ABD Enerji Bakanlığı Afrika ve Orta Doğu İşleri Ofisi Direktör Yardımcısı Shiyana Gunasekara, Türkiye ile ABD arasında sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) ticaretine ilişkin önemli açıklamalarda bulundu. İstanbul'da gerçekleştirilen Liquid Gas Week 2026 etkinliğine katılan Gunasekara, Türkiye'nin küresel LPG piyasasındaki etkisine dikkat çekti.
Ülkenin gelişmiş otogaz araç filosu ve bölgesel ticaretteki rolü sayesinde önemli bir pazar konumuna sahip olduğunu ifade etti. Gunasekara, Türkiye'nin hem yurt içinde hem de bölgesel ticaret için büyük miktarda LPG ithal ettiğini belirterek, "Türkiye şu anda dünyanın en büyük LPG pazarlarından biri" dedi.
Ayrıca, Türkiye'nin güvenilir enerji arzının önemini başka ülkelerden daha iyi anladığını düşündüğünü dile getirdi.
TİCARETİ ARTIRMA FIRSATI
Gunasekara, Türkiye ve ABD arasındaki ticari ilişkilerin geliştirilmesi için üç temel fırsat olduğunu kaydetti. Bunlardan ilki ticaretin artırılması. "ABD kaynaklı LPG arzı, küresel piyasaya liderlik ediyor ve önümüzdeki yıllarda daha da artacağına inanıyorum" şeklinde konuştu.
Arz hacimlerinin istikrarlı ve çeşitlendirilmiş bir ihracat pazarına sahip olduğunu belirten Gunasekara, bu durumun Türkiye'nin ticaretini güçlendireceğini ifade etti. Ayrıca, Türkiye'nin bölgesel enerji merkezi konumunun altyapıyı kritik hale getirdiğini vurguladı.
ALTYAPI VE TEKNİK UZMANLIK
Gunasekara, ikinci fırsatın altyapı olduğunu belirtti. Terminal, depolama ve dağıtım altyapısının önemine dikkat çekerek, "Bu unsurlar, arzı enerji güvenliğine dönüştüren kritik bileşenlerdir" dedi. Türkiye’nin bölgesel merkez olarak konumunun bu altyapıyı tüm bölge için önemli kıldığını ifade etti.
Son olarak, üçüncü fırsatın teknik uzmanlık olduğunu sözlerine ekleyen Gunasekara, Türk mühendisliğinin dünya çapında tanındığını belirtti. Aygaz’ın LPG tesisindeki deneyiminden bahsederek, Türk şirketlerinin gelişmiş LPG piyasalarını destekleyen karmaşık altyapılar kurma becerisine dikkat çekti.
TEKNİK BİLGİ BİRİKİMİ, GELİŞEN PAZARLARA FAYDA SAĞLIYOR
Konuyla ilgili olarak, bu tür teknik bilgi birikiminin, hem bölgesel düzeyde hem de Türkiye'nin sınırlarının çok ötesindeki gelişmekte olan piyasalara önemli katkılarda bulunabileceği ifade edildi. ABD'den temiz pişirme çözümlerindeki LPG'nin rolüne dikkat çeken Gunasekara, özellikle Afrika'da bu çözümlere erişimin artırılmasına yönelik çabaların önemini vurguladı. Uygun fiyatlı ve güvenilir enerji kaynaklarının bireylerin yaşamlarını dönüştürdüğünü belirtti.
Ayrıca, ABD Enerji Bakanı Chris Wright'ın bu konudaki yaklaşımını hatırlatarak, LPG’nin uygun fiyatlı ve güvenilir enerjiye erişimi sağlamak için en etkili yollar arasında yer aldığını dile getirdi.
Gunasekara, enerji yoksulluğunun azaltılması ve hane halkı düzeyinde enerji güvenliğinin sağlanmasının önemine dikkat çekerek, “Enerji bolluğundan bahsederken, enerji yoksulluğunun azaltılmasını ve hane halkı düzeyinde enerji güvenliğinin sağlanmasını konuşmadan bu tartışmayı yapamayız,” dedi. Büyük altyapı projeleri üzerinde dururken, enerjiye erişimin artmasından faydalanan kişileri de unutmamak gerektiğini ifade etti.
LPG’nin, temiz pişirme çözümlerine erişimde kritik bir rol oynadığını söyleyen Gunasekara, 2018’den bu yana, özellikle Sahra Altı Afrika'da temiz pişirme çözümlerine erişimde elde edilen ilerlemenin yaklaşık dörtte üçünün LPG sayesinde gerçekleştiğini belirtti.
Odun ve odun kömürü kullanarak yemek pişiren ailelerin bu yakıtları toplamak için her gün saatler harcadığını vurgulayan Gunasekara, kapalı alanlardaki zehirli hava kirliliğinin insan yaşamını olumsuz etkilediğini söyledi. LPG'nin, bu bireylere zaman kazandırdığını, yalnızca günlerini değil, yaşamlarında önemli bir süreyi geri verdiğini dile getirdi.
