İran, ABD ile yaşanan savaşı sonlandırmak amacıyla Washington yönetimine Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması ve nükleer müzakerelerin tekrar başlamasını içeren 7 günlük bir plan önerdi.
İRAN'DAN PLAN AÇIKLAMASI
New York Times gazetesinin haberine göre, Birleşmiş Milletler (BM) 81. Genel Kurulu marjında basın toplantısı düzenleyen İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, Tahran yönetiminin bu teklifi sunduğunu ifade etti.Erakçi, söz konusu planın, haziran ayında ABD ile İran arasında varılan ancak kısa sürede çöken mutabakat zaptındaki taahhütlerle benzerlik taşıdığını belirtti. Erakçi, "Arabulucular aracılığıyla ABD'ye, belirli koşullar yerine getirildiği takdirde Hürmüz Boğazı'nın yedinci günün sonunda açılacağı ve görüşmelerin yeniden başlayacağı yönünde bir plan sunduk" dedi.
Erakçi ayrıca, anlaşmanın ABD ara seçimlerinden önce sağlanmasının daha iyi olacağını da sözlerine ekledi.
GÖRÜŞMELERDE SON DURUM
Amerikalı bir yetkili, yönetimin arabulucular yoluyla olumlu ve yapıcı temaslar yürüttüğünü ancak ABD'nin bir anlaşma için acele etmeyeceğini savundu.Haberde, İran'ın bu önerisinin, ABD Başkanı Donald Trump ile İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'ın BM kürsüsünden karşılıklı sert mesajlar verdiği bir süreçte gündeme geldiği ifade edildi. Gazetede, Trump'ın anlaşma olmaması halinde İran'ı "yok etmekle" tehdit ettiği, Pezeşkiyan'ın ise ülkesine zorbalık yapılamayacağını söylediği aktarıldı.
Plana ilişkin şartlar arasında; yedi gün boyunca Lübnan dahil tüm çatışmaların durması, ABD'nin İran'a ait en az 12 milyar dolar olduğu tahmin edilen dondurulmuş fonları serbest bırakması, İran petrolü üzerindeki yaptırımların kaldırılması ve deniz ablukasına son verilmesi gerektiği belirtildi. Bu adımların ardından son gün Hürmüz Boğazı'nın açılacağı ve derhal nükleer müzakerelere başlanacağı öne sürüldü.
Trump'ın ise birincil hedefinin İran'ın nükleer silaha sahip olmasını engellemek olduğu, bunu ya diplomatik bir uzlaşıyla ya da yeni saldırılarla sağlayacağını söylediği iddia edildi. Haberde, iki ülkenin yaklaşık 7 aydır savaş halinde olduğu ifade edildi.
Savaşın şubat ayı sonlarında ABD ve İsrail'in İran'ın dini lideri Ali Hamaney ve askeri komuta kademesini hedef alan hava saldırılarıyla başladığı ve Trump'ın ilk etapta savaşın birkaç hafta süreceğini söylediği hatırlatıldı. Ancak savaş, küresel düzeyde petrol, enerji ve gıda fiyatları üzerinde geniş çaplı etkiler oluşturdu.
Diplomatik temaslarla ilgili açıklama yapan ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Katar arabuluculuğunda gerçekleştirilen üç saatlik toplantının bir uzlaşıyla sonuçlanmadığını bildirdi. Bununla birlikte, temaslarını 28 Eylül'e kadar New York'ta sürdürecek olan İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, 22 Eylül'de ABD Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Jared Kushner ile Katar üzerinden mesaj teatisi gerçekleştirdi.
Görüşmeyi "verimli" olarak nitelendiren Erakçi, İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi de yeni temasların kapıda olduğunu açıkladı. Haberde; yaptırımlar, temel gıda fiyatlarında artan enflasyon, ilaç sıkıntısı ve ticari aksamalar nedeniyle İran ekonomisinin ağır bir baskı altında olduğuna dikkat çekildi.
Analistlere göre Trump, ara seçimler öncesinde savaşı sonlandırmanın getireceği siyasi kazanım ile Tahran üzerindeki ekonomik baskıyı korumak arasında bir denge kurmak zorunda. Crisis Group İran Projesi Direktörü ve Başkan Danışmanı Ali Vaez, teklifi "akıllıca bir hamle" olarak nitelendirdi.
Vaez, planın kamuoyunda destek bulmayan bir savaşı sonlandırarak ara seçimler öncesi enerji fiyatlarını düşüreceği için Trump açısından cazip olduğunu, ayrıca İran'ın lehine olan şartları geri getirdiğini vurguladı. Vaez ayrıca, nükleer müzakerelere giden takvimin daraltılmasının Trump için çekici bir seçenek sunduğunu kaydetti.
