Küresel piyasalarda, yapay zeka şirketlerinin teknoloji geliştirme hızını azaltacağına yönelik endişeler ve artan jeopolitik riskler, karmaşık bir seyir izlenmesine neden oldu. Geçen hafta açıklanan enflasyon verileri, tahvil faizlerinde belirgin bir artışa yol açarak, küresel piyasalarda risk iştahının azalmasına sebep oldu.
Cuma günü ABD'de yayımlanan verilere göre, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ağustos ayında aylık %0,4, yıllık ise %3,4 artış gösterdi. Öte yandan, çekirdek enflasyonun aylık %0,3 ile beklentilerin üzerinde gerçekleşmesi de dikkat çekici bir gelişme oldu. ABD Merkez Bankası'nın (Fed) faiz kararı, yatırımcıların gözdesi haline geldi.
İstihdam verilerindeki sağlamlık, yükselen enflasyon beklentileri ve Fed Başkanı Kevin Warsh'ın enflasyonla mücadeleye yönelik vurguları sonrası para piyasalarında Fed'in bu hafta faiz artırma olasılığı %87'ye yükseldi.
PETROL FİYATLARINDA YÜKSELİŞ
Artan petrol fiyatları, enflasyonist baskıların artmasına yol açarak Fed'in erken faiz artırımı yapacağı beklentilerini güçlendiriyor. Orta Doğu'daki jeopolitik gerilimler de risk iştahını azaltan bir diğer önemli faktör olarak öne çıkıyor.
Suudi Arabistan, Hürmüz Boğazı'na alternatif olarak devreye aldığı günlük 7 milyon varil kapasiteli Petroline isimli Doğu-Batı Petrol Boru Hattı'nın Irak'tan düzenlenen saldırılarla kapatılması sonrası petrol arzına dair endişeleri artırmış durumda. Bu gelişmeler neticesinde, yeni haftanın ilk işlem gününde kasım vadeli Brent petrolün varil fiyatında %2,6'lık bir artışla 107,3 dolara çıktığı görüldü.
Hürmüz Boğazı ile ilgili olarak İran ve Arap ülkeleri arasında yarın planlanan bölgesel toplantının ertelendiği bilgisi de geldi. Fed'e dair faiz artırımı öngörülerinin güçlenmesiyle, Ekim 2023'ten bu yana en yüksek seviyeyi bulan ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi %4,98 seviyesinde test edilirken, %4,97'de dengelendi.
Dolar endeksi %0,2 artarak 99,4 seviyesinde hareket ediyor ve altının ons fiyatı ise %0,5’lik bir düşüşle 4.329 dolara geriledi.
YAPAY ZEKA ŞİRKETLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİ
Yapay zeka şirketlerinin geliştirme hızının yavaşlayacağına yönelik endişeler, teknoloji hisselerinde de satış baskısını artırdı. Yapay zeka şirketi Anthropic'in Üst Yöneticisi (CEO) Dario Amodei, yapay zeka sistemlerinin kontrolü konusundaki endişelerin artmasıyla şirketlere yapay zeka modellerinin geliştirilme hızını düşürmeleri gerektiğini ifade etti.
Tesla ve SpaceX'in Üst Yöneticisi (CEO) Elon Musk ile OpenAI Üst Yöneticisi (CEO) Sam Altman ise Amodei'ye destek verdiklerini sosyal medya üzerinden duyurdu. New York borsası, petrol fiyatlarının artış hızının düşmesiyle birlikte cuma gününü kazançla kapattı. Petrol fiyatları, Umman ve İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçişi geçici olarak yönetme olasılığına dair çıkan haberler neticesinde Cuma günü geriledi.
