSA kapsamında yaptırım uyguladı.
Forbes'in haberinde, Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov'un 26 Eylül'de Birleşmiş Milletler Genel Kurulu çerçevesinde yaptığı açıklamalara da yer verildi. Lavrov, Türkiye'nin S-400 sistemlerini başka bir ülkeye devretmesinin mümkün olduğunu, fakat bunun için Rusya'nın onayının gerektiğini ifade etti.
Ayrıca, bu sisteme sahip olacak ülkenin Moskova'yla dostane ilişkiler içinde olması gerektiğini ve S-400'lerin daha sonra Ukrayna’ya gönderilmemesi için güvence talep edildiğini belirtti.
BAE'YE SATIŞ OLASILIĞI
Forbes, Türkiye'nin Washington ile ilişkilerinde çözülmesi gereken S-400 sorununu aşmak için alternatifleri değerlendirdiğini aktardı. ABD, Türkiye’nin S-400 alımına başından beri karşı çıkarken, bu sistemlerin NATO altyapısı ve F-35 teknolojisi açısından güvenlik riski oluşturduğunu savunmuştu. S-400’lerin Türkiye'deki varlığı, Ankara’nın F-35 programına dönmesinin önündeki en büyük engellerden biri olmaya devam ediyor.
İSRAİL'İN BASKILARI
Forbes, Türk basınında Temmuz ayında gündeme gelen ve daha sonra Wall Street Journal tarafından da yayımlanan bir habere dikkat çekti. Bu habere göre, Türkiye'nin S-400 sistemlerini BAE'ye satma olasılığı üzerinde durulmakta. Böyle bir adım, Türkiye'nin sistemleri topraklarından çıkararak ABD ile yaşadığı yaptırım krizinin çözümüne katkı sağlayabilir.
Söz konusu sistemlerin BAE'nin mevcut hava savunma yapısına yeni bir katman ekleyeceği düşünülüyor. Forbes, ABD'nin Ankara Büyükelçisi Tom Barrack'ın 21 Eylül'de yaptığı açıklamaları da hatırlattı. Barrack, Türkiye ile ABD arasındaki S-400 sorunlarının çözüme kavuşacağını belirtirken, süreçte zaman alabileceğini de vurguladığını ifade etti.
İki gün sonra yaptığı başka bir açıklamada ise Washington ile Ankara'nın CAATSA yaptırımları ve Kongre'nin getirdiği diğer şartlar üzerinde çalıştığını dile getirdi. Türkiye’nin yeniden F-35 almak istemesi halinde S-400 sistemlerinin Türkiye'den çıkarılmasının Washington açısından hayati önem taşıdığı ifade edildi.
İSRAİL’İN KARŞI TUTUMU
Forbes'in analizinde, sıkıntıyı artıran bir diğer faktörün ise İsrail'in tutumu olduğu bildirildi. Haberde, Haber7 yazarı Mehmet Acet’in 23 Eylül'de yayımlanan yazısına atıfla, S-400'lerin BAE'ye satışının önündeki asıl engelin Rusya olmadığı öne sürüldü. Acet'in ismini açıklamadığı bir kaynağa dayanarak verdiği bilgiye göre, Türkiye ile Rusya, olası bir satış konusunda ortak bir anlayışa ulaşmış durumda.
Ancak İsrail yönetiminin, BAE’nin Türkiye’den S-400 satın almaması için Abu Dabi'ye baskı yaptığı öne sürülüyor. İsrail'in endişeleri arasında Türkiye'nin S-400 meselesini çözüme kavuşturmasının ardından ABD yaptırımlarının kaldırılması ve bunun sonucu olarak Türkiye'nin yeniden F-35 programına dahil olmasının önü açılacak olması yer alıyor.
F-35 SORUNU VE REKABET
Forbes'in yazısında, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun Türkiye'nin F-35 almaya karşı çıktığı ve bunun bölgedeki askeri güç dengesini etkileyeceği vurgulanıyor. Bu durum, İsrail'in Türkiye'nin elinde kullanılmayan S-400 sistemlerinin varlığını, F-35 filosuna sahip olmasından daha az riskli görmesine yol açıyor. Türkiye ile İsrail arasındaki askeri rekabetin yalnızca S-400 ve F-35 meseleleriyle sınırlı olmadığı da belirtiliyor.
Haberde, İsrail'in Türkiye'nin Suriye'de güçlenmesine karşı çıktığı ve Türkiye'nin askeri varlığını artırdığı bazı tesislerin daha önce hedef alındığı hatırlatıldı. Reuters'ın Şubat 2025 tarihli raporuna göre, İsrail, Türkiye'nin Suriye'deki askeri etkisini dengelemek amacıyla Rusya'nın ülkedeki askeri üslerinin korunması için ABD nezdinde girişimlerde bulunduğu aktarılmıştı.
