Fındık pazarına yönelik yürüttükleri çalışmaları AA muhabirine aktaran Rekabet Kurumu Başkanı Birol Küle, fındığın Türkiye'nin iç ve dış ticareti için stratejik bir öneme sahip olduğunu belirtti. Türkiye, dünya fındık üretiminin yüzde 70'ini karşıladığını ifade eden Küle, Karadeniz bölgesinin zor koşullarında fındık yetiştiren yaklaşık 400 bin ailenin bu üründen geçimini sağladığını vurguladı.
Fındık, bu aileler için sadece bir ürün değil, aynı zamanda evdeki ekmeğin, çocukların okul harçlığının ve umutlarının sembolüdür. Küle, fındığın ekonomik değerinin yanı sıra sosyal ve insani boyutunun da önemli olduğunu ve bu nedenle fındığın kendileri için bir kırmızı çizgi olduğunu söyledi.
Bu bilincin yanında, geçmişten günümüze fındık sektörüne hassasiyetle yaklaştıklarını belirterek, pazardaki adil ve etkili rekabeti korumak amacıyla sürekli sahada bulunduklarını vurguladı. Küle, yalnızca kendilerine gelen şikayetleri beklemediklerini, aynı zamanda üreticilerin haklarını korumak için resen sektör incelemeleri başlattıklarını ve taahhüt uyum süreçleri gibi yollarla piyasayı sürekli denetim altında tuttuklarını aktardı.
FERRERO İLE İLGİLİ SORUŞTURMA
Üreticilerin mağdur olmaması için attıkları önemli adımlardan birinin, fındık alım pazarının en büyük alıcısı olan Ferrero'nun gücünü kötüye kullandığı iddialarıyla ilgili yürütülen soruşturma olduğunu belirten Küle, bu süreçte Ferrero'nun pazardaki davranışlarını ayrıntılı bir şekilde incelediklerini ifade etti. Soruşturma bağlamında, pazarda hakim durumda olduğu değerlendirilen Ferrero, bir taahhüt başvurusunda bulundu.
Rekabet Kurulu, bu taahhütlerin mevcut rekabetçi endişeleri gidereceği sonucuna vardı. Küle, Ferrero'nun 2024, 2025 ve 2026 yıllarını kapsayan fındık alım sezonları için sunduğu taahhütlerin kabul edildiğini ve bu taahhütlerin bağlayıcı hale getirildiğini hatırlattı.
Ferrero'nun taahhütlerine uyup uymadığını sürekli olarak izlediklerini belirten Küle, "Üreticimizin içinin rahat olması için bir kez daha vurgulamak isterim ki, Ferrero'nun taahhütlere uymadığı veya taahhütleri dolanmaya çalışarak çiftçimizi mağdur ettiğini tespit edersek, şirkete ağır idari para cezası uygulanması gündeme gelecektir," şeklinde konuştu.
Küle, fındık üreticisinin haklarını tedarik zincirinin her aşamasında koruma hedefinde olduklarını vurgulayarak, Ferrero kararı sonrasında sektörü Ordu'dan Giresun'a, Düzce'den Trabzon'a kadar dikkatle izlemeye devam ettiklerini belirtti. Ayrıca, tedarik zincirinin tüm aşamalarını yerel ve bölgesel ölçekte değerlendirdiklerini ifade etti ve çiftçilerin aleyhine gelişen rekabet sorunlarına karşı proaktif bir şekilde resen incelemeler başlattıklarını söyledi.
TEŞEBBÜSLERİN SORUŞTURMALARI DEVAM EDİYOR
Küle, 2024 yılı içerisinde teşebbüslerin kendi aralarında fındık alım ve satım fiyatlarını belirleme iddiaları doğrultusunda iki ayrı soruşturma yürüttüklerini hatırlatarak, Trabzon'da faaliyet gösteren 21 ve Düzce'deki 10 teşebbüse para cezası uygulandığını aktardı.
ÜRETİCİ FİYAT BELİRLEMEYE İZİN VERİLMEYECEK
Küle, yerel düzeyde dahi olsa hiçbir grubun üreticilerin fiyatlarını belirlemesine izin vermeyeceklerini dile getirdi. Bu yıl fındık sezonunun başlamasıyla birlikte, piyasada fiyatların serbest ve adil bir şekilde oluşup oluşmadığını denetlemek amacıyla eylül ayında sektör genelinde ön araştırmalara başladıklarını anlattı. Karadeniz bölgesinin batısından doğusuna kadar birçok teşebbüste kapsamlı yerinde incelemeler gerçekleştirdiklerini kaydetti.
REKABET İHLALİ ŞÜPHELİLERİNE SORUŞTURMA AÇILDI
Küle, elde ettikleri bilgi ve belgeler doğrultusunda fındık alım-satım pazarının önde gelen altı büyük teşebbüsü hakkında, 22 Ekim'de ciddi rekabet ihlali şüphesiyle soruşturma başlattıklarını belirtti. Bu soruşturmayla, doğrudan üreticilerin gelirini ve refahını ilgilendiren iki temel sorun üzerinde durduklarını ifade etti.
FINDIKTA FİYAT BASKILARI ARAŞTIRILIYOR
Küle, soruşturma kapsamında aradıkları net cevapları açıklayarak, pazarın en büyük alıcısı ile yerel ve orta ölçekli alıcılar arasında fiyat düşürmeye yönelik bir bağlantı olup olmadığını sorguladıklarını söyledi. Ayrıca, pazarda birbirleriyle rekabet etmesi gereken alıcıların gizli anlaşmalar yaparak ortak fiyat belirleyip belirlemediğini de inceleyeceklerini belirtti.
Açılan bu soruşturmadan beklentilerinin, fındık fiyatlarının masa başındaki anlaşmalarla değil, piyasanın doğal dinamikleri çerçevesinde, adil ve serbest rekabet ortamında belirlenmesi olduğunu vurguladı. Küre, çiftçilerin yalnız olmadığını ifade ederek, üreticilerin emeklerine büyük bir saygı gösterdiklerini dile getirdi.
Fındığın gerçek değerine ulaşması ve bu ürünle geçimini sağlayan 400 bin ailenin hak ettikleri karşılığı alabilmeleri için tüm yasal yetkilerini sonuna kadar kullanacaklarını vurguladı. Küre, "Alım yaptıkları fındığın fiyatlarını suni bir şekilde düşürmeye çalışan, ürünü daha düşük fiyatla almak amacıyla rekabeti ihlal etmeyi göze alan herkesle karşı karşıya geleceğiz. Soruşturmayı bu sağlam irade ile sürdüreceğiz," dedi.
AÇIKÇA SÖYLÜYORUM
Küre, inceleme sürecinde çiftçileri mağdur eden ve rekabeti ihlal eden diğer girişimleri tespit etmeleri durumunda, bu durumların da soruşturma kapsamına alınacağını aktardı. Üreticilerin emeğinin karşılığını alabilmesi için sektörü yakından izlemeye ve çalışmalarına kesintisiz devam etmeye kararlı olduklarını belirtti.
