Akdeniz'e özgü endemik bir tür olan Posidonia oceanica, kıyı ekosisteminin temel bileşenlerinden birini oluşturmakta ve birçok deniz canlısına yaşam alanı sağlamaktadır. Deniz çayırlarının kaybı ise sadece bir habitatın yok olmasını değil, birçok canlı türünü de olumsuz etkilemektedir. Bu çayırlar, kök ve rizomları aracılığıyla yüzyıllar boyunca karbon depolayarak önemli bir mavi karbon alanı oluşturmaktadır.
Bu nedenle, deniz çayırlarının korunması çalışmaları, biyolojik çeşitliliğin yanı sıra uzun süreli karbon depolarının geleceği açısından da kritik bir öneme sahiptir.
PROJE KAPSAMINDA YENİ İNDİS GELİŞTİRİLDİ
Garanti BBVA ve DenizTemiz Derneği/TURMEPA işbirliğiyle yürütülen Mavi Nefes Projesi çerçevesinde, Göcek'teki deniz çayırlarının korunması ve restorasyonuna yönelik Ulusal Deniz Çayırı Posidonia Oceanica Önceliklendirme İndeksi geliştirilmiştir.
Manisa Celal Bayar Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Biyoloji Bölümü Hidrobiyoloji Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Ergün Taşkın liderliğinde oluşturulan modelde, çayırların kapladığı alan, sürekliliği, yaş yapısı, karbon depolama kapasitesi ve insan kaynaklı baskılar gibi dört temel bileşen değerlendirilmiştir.
MODELİN AMACI VE İLK UYGULAMASI
Modelin uygulaması sonucunda alanlar, kritik müdahale gerektiren, restorasyon önceliği taşıyan, yüksek koruma önceliği ve mutlak koruma zonu olarak dört sınıfa ayrılmaktadır. Prof. Dr. Taşkın, geliştirdikleri modelin çayırların geçmişten bugüne taşıdığı özellikleri değerlendirmediğini, bunun yerine mevcut imkanları hangi bölgelere yönlendirmeleri gerektiğine dair karar vermek için tasarlandığını belirtti.
İlk uygulama Fethiye Göcek bölgesinde gerçekleştirilmiş olup, Kille Koyu, Tersane Adası ve Kızılada'daki üç istasyonda model test edilmiştir. Taşkın, bu bölgelerde restorasyon önceliği bulunan alanların belirlendiğini ifade etti.
BASKI UNSURLARI VE GELECEK HEDEFLERİ
Bu istasyonlarda yapılan incelemelerde, en önemli baskı unsurlarından birinin demirleme ve çapalama faaliyetleri olduğu vurgulanmıştır. Taşkın, atık su deşarjları, sediman girdisi, balık çiftlikleri ve dip tarayıcı balıkçılık faaliyetlerinin de çayırlar üzerinde baskı oluşturabileceğini aktardı.
Prof. Dr. Taşkın, modelin Türkiye’nin diğer kıyılarında da uygulanmasını hedeflediklerini, böylece karar vericilere deniz çayırlarının yönetimi konusunda daha güçlü veriler sunulabileceğini kaydetti. Ayrıca, deniz çayırlarının düzenli olarak izlenen doğal mavi sermaye alanları olarak yönetilmesi gerektiğini vurguladı.
Taşkın, deniz çayırlarının kök ve rizomlar aracılığıyla karbonu deniz tabanında yüzlerce yıl depolayarak iklim değişikliğiyle mücadeleye de katkı sunduğunu sözlerine ekledi.
