Derleyen: Oğuzcan Atış / Milliyet.com.tr –Küçük bir Güney Amerika ülkesi olan Guyana'nın başkenti Georgetown'da, son zamanlarda gözlemlenen ekonomik büyüme çok belirgin bir şekilde hissediliyor. Şehrin caddelerinde lüks spor araçların trafiği, yeni açılan uluslararası restoranlar, yurt dışından gelen sanatçıların katıldığı büyük organizasyonlar ve ihtişamlı düğünlerin sayısındaki artış dikkatleri üzerine çekiyor. Yaklaşık 1 milyon nüfusa sahip ve İngilizce konuşan Guyana'daki bu gelişmelerin arkasında, özellikle Ortadoğu'daki ABD-İran geriliminin etkisi bulunuyor.
DÜNYANIN EN HIZLI BÜYÜYEN EKONOMİLERİNDEN BİRİ OLDU
Guyana'nın beklenmedik yükselişinin en önemli nedenlerinden biri, dünyanın birçok bölgesinde yaşanan gelişmelerle doğrudan ilişkilidir. ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a karşı başlattığı saldırılardan sonra İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatması ve bölgedeki petrol tesislerine yönelik saldırıları, uluslararası alanda bir krizin patlak vermesine yol açtı. Bu süreçte, daha yeni bir petrol üreticisi olarak Guyana, kimsenin beklemediği bir biçimde küresel enerji pazarında hayati bir aktör konumuna geldi.
Ortadoğu'dan gelen petrol sevkiyatındaki aksaklık ve bölgedeki üreticilerin petrol üretimini kısıtlaması, Kanada, Brezilya, Arjantin ve Venezuela gibi ülkelerin bu boşluğu doldurmak için üretim oranlarını hızla artırmasına neden oldu. Bu tedarikçi ülkeler arasında, yakın zamanda petrol üretimine başlayan Guyana da yer almakta. The New York Times gazetesinin konuyla ilgili haberinde, Amerika kıtasının şu anda dünya petrol üretiminin yaklaşık yüzde 37'sini karşıladığı belirtiliyor; bu oran on yıl önce yüzde 27 seviyelerindeydi. Ortadoğu'daki kriz uzadıkça, bu oranın daha da artması öngörülüyor. Bu ortamda Guyana, petrol ihracatından elde edilecek geliri artırma yolunda önemli adımlar atıyor. İran ile devam eden çatışma petrol fiyatlarını artırırken, ülkeler tankerlerin hedef alınma riskine karşı güvenli tedarik noktaları aramaya başlamışken, Guyana bu yıl için yaklaşık 6,5 milyar dolarlık petrol geliri elde etmeyi planlıyor; bu rakam yılın başında öngörülen miktarın iki katından fazla.
'BİZİM İÇİN HİÇBİR ANLAMI YOK'
Guyana'nın petrol ihracatı sayesinde elde edilen gelir artışına rağmen, pek çok kişi bu ekonomik kazancın yalnızca belirli bir kesimin zenginliğini artırdığı ve halkın genelinde olumlu bir etki yaratmadığı kanaatinde. Bu durum, ülke genelinde şikayetlerin ve huzursuzluğun artmasına neden oluyor. Guyana'nın komşusu Venezuela ile olan gergin ilişkileri, Venezuela'nın kendi toprakları üzerindeki hak iddiası ve buna rağmen binlerce Venezuelalı göçmenin Guyana'ya iş bulmak amacıyla gelmesi, bu sıkıntılı durumu daha da derinleştiriyor.
Hükümet temsilcileri, petrol gelirlerinin ülkenin gelişiminde önemli bir rol oynadığını savunarak, bunun yanında vergi indirimleri, yeni köprüler ve yollar gibi altyapı projeleri, üniversite eğitim ücretlerinin kaldırılması ve vatandaşlara yaklaşık 500 dolarlık tek seferlik ödemelerle durumu desteklediklerini öne sürüyor. Düşük nüfuslu bu ülkede, kamu yatırımlarının yakın gelecekte önemli ölçüde artması ve bunun yeni bir standart haline gelmesi bekleniyor. Guyana, kişi başına düşen petrol rezervi bakımından dünyada Kuveyt'ten sonra ikinci sırada yer aldığı düşünülüyor.
BÜYÜME HÂLÂ SOKAKLARA TAM OLARAK YANSIMADI
Uzmanlar, Romola Lucas'ın belirttiği gibi, bu durum Guyana'nın yeni ekonomik gerçekliklerinden biri haline gelebilir ve büyüme ile sahadaki gerçek koşullar arasında rahatsız edici bir ayrım yaratabilir. Dünya Bankası, Guyana'nın yüksek gelirli ülkeler arasında yer aldığını duyururken, kişi başına düşen yıllık gelir yaklaşık 32 bin dolara ulaşıp, Uruguay ve Şili gibi daha gelişmiş ülkeleri geçiyor; ancak bu durum başkentin sokaklarında, ülkenin hızla gelişen bir ekonomiye dönüştüğü hissini yansıtmıyor.
Araştırmalara göre, bu durumun en belirgin işaretleri başkent Georgetown'un sokaklarında açıkça gözlemleniyor. Georgetown’ın kanalizasyon sistemi, hâlâ arıtılmamış atık su akışına maruz kalıyor. Şehirde yaşayan pek çok aile, yangın, fırtına gibi doğal afetlere karşı savunmasız evlerde yaşamaya devam ediyor. Yüksek suç oranı ve kontrolsüz trafik, başkenti kaotik bir duruma sokmuş durumda. Gelir seviyesinin artmasıyla birlikte, şehirde inşa edilen yeni çelik binalar, mevcut altyapı yetersizliklerini daha da belirgin hale getiriyor.
