2023 yılında vergi ve prim borçlarının yeniden yapılandırılması amacıyla 7440 Sayılı Kanun yürürlüğe girdi. Bu kanun çerçevesinde, vadesi geçen vergi ve prim borçları, enflasyon oranı veya bunun altında bir oranla güncellenerek yeniden hesaplandı. Güncellenen tutara ise taksit sayısına bağlı olarak vade farkı eklendi.
Vade farkı, genellikle enflasyon oranının altında kaldı. Bu yıl ise vergi ve prim borçlarına, 6183 Sayılı Amme Alacakları Kanunu kapsamında tecil kolaylığı sağlandı. Normalde, bu kanun aracılığıyla borçların tecil ettirilmesi için borcun zamanında ödenmesi ve ödeme güçlüğüne düşülmesi gerekiyor.
Ancak, bu yıl ödeme güçlüğüne düşme şartı aranmaksızın borçların 72 aya kadar taksitlendirilmesi sağlandı. Ek olarak, tecil faizi oranı yüzde 39’dan yüzde 29’a indirildi. Fakat tecil başvurusu yapan mükellefler için anapara borcuna, aylık yüzde 3,7 (yıllık yüzde 44,4) oranında gecikme zammı uygulanarak borç güncellendi. Bu tutarın üzerine de yüzde 29 oranında tecil faizi ekleniyor.
BORÇ SINIRI ARTIRILDI
Teminatsız şekilde tecil edilebilecek borç miktarı 10 milyon liraya yükseltildi. On milyon lirayı aşan borçlarda ise yüzde 50 teminat isteniyor. Prim borçlarında tecil başvurusu 31 Ağustos’ta, vergi borçlarında ise 30 Eylül’de sona erdi.
İlk taksitler, son başvuru tarihi itibarıyla tahsil edildi. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in verdiği bilgiye göre, tecil kolaylığı kapsamında 705 bin mükellef, toplam 531,5 milyar liralık borç için vergi dairelerine başvurdu. Vergi borçlarından 35,6 milyar lira tahsilat gerçekleştirildi.
YENİDEN YAPILANDIRMA TALEPLERİ
Her ne kadar taksit sayısı 36 aydan 72 aya çıkartılsa da, 72 ay imkanı daha çok ödeme gücü olan mükelleflere sağlandı. Tecil kolaylığı, belirlenen tarihlerde sona erdi. Bu tarihten sonra borcunu tecil ettirmek isteyen mükelleflerin, öncelikle ödeme güçlüğüne düşüp düşmediği kontrol edilecek.
Ödeme güçlüğüne düşen mükelleflerin borçları tecil edilecek, ancak bu durumda tecil faizi yüzde 39 olarak uygulanacak. TBMM Plan Bütçe Komisyonu'nda, Hazine ve Maliye Bakanlığının bütçe görüşmeleri sırasında, cumhur ittifakı ve muhalefet milletvekilleri, vergi ve prim borçları için yeniden yapılandırma düzenlemesi yapılması gerektiğini belirtti.
Yeni Parti’den İzzet Akbulut ve Mehmet Tahtasız, İYİ Parti’den Erhan Usta, CHP’den Gülizar Biçer Karaca ve Nermin Yıldırım Kara, MHP’den Mustafa Kalaycı, Tamer Osmanağaoğlu ve İsmail Faruk Aksu ile DEVA Partisi’nden Saruhan Oluç ve Yeni Yol Partisi’nden Sadullah Kısacık, faizlerin yüksek olmasından dolayı tecil kolaylığından yararlanamayan mükelleflerden sürekli mesaj aldıklarını ifade etti.
MHP Milletvekili Mustafa Kalaycı, faiz oranlarındaki kısmi indirimlerin yeterli olmadığını ifade ederek, esnafın 7440 Sayılı Kanun ile yapılan borç yapılandırmasına benzer bir düzenleme talep ettiğini belirtti.
Kalaycı, esnafın vergi affı ya da borçlarının silinmesi gibi bir isteğinin olmadığını vurgulayarak, "İçinde bulunduğumuz zorlu süreç göz önünde bulundurularak, geçmişte sıkça uygulanan uygun şartlarla vergi ve prim borçlarının yapılandırılmasının, esnafa ve çiftçiye büyük bir nefes aldıracağını, kamu alacaklarının tahsilatını da hızlandıracağını" söyledi.
GEÇİKME ZAMMI VE TECİL FAİZİ DÜŞÜRÜLECEK
CHP’li Nermin Yıldırım Kara ise, gecikme zamlarının anapara ile aynı şekilde değerlendirilmesi sebebiyle esnafın tecil imkanlarından yararlanamadığını, bu nedenle borç miktarının hesaplanmasında anaparanın vade tarihinden itibaren sabit bir faiz oranı ile belirlenmesini istedi. İYİ Parti Milletvekili Erhan Usta, tecil kolaylığında taksit sayısının 72’ye çıkarılmasına rağmen mükelleflerin bu imkandan yararlanamadıklarını ifade etti.