ABD Enerji Bakanlığı'nın temiz pişirme alanındaki çabalarını üç başlık altında toplayan Gunasekara, bunlardan birincisinin temiz pişirme çözümlerinde LPG’nin önceliğinin artırılması olduğunu belirtti. Houston’da gerçekleştirilen G20 enerji bakanları toplantısında temiz pişirme projelerinin finansmanında teknoloji tarafsızlığının benimsenmesi gerektiği konusunda konsensüs sağlandığını aktardı.
Gunasekara, bakanların LPG projelerinin ideolojik veya keyfi dayatmalarla değil, hanelere ve kuruluşlara sağladığı hizmetin kalitesine göre değerlendirilmeleri gerektiğini ifade ettiklerini belirtti. Uzun zamandır hidrokarbon içeren çözümlerin finansmanını engelleyen politikalarla karşı karşıya kaldıklarını kaydeden Gunasekara, bu tür politikaların aslında yardım etmeyi amaçladıkları insanlara zarar verdiğini vurguladı.
İkinci çalışma alanının enerji bakanlıklarıyla ikili düzeyde işbirliğinin geliştirilmesi olduğunu kaydeden Gunasekara, ortaklarını ABD'li ve ABD ile yakın çalışan sektör paydaşlarıyla, LPG piyasalarının büyütülmesi konusundaki teknik uzmanlığa sahip ulusal laboratuvarlarla bir araya getirdiklerini aktardı.
Asıl darboğazlardan biri olan finansman konusunu ele alan Gunasekara, bu durumun temiz pişirme çözümlerine erişimin artırılmasında önemli bir engel teşkil ettiğini ifade etti. Afrika'da özel sermaye akışlarının güçlü olduğunu, ancak yeterli sayıda yatırım yapılabilir projenin bulunmadığını belirtti. Özellikle, yatırım risklerini azaltacak finansman desteği sunan projelerin sınırlı olduğunu vurguladı.
Bu açıdan, Afrika'daki özel sermaye akışlarının yeterince değerlendirilmediğini dile getirdi ve şöyle devam etti: "Özellikle Afrika kıtasında özel sermaye akışları aslında oldukça güçlü, ancak yatırım risklerini azaltacak finansman desteğine sahip, yatırım yapılabilir nitelikte yeterli proje bulunmuyor."
Gunasekara, ABD hükümeti ile iş ortaklarıyla birlikte, LPG sektöründe ihtiyaç duyulan terminaller, depolama kapasitesi ve dağıtım altyapısının nasıl desteklenebileceğine dair çalışmalar yürüttüklerini kaydetti. ABD Enerji Bakanlığı'nın bu üç alandaki projelerini sürdürdüğünü belirterek, temiz pişirme çözümlerine erişimi geliştirmek amacıyla çeşitli ortaklarla iş birliği yapmayı hedeflediklerini ifade etti.
Küresel enerji piyasalarında yaşanan jeopolitik gerilimler, LPG arz güvenliğinde en büyük riskin belirli tedarik kaynaklarına bağımlılık olduğunu ortaya koyuyor. Gunasekara, bu durumun son birkaç yılda daha da belirgin hale geldiğini belirterek, "Son birkaç yılda tedarikteki en büyük riskin belirli kaynaklara aşırı bağımlılık olduğunu söyleyebilirim.
Yani enerji arzında tek bir tedarikçiye, tek bir güzergaha veya tek bir bölgeye bağımlı olmak." dedi. Ayrıca, bu yıl yaşanan gelişmelerin arzda yoğunlaşmanın risklerini net bir şekilde gösterdiğini ifade etti. Gunasekara, en çok etkilenen piyasaların genellikle sınırlı depolama kapasitesine sahip ve tek bir ana tedarik kaynağına bağımlı olan piyasalar olduğunu vurguladı.
Ülkelerin arz kesintilerine karşı dayanıklılıklarını artırmak için tedarik kaynaklarını çeşitlendirmeleri gerektiğini belirtti. "Birincisi, tedarik kaynaklarını çeşitlendirmek. Her yeni tedarik kaynağı, bir sonraki arz şokunun etkisinin daha sınırlı olmasını sağlar." şeklinde konuştu.
ABD'nin bu ülkeler için güvenilir bir tedarik ortağı olma kapasitesinin bulunduğunu ifade eden Gunasekara, ikinci önceliğin depolama ve dağıtım altyapısının geliştirilmesi gerektiğini belirtti. Yeterli depolama kapasitesine sahip ülkelerin arz şoklarının etkilerini hafifletebildiğini, altyapının yeterince gelişmediği piyasalarda ise bu risklerin doğrudan hane halklarına etki ettiğini kaydetti.
Ayrıca, yatırımların sürdürülebilirliğinin sağlanması gerektiğini vurgulayarak, sadece özel sermayenin değil, farklı finansman kaynaklarının da yenilikçi iş modellerini desteklemek için kullanılması gerektiğine dikkat çekti. Bu alanda mevcut olan çözümlerin bulunduğunu ifade eden Gunasekara, "Bu sorunu ele alabilecek çözümler bugün zaten elimizde.
Dolayısıyla daha iyi bir çözüm ortaya çıkmasını beklemek için 10 veya 20 yıl daha kaybetmemize gerek yok. Çözümler şu anda önümüzde duruyor. Yapmamız gereken, mevcut finansman araçlarını bugünün çözümlerine yönlendirmek" değerlendirmesinde bulundu.
