Sayıştay, 2025 yılına ait Denetim Raporu'nu yayımlayarak, Gelir İdaresi Başkanlığı'nın taşra teşkilatındaki denetimlerde mükellef hataları sonucu oluşan fazla veya yersiz tahsilatları inceledi. Raporda, mükellef hatalarından kaynaklanan vergilerin iadesinde tecil faizinin başlangıç tarihinin mevzuata aykırı olarak belirlendiği tespit edildi. Bu uygulama, "yersiz faiz" ödemelerine yol açabilecek nitelikte bulunuyor.
TEÇHİZ FAİZİ UYGULAMALARI
213 sayılı Vergi Usul Kanunu'na göre, mükellefin kendi hatasından kaynaklanan fazla veya yersiz tahsilatlarda faiz, verginin tahsil edildiği tarihten değil, mükellefin düzeltme başvurusunu yaptığı tarihten itibaren hesaplanmalı. Ancak bazı vergi dairelerinde mükellef hatalarına dayanan iade taleplerinde tecil faizi, "düzeltme başvuru tarihi" yerine "tahsilat tarihi" esas alınarak başlatıldı.
Raporda, bu durumun devletin haksız bir finansman maliyeti üstlenmesine yol açabileceği vurgulandı. Sayıştay, ayrıca vergi mahkemelerinde açılan davalarda faiz başlangıç tarihi ile ilgili mevzuatın uygulanmasında sorunlar tespit etti.
YARGI SÜREÇLERİNDEKİ SIKINTILAR
Bazı mahkemelerin, Vergi Usul Kanunu'nun ilgili maddesini göz ardı ederek faizin tahsil tarihinden itibaren yürütülmesine karar verdiği kaydedildi. Bu durumda, idarenin hukuk birimleri ve ilgili servisler tarafından istinaf ve temyiz süreçlerinde yeterli hukuki argümanların sunulmadığı belirtildi.
Öte yandan, bazı örneklerde faiz başlangıç tarihine ilişkin mevzuat ihlalleri üst mahkemelerde itiraza konu edilmediği için hatalı kararların kesinleşmesi söz konusu oldu. Sayıştay, bu hatalı faiz ödemelerinin "mahkeme kararının uygulanması zorunluluğu" gerekçesiyle yapıldığını belirtti.
Gelir İdaresi Başkanlığı, mükellef hatalarından kaynaklanan iade taleplerinin faiz başlangıç tarihinin mükellefin düzeltme başvuru tarihi olduğunu ifade ederek, bu konuda taşra teşkilatına gerekli talimatların verildiğini açıkladı. Gelir İdaresi, mahkeme kararlarında kanun hükmüne aykırı olan faiz başlangıç tarihlerine karşı tüm hukuki yolların etkin bir şekilde kullanılacağını ve benzer hataların önlenmesi amacıyla izleme süreçlerinin sürdürüleceğini bildirdi.
Sayıştay, tahsilat tarihi ile düzeltme başvuru tarihi arasındaki uzun sürelerin "yersiz faizlerin Hazine üzerinde mali yük oluşturduğunu" ifade ederek, taşra birimlerinde bu hususa dikkat edilmesi gerektiğine vurgu yaptı. Ayrıca, hukuk birimleri tarafından yargı aşamasında ilgili mevzuatın "temel savunma dayanağı" olarak kullanılması ve "yersiz ödemelere" neden olan süreçlerin sorumluluk hukuku çerçevesinde takibi gerektiği de belirtildi.