Bunun yanı sıra, ABD'de Michigan Üniversitesi tarafından yapılan tüketici güven endeksi eylül ayında 47,8 seviyesine düşerek, piyasa tahminlerinin gerisinde kaldı. Tüketicilerin kısa vadeli enflasyon tahminleri, eylülde yüzde 4'ten yüzde 4,6’ya yükseldi. Ülkedeki federal hükümetin bütçe açığı, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 52 oranında azalarak ağustosta 167 milyar dolara düştü.
Bu gelişmeler doğrultusunda, Dow Jones endeksi yüzde 0,98, S&P 500 endeksi yüzde 0,86 ve Nasdaq endeksi ise yüzde 0,96 oranında değer kazandı.
ABD'DE NEGATİF BAŞLANGIÇ
ABD'deki endeks vadeli kontratlar yeni güne düşüşle başladı. Benzer gelişmeler uluslararası piyasalarda alış ağırlıklı bir seyrin yaşandığı Avrupa borsalarına da yansıdı. İngiltere Merkez Bankası'nın (BoE) bu hafta alacağı faiz kararı, Avrupa pazarlarının önemli gündemi arasında yer alıyor.
Bankanın politika faiz oranını sabit tutması bekleniyor. Cuma günü açıklanan verilere göre, İngiltere ekonomisi temmuz ayından itibaren beklenenden daha iyi bir performans sergileyerek yüzde 0,4 büyüme kaydetti. Artan enerji maliyetleri, enflasyon baskılarını artırırken, yüksek tahvil getirileri ile birlikte BoE'nin bu yıl faiz artışına gideceği tahmin ediliyor.
Bu gelişmeler ışığında, İngiltere'de FTSE 100 endeksi Cuma günü yüzde 0,39, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,82, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,78 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,36 oranında yükseliş yaşadı. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar, yeni güne karışık bir seyirle başladı. Asya borsalarında ise haftanın başında karışık bir görünüm gözlemleniyor.
Bu bölgede teknoloji şirketlerindeki düşüş dikkat çekiyor. Güney Kore'den SK Hynix'in hisseleri yüzde 5,6, Samsung Electronics'in hisseleri yüzde 3,5 ve Japonya merkezli SoftBank Group Corp'un hisseleri ise yüzde 11,4 oranında geriledi. Asya piyasalarında bu hafta Japonya Merkez Bankası'nın (BoJ) faiz kararları takip edilecek.
Artan enerji maliyetleri, enflasyon endişelerini artırırken, Japonya'nın yeninin değer kaybetmesi de bankanın yüzde 1 olan politika faizini 25 baz puan artırmasına kesin gözüyle bakılmasına sebep oldu. Bunun yanı sıra, bugün açıklanan verilere göre, Japonya'da temmuz ayına ait sanayi üretimi aylık yüzde 0,2 azalış gösterirken, yıllık bazda yüzde 3,9 artışla beklentilerin altında kaldı.
Bu durumla birlikte, haftalık bazda Güney Kore'deki Kospi endeksi yüzde 2,8, Japonya'nın Nikkei 225 endeksi yüzde 1 düşerken, Hong Kong'daki Hang Seng endeksi yüzde 0,4 ve Çin'deki Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,2 oranında artış yaşadı. Cuma günü itibarıyla alış ağırlıklı bir performans sergileyen Borsa İstanbul, BIST 100 endeksini yüzde 0,51 artışla 14.467,25 seviyesinde kapattı.
Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP), ekim ayı vadeli kontratı, BIST 30 endeksine bağlı olarak akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,14 değer kazandı. Dolar/TL ise, gün sonunda yüzde 0,1 düşüşle 48,5121 seviyesinden işlem görürken, bankalararası piyasada açılışta önceki kapanışın yüzde 0,2 üzerinde 48,6200 seviyesinde işlem görüyor.
VERİ GÜNDEMİ VE LAGARDE'IN AÇIKLAMALARI
Uzmanlar, iç piyasada veri akışının sakin geçeceğini belirtirken, dış piyasalarda ise Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde'ın açıklamalarının izleneceğini ifade etti.