HAZİNE VE MALİYE BAKANI MEHMET ŞİMŞEK'İN AÇILAMALARI
Bakan Mehmet Şimşek, yeni bir tecil kolaylığı müjdesi vererek, önümüzdeki süreçte gecikme zammı ve tecil faiz oranlarının piyasa koşullarına uygun şekilde düşürmeyi planladıklarını duyurdu. Şimşek, 6183 Sayılı Kanun çerçevesinde borçların yapılandırılması talebinin hem muhalefet hem de Cumhur İttifakı'ndan geldiğini ve bunun "makul bir talep" olduğunu vurguladı.
Bu yılki tecil kolaylığı çerçevesinde taksit sayısının 72 aya çıkarıldığını ve tecil faizinin yüzde 39'dan yüzde 29'a indirildiğini belirten Şimşek, "Anladığım kadarıyla bu yeterli görülmüyor" dedi. Esnaf ve küçük işletmelere daha cazip imkanlar sunulabileceğini ancak bunun, Anayasa'nın eşitlik ilkesine aykırı olacağı endişesini taşıdıklarını ifade etti.
Şimşek, "Vergisini zamanında ödeyen ile ödemeyeni aynı kefeye koymamız eminim sizler tarafından da takdir edilmez. O nedenle belki şu yapılabilir: Teminat konusunu büyük oranda çözmüştük. Buradan bir yetki alındı biliyorsunuz, 10 milyon TL'ye kadar teminat aranmıyor. 10 milyon TL'nin üzerinde de yüzde 50'lik bir teminat aranıyor.
Yetmiş iki aylık taksit de aslında iyi bir vade. Şimdi, geriye o zaman faiz kalıyor. Faiz konusunda da elimizden geldiğince radikal bir yaklaşım içerisine girelim."
Erhan Usta’nın 72 ayın uygulanmadığına dair itirazına karşılık olarak Şimşek, "Peki o zaman 72 ayı uygulama noktasında bir irade ortaya koyalım" dedi. Ayrıca, borçlara sağlanan tecil kolaylığı ile ilgili daha önce yaptığı açıklamalarda, enflasyonun altında faiz uygulamasına sıcak bakmadıklarını aktardı.
Bu yıl getirilen tecil kolaylığında mükelleflerden gelen en büyük eleştiri ise borcun anaparasına uygulanan gecikme faizinin yüksekliği oldu.
Gecikme zammı, 30 Aralık 2019 ile 20 Temmuz 2022 tarihleri arasında yıllık yüzde 19,2 oranında, 21 Temmuz 2022 ile 13 Kasım 2023 arasında ise aylık yüzde 2,5 (yıllık yüzde 30) olarak belirlenmiştir. 14 Kasım 2023'ten 20 Mayıs 2024'e kadar bu oran aylık yüzde 3,50 (yıllık yüzde 42) olarak uygulanacakken, 21 Mayıs 2024 ile 12 Kasım 2025 tarihleri arasında aylık yüzde 4,50 (yıllık yüzde 54) düzeyine yükselmiştir. 13 Kasım 2025 tarihinden itibaren ise aylık yüzde 3,70 (yıllık yüzde 44,40) olarak hesaplanmaktadır.
Örneğin, mükellefin 31 Ekim 2023’te vadesi dolmuş 1000 lira borcu varsa, tecil başvurusunun yapıldığı tarihte bu borç, belirlenen gecikme zammı oranı üzerinden hesaplanacaktır. Tecil faizi, yıllık yüzde 39'dan yüzde 29'a düşürülmüştür ve bu indirim, hesaplanan borç tutarına yansıtılacaktır.
Ancak, yüksek gecikme zammı nedeniyle anapara önemli ölçüde artmış olduğundan, sunulan vade kolaylığı ve tecil faizindeki düşüş mükellefler için yeterince cazip gelmemektedir. Gecikme zammı oranı, özellikle 2023 yılından sonraki dönemde enflasyonun oldukça üzerinde seyretmektedir. Yapılandırma kanunları çerçevesinde, mükelleflere sağlanan en önemli kolaylık, borcun anaparasına uygulanan gecikme zammında gerçekleştirilmiştir.
Yüksek enflasyon dönemlerinde sabit bir katsayı ile borcun anaparasının aşırı şekilde artması engellenmiştir. Hesaplanan bu tutara da makul bir vade farkı eklenmiştir.
