ABD'de yaklaşık yedi aydır süren İran savaşı, yaklaşan kasım ayındaki ara seçimler öncesinde Cumhuriyetçi Parti içinde yeni tartışmalara neden oluyor. Michigan'daki Senato seçimlerinde Demokrat Abdul El-Sayed'e karşı mücadele eden Cumhuriyetçi Mike Rogers ile Iowa'da Demokrat Josh Turek'e karşı yarışan Ashley Hinson, pazartesi günü yaptıkları açıklamalarda savaşın kısa sürede sona ermesi gerektiğini ifade etti.
Her iki isim de geçmişte Trump'ın İran'a yönelik asker göndermesi konusunda pozitif açıklamalarda bulunmuştu. Reuters, bu yeni ifadeleri Cumhuriyetçilerin siyasi rekabetin yoğun olduğu bölgelerde İran savaşının olası maliyetinden duydukları endişelerin bir yansıması olarak değerlendirdi. Temsilciler Meclisi Üyesi Ashley Hinson'ın tutumundaki değişim dikkat çekti.
Hinson, daha önce Trump'ın İran savaşını sürdürme yetkisini kısıtlamaya yönelik Temsilciler Meclisi girişimlerine altı kez karşı oy vermişti. Son olarak bu durum bir haftada gerçekleşti. Ancak Hinson, sosyal medya hesabından yaptığı son paylaşımda Iowa halkının artan yakıt ve gıda fiyatlarının getirdiği zorlukları gündeme getirdi.
Savaşın “başarılı bir şekilde ve derhal sona ermesi” gerektiğini savunan Hinson, benzin vergilerinin kaldırılmasını ve ABD'nin dizel ihracatına geçici olarak kısıtlama getirilmesini önerdi.
ROGERS'DAN FARKLI MESAJ
Michigan'daki Cumhuriyetçi Senato adayı Mike Rogers da daha önce Trump'ın İran'a yönelik operasyonlarını destekleyen isimlerden biriydi. Rogers, temmuz sonunda CBS Detroit'e verdiği bir röportajda, Trump'ın savaşı sona erdirmek için müzakere yürüttüğü sırada başkanın askeri yetkilerinin kısıtlanmasına karşı çıkmıştı. Ancak pazartesi günü yayımlanan yeni seçim reklamında Rogers, farklı bir mesajla karşımıza çıktı.
Bir markette çekilen reklamda, “İran'la savaşın sona ermesi gerekiyor ve bu durum hızlı bir şekilde gerçekleşmeli” dedi. Savaşın sona ermesi halinde enerji maliyetlerinin düşeceğini savunan Rogers, Michigan'daki ailelerin bu durumu bekleyemeyeceklerini ifade etti. Rogers da benzin vergileri ve dizel ihracatının geçici olarak durdurulmasını önerdi.
İran savaşı ile birlikte yükselen enerji fiyatları, ABD'de enflasyon ve yaşam maliyeti konularındaki tartışmaları daha da büyüttü. Reuters'ın analizine göre, dizel fiyatları son bir yılda yüzde 76 oranında artarken, benzin fiyatlarındaki artış yüzde 41 düzeyinde gerçekleşti.
Savaş sırasında Amerikalıların toplamda akaryakıt istasyonlarına yaptığı ek harcama yaklaşık 112 milyar doları bulurken, bunun 51 milyar doları dizel kaynaklı oldu. Dizel fiyatları özellikle tarım sektöründe önemli bir yere sahip Iowa'da siyaseten kritik bir konuyu oluşturuyor. Çiftçiler, tarım makineleri ve ürünlerinin taşınmasında yoğun bir şekilde dizel yakıt kullanıyor.
Artan taşıma maliyetleri ise yalnızca tarım değil, perakende sektörü başta olmak üzere geniş bir ürün yelpazesinin fiyatlarını etkiliyor.
DEMOKRATLARDAN ELEŞTİRİLER
Demokrat adaylar, Rogers ve Hinson'ın açıklamalarını seçim dönemi öncesi yapılan bir siyasi yön değiştirmesi olarak eleştirdi. Rogers'ın rakibi Abdul El-Sayed, Cumhuriyetçi adayın benzin fiyatlarının galon başına 5 dolara yükselmesi ve dizel fiyatlarının rekor seviyelere ulaşmasının ardından pozisyonunu değiştirdiğini öne sürdü.
Hinson'ın rakibi Josh Turek de Hinson'ın daha önce Trump'ın savaş yetkilerini sınırlamayı hedefleyen oylamalarda karşı oy kullandığını hatırlatarak son açıklamasını eleştirdi. Bu değerlendirmeler Demokrat adayların siyasi görüşlerini yansıtırken, Hinson ve Rogers, İran savaşı konusunda Trump yönetiminden farklı bir tutum sergileyen tek Cumhuriyetçiler değil.
Geçen hafta Iowa'da milletvekilleri Zach Nunn ve Mariannette Miller-Meeks de geçmişteki tutumlarını değiştirerek Demokratlarla birlikte Trump'ın İran'daki savaş yetkilerini kısıtlamayı amaçlayan girişime destek verdiler. Cumhuriyetçi Temsilciler Meclisi Üyesi Thomas Massie de Savunma Bakanı Pete Hegseth hakkında, Kongre onayı olmadan İran'a askeri operasyon yapılmasına dair azil maddelerini gündeme getirmişti.
TRUMP’IN ONAY ORANI DÜŞÜYOR
Enerji fiyatları ve İran savaşı, Trump'ın kamu desteği açısından önemli göstergeleri de etkiliyor. 21 Eylül'de yayımlanan Reuters/Ipsos anketine göre Trump'ın görev onayı yüzde 32'ye gerileyerek siyasi kariyerinin en düşük seviyesine ulaştı. Bir hafta önceki oran yüzde 35 iken, Cumhuriyetçi seçmenler arasındaki destek yüzde 82'den yüzde 73'e düştü.
Katılımcıların yalnızca yüzde 17'si Trump'ın yaşam maliyetini yönetme konusundaki tutumunu onaylarken, İran'a yönelik askeri operasyonları destekleyenlerin oranı ise yüzde 34 olarak ölçüldü. Bu anket, toplamda 1.277 ABD'li yetişkin ile gerçekleştirildi ve hata payının yaklaşık 3 puan olduğu belirtildi. 3 Kasım'da gerçekleştirilecek ara seçimler, Cumhuriyetçilerin Temsilciler Meclisi ve Senato'daki dar çoğunluklarını koruyup koruyamayacaklarını belirleyecek.
Reuters/Ipsos anketine göre kayıtlı seçmenlerin yüzde 43'ü Kongre seçimlerinde Demokratlar'a, yüzde 35'i ise Cumhuriyetçilere oy vermeyi tercih edeceğini ifade etti. Ancak bu ulusal ölçüm, belirli eyalet veya seçim bölgelerindeki sonuçları öngören bir tahmin niteliği taşımıyor.
İran savaşının gelişimi, yakıt fiyatları ve yaşam maliyetlerindeki değişimler, önümüzdeki haftalarda hem Trump yönetiminin hem de rekabetin yoğun olduğu eyaletlerdeki Cumhuriyetçi adayların kampanyalarının ana gündem maddelerinden biri olmayı sürdürecek.
