İşçi Orçun D., 14.08.1986 doğumlu ve 31.01.2006 tarihli uzun vadeli sigorta kaydı ile 6139 gün prim ödemiş durumda. Mevcut emekli maaşı 28.210 TL olan D., sağlık sorunları nedeniyle %55 civarında engel oranına sahip. Malulen emeklilik koşulları hakkında bazı soruları var.
D., %60 ve üzeri engel oranı ile malulen emekli olabileceğini belirterek çalışma hayatına devam etmek istediğini ifade etti. Malulen emeklilik başvurusu için en iyi zamanın ne zaman olduğu konusunda da bilgi talep ediyor. D., brüt ücretinin 180.000 TL olduğunu ve emekli maaşının her ay yaklaşık 500 TL arttığını da sözlerine ekledi.
EMEKLİLİK ZORUNLULUĞU YOK
Uzmanlar, işçiler için zorunlu emeklilik uygulamasının olmadığını vurguladı. Sadece devlet memurlarının yaş haddini doldurduklarında emekli edilmeleri söz konusu. Devlet memurları için bu yaş sınırı 65, üniversite öğretim üyeleri için ise 67 olarak belirlenmiştir.
İşçilerin yaşlılık aylığı, kendileri talep ettiklerinde bağlanır. Ne Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından re’sen emeklilik işlemi yapılabilir ne de işveren emekli olmaya zorlayabilir. Malûl aylığı için ise durum farklılık gösteriyor.
MALULİYET RAPORU GEREKİYOR
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na göre, bir kişinin malûl sayılabilmesi için SGK’ya başvurusu esnasında sağlık kurullarınca düzenlenmiş bir rapor sunulması gerekiyor. Bu raporda, kişinin çalışma gücünün en az %60’ını kaybetmiş olması gerekmekte. Hastanelerde, birden fazla hastalığı bulunan kişiler için her hastalığa özel engellilik oranı belirleniyor.
Ancak SGK, malûl aylığı veya engellilik nedeniyle emeklilik başvurularında yalnızca tek bir hastalığın oranını göz önünde bulunduruyor. Bu nedenle, söz konusu sağlık problemleri nedeniyle %60 veya üzeri engel oranı tespit edilmesi durumu, kişiyi otomatik olarak malûl saymıyor. D., sağlık sorunları nedeniyle malûliyet raporu talep etmek konusunda işvereninin zorlayamayacağını da bilmeli.
İşveren ancak çalışamayacak durumda olduğu tespit edilirse böyle bir talep gerçekleştirebilir. D., verdiği bilgiler doğrultusunda emekli olmadan çalışmaya devam etmenin avantajlı olduğunu öğrendi. Düşük prim ödemeleri nedeniyle mevcut emekli maaşının da düşük olduğu görülen Orçun D., brüt ücretinin 180.000 TL’ye çıkmasıyla birlikte emekli maaşının her ay düzenli olarak artacağını fark etti.
KANUN DEĞİŞİKLİĞİ İHTİYACI
Bu konudaki adaletin sağlanabilmesi amacıyla yasada değişiklik yapılması gerekmektedir.
GURBETÇİLER KISMİ EMEKLİLİKTEN YARARLANABİLİR Mİ?
Almanya'dan yazan bir birey, 1967 doğumlu olduğunu belirtiyor. 1 Ekim 1983 ile 1 Mayıs 1987 tarihleri arasında SSK'lı olarak çalışmış, sonrasında 1 Mayıs 1987 - 14 Kasım 1995 tarihleri arasında Emekli Sandığı kapsamındaki bir kamu görevinde bulunmuş. 1996 yılından bu yana Almanya'da işçi olarak faaliyet göstermekte.
Birey, emeklilik durumunu öğrenmek üzere Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) il müdürlüğüne başvurduğunu ifade ediyor. Emekli Sandığı’ndan emeklilik için 9000 gün prim gerektiği belirtilerek, bu kapsamda emeklilik hakkı tanınmadığı bildirilmiş. Ancak SSK ve BAĞ-KUR'dan eksik günlerin borçlanılması durumunda emeklilik imkanı olduğu açıklanmış.
ÖNERİLER VE HAKLAR
Yazılanlardan, 8,5 yıl kamu görevlisi olarak çalıştığı anlaşılmaktadır. 1983-1987 yılları arasındaki SSK hizmeti ile toplamda 3600 prim gününe ulaşırsa, Emekli Sandığı'ndan kısmi emeklilik hakkı elde edebilir. 5434 Sayılı Emekli Sandığı Kanunu’na göre, sigortalı çalışmaya ilk kez 8 Eylül 1999 tarihinden önce başlayanlar, 10 yıl hizmet ve 60 yaş şartlarını yerine getirerek kısmi emekli olabilmektedirler.
On yıl hizmet süresi, 3600 prim gününe denk gelmektedir ve bireyin bu günleri tamamladığı düşünülmektedir. Doğum tarihi üzerinden hesaplandığında, 60 yaşa ulaştığında Emekli Sandığı'na kısmi emeklilik başvurusu yapması mümkün olacaktır. Yurt dışı borçlanması yapılmadan emeklilik gerçekleşeceği için, emekli aylığı kesilmeden hem yurt içinde hem de yurt dışında çalışma devam edebilir.
