İktisadi İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) tarafından gerçekleştirilen araştırma, üye ülkelerde işgücü açığının yüksek vasıflı mesleklerde yoğunlaştığını, düşük vasıflı mesleklerde ise işgücü fazlalığı yaşandığını ortaya koydu. Araştırmaya göre, sağlık çalışanları, öğretmenler ve bilgi iletişim teknolojisi uzmanları, işgücü ihtiyacının en yüksek olduğu meslekler arasında yer alıyor.
Gıda hazırlama asistanları ve sokak satıcıları ise en fazla işgücü fazlalığının görüldüğü meslek grupları olarak dikkat çekiyor. İşgücü kıtlığı, genellikle yüksek vasıflı işgücüne dayalı yeşil ve dijital teknolojilere sahip firmalarda daha belirgin bir şekilde görülüyor. Üretken yapay zekanın benimsenmesi, deneyimli işçilere olan talebi sabit tutarken, genç işçilere olan talebi orantısız bir şekilde azaltması bekleniyor.
OECD üyesi ülkelerde yüksek vasıflı meslekler için sürekli bir açık bulunurken, düşük vasıflı mesleklerde ise sürekli bir fazlalık gözlemleniyor. Özellikle 2019-2023 yılları arasında sağlık, öğretmenlik ve bilişim teknolojileri alanlarında işgücü açığı yaşanırken, yemek hazırlama asistanları alanında fazlalık olduğu tespit edildi.
OECD ülkeleri ve Avrupa Birliği'nde en çok aranan yüksek vasıflı meslekler, sağlık profesyonelleri, öğretmenler ve bilgi teknolojileri uzmanları olarak sıralanıyor. Bu mesleklerin ardından yöneticiler, bilim ve mühendislik uzmanları ile işletme ve yönetim profesyonelleri geliyor.
Finans, insan kaynakları, pazar araştırma, muhasebe, pazarlama ve satış gibi alanlarda ise iş ve yönetim profesyonellerine ihtiyaç duyulmakta, ancak bu mesleklerde arz ve talep dengesi sağlanıyor. Sağlık profesyonelleri ve yardımcı sağlık personeli konusunda ise OECD ülkeleri, işgücü ihtiyaçlarını karşılamakta zorluk yaşıyor.
Bu durum, işgücü arzının nüfusun yaşlanması ve artan bakım ihtiyaçlarıyla ilişkili sağlık hizmetlerine yönelik artan talebe ayak uyduramamaktan kaynaklandığı değerlendiriliyor. Ayrıca, zorlu çalışma koşulları, sağlık personelini elde tutma zorluğuna yol açarak ihtiyacın artmasına neden oluyor. Yunanistan ve Meksika, doktor fazlası bulunan tek ülkeler arasında yer alıyor.
Şili, Almanya ve Litvanya’da doktor işgücü dengede seyrederken, diğer 33 ülkede doktor açığı yaşanıyor. Yardımcı sağlık personeli konusunda birçok ülkede işgücü açığı bulunuyor, ancak 8 ülkede işgücü fazlası tespit edildi. Meksika'da öğretmen fazlası bulunurken, 30 ülkede öğretmen açığı yaşanmakta.
Türkiye'nin de dahil olduğu 7 ülkede ise öğretmen işgücü dengede bulunuyor. OECD raporuna göre, Türkiye'de yüksek vasıflı mesleklerde en fazla personel ihtiyacı bilim ve mühendislik, sağlık, bilgi ve iletişim teknolojileri, yardımcı sağlık personeli ve bilim ve mühendislik yardımcı personelinde gözlemleniyor. Yönetici, işletme ve yönetim profesyonelleri ise Türkiye'de en az personel açığı olan grubu oluşturuyor.
Orta vasıflı meslek gruplarında, el emeği gerektirmeyen alanlarda genel itibarıyla istihdam fazlalığı söz konusu. Bu meslekler arasında büro memurları, müşteri hizmetleri temsilcileri, sayısal ve malzeme kayıt görevlileri, diğer büro destek personeli, kişisel hizmet çalışanları, satış elemanları, kişisel bakım uzmanları ile koruyucu hizmet çalışanları yer almakta.
Ancak, Türkiye'de OECD ve Avrupa Birliği'ne kıyasla, orta vasıflı mesleklerden müşteri hizmetleri ve sayısal ile malzeme kayıt görevlileri için hâlâ personel ihtiyacı olduğu tespit edilmiştir. Yapay zekanın yaygınlaşmasıyla birlikte Türkiye'de de AB ve OECD ülkelerinde gözlemlenen benzer bir gelişmenin yaşanması muhtemel görünmektedir.
DÜŞÜK VASIFLI MESLEKLERDE HAYAT ZORLAŞIYOR
Düşük vasıflı meslekler arasında usta tarım işçileri, ormancılık ve balıkçılık işçileri, bina inşaat işçileri, metal ve makine alanında çalışanlar, zanaatkarlar, elektrik ve elektronik işçileri, sabit tesis ile makine operatörleri, montajcılar, şoförler, mobil ekipman operatörleri, temizlikçiler ve yardımcı elemanlar, tarım ve imalat işçileri ile yiyecek hazırlama asistanları bulunuyor.
OECD ve AB ülkelerinde, düşük vasıflı mesleklerde genel olarak işgücü fazlası mevcuttur. Fakat, metal, makine ve ticaret sektörlerinde bazı mesleklerde iş gücü açığı gözlemlenmektedir. Özellikle bazı Avrupa ülkelerinde metal, inşaat ve yapı ile ilişkili alanlarda önemli iş gücü sıkıntıları sürmektedir.
Örneğin, Arjantin, Bulgaristan, Kanada, Fransa, Almanya, Yunanistan, Letonya, Norveç, Peru, Romanya, Türkiye ve ABD'de tarım, ormancılık ve balıkçılık işçilerine yönelik açıklar bulunmaktadır. Türkiye'de ayrıca inşaat işçileri, şoförler, mobil ekipman operatörleri, temizlikçiler, tarım ve imalat işçileri ile temel işçi alanlarında da personel açığı görüldüğü bildirilmektedir.
