Salı gecesi açıklanan sandık çıkış anketleri, İsrail tarihinin en kritik seçimlerinden biri olarak değerlendirilen oylamada belirgin bir kazanan olmadığını ortaya koydu. Bu seçimlerde, İsrailli Arap seçmenlerin rekor sayıda sandığa gitmesi dikkat çekti. Ne ülkenin en uzun süre görevde kalan Başbakanı Binyamin Netanyahu ne de eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot'un parlamentoda çoğunluğu elde etmesi bekleniyor.
YENİDEN SEÇİM OLASILIĞI
Nihai sonuçların kesinleşmesinin ardından, İsrail Cumhurbaşkanı hükümet kurma ihtimali en yüksek olan parti liderini koalisyon hükümeti kurması için görevlendirecek. Bu süreç haftalar alabilir. Görevlendirilen liderin hükümet kurmayı başaramaması durumunda ise yeniden seçim yapılması gerekecek.
HÜKÜMET KURMA SÜRECİ
Sonuçların, yeni koalisyon hükümetini kuracak olan kişiye ilişkin siyasi pazarlıkları başlatması bekleniyor. Başbakanın belirlenmesi ya da yeni bir seçim kararı alınması zaman alabilir. Ancak mevcut tablo, Netanyahu’ya karşı seçmen tepkisinin güçlü bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.
Seçim günü boyunca, İsraillilerin sandıklara akın ettiği ve çıkış anketlerinin Netanyahu’nun birçok seçmenin desteğini kaybettiğini gösterdiği bildirildi. Ancak Likud'un geniş bir kesimi, partinin seçmen sadakatini koruduğu gözlemlendi.
ARAP PARTİLERİNİN ROLÜ
İsrailli Arap partilerinin toplamda 18 sandalyeye kadar ulaşabileceği tahmini, hükümet kurma görüşmelerinde bu partilerin belirleyici bir rol oynamasını sağlayabilir. Netanyahu'nun yeni bir koalisyon kurmak için gerekli desteği almakta zorlanması muhtemel. Eisenkot, teorik olarak Arap partileriyle koalisyon kurarak parlamentoda çoğunluğu sağlayabilir, ancak seçim öncesinde böyle bir seçeneği reddetti.
Sandık çıkış anketleri doğru çıkarsa, hem Likud hem de Eisenkot'un liderliğindeki Yashar partisinin 120 sandalyeli Knesset'te çoğunluğu sağlaması zor görünüyor. Likud'un oy oranı, önceki seçimlerde gösterdiği performansa benzer şekilde güçlü görünmektedir. Ancak ortaya çıkan siyasi çıkmaz, Netanyahu’nun lehine de işleyebilir.
Başbakan, geçici hükümetin başında kalarak görevine devam edebilir. Ancak artık Netanyahu'nun yeni bir hükümet kurmak için seçmenlerden açık bir yetki aldığı iddiasında bulunması zorlaşmaktadır.
MUHALEFETİN DEĞERLENDİRMESİ
Muhalefet temsilcileri, sandık çıkış anketlerini hızla Netanyahu’nun yenilgisi olarak nitelendirdi. Eski Başbakan Yair Lapid, “Netanyahu'nun bloku ezici bir yenilgi aldı. Bu tam bir çöküş.
Halk onlara gitmelerini söyledi” dedi. Eisenkot, sandık çıkış anketlerinin Netanyahu'ya karşı güvensizlik oyu olarak değerlendirildiğini belirtti. Bu anketler, Netanyahu ile bazı diğer partilerin sandıkların kapanma saatinin uzatılması için girişimde bulunmalarının ardından yayımlandı.
Ancak Merkez Seçim Komitesi, bu talebi reddetti. Netanyahu, solcuların ve Arap seçmenlerin seçim sonuçlarını manipüle etmeye çalıştığını iddia etti. Ancak Komite, sistematik bir usulsüzlük yapıldığına dair herhangi bir kanıt olmadığına dikkat çekerek bu iddiaları geri çevirdi.
Salı günü gerçekleştirilen seçim, son 50 yılın en yüksek katılım oranına ulaşarak, Netanyahu'nun kesintisiz olarak sürdürdüğü yaklaşık 17 yıllık iktidara bir referans niteliği taşıdı. Son üç yılda, Netanyahu'nun yönettiği dönem, sayısız çatışma, istikrarsızlık ve İsrail’in uluslararası arenada yalnızlaşması ile geçmiştir.
Oy kullanma hakkına sahip 7 milyonun üzerinde vatandaşın bulunduğu ülkede, saat 18.00 itibarıyla katılım oranı yüzde 77,1'e ulaştı. Bu durum, önceki seçimle karşılaştırıldığında yaklaşık 9 puanlık bir artış gösteriyor. Ayrıca, görevdeki askerlerin oy verme oranında da önemli bir artış gözlemlendi.
Netanyahu, seçmenlere yönelik hazırladığı bir video mesajında, Arapların ve solun seçim sonuçlarını çalmaya çalıştığına dair iddialarda bulundu. Likud partisi, İsrailli Arapların kullandığı yüzlerce sandıkta usulsüzlük olabileceğini öne sürdü. Filistin kökenli İsrail vatandaşları, ülke nüfusunun yaklaşık yüzde 20'sini oluşturuyor.
Netanyahu'nun ana rakibi Eisenkot, başbakanın seçim sonuçlarına itiraz etmeye yönelik hazırlıklar içinde olduğunu ifade etti. Eisenkot, "Önceki seçim kampanyalarında da benzer yalanlarla karşılaştık" diyerek, Netanyahu'nun seçmenleri harekete geçirmek için bildik taktiklerine geri döndüğünü dile getirdi. Sol eğilimli Haaretz gazetesi, ülkenin kritik bir dönemde olduğunu vurgulayarak, İsraillileri oy kullanmaya teşvik etti.
Seçmenler, sandıklara rekor bir katılım gösterdi. Gazetenin başyazısında, "İsrail, Netanyahu yönetiminde dört yıl daha geçirmeyi göze alamaz. Rezervleri tükenmiş durumda.
Diplomatik itibarının aşınması tehlikeli boyutlara ulaştı ve yorgun vatandaşlar artık dayanabilecekleri sınırda" ifadelerine yer verildi.
