Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Uğur Nadir Karakulak, gençler arasında yaygın olan ve puff olarak adlandırılan elektronik sigaraların sanıldığı kadar zararsız olmadığını vurguladı.
Bu cihazların, içerdikleri sıvıyı ısıtarak solunum yoluyla alınan bir aerosol oluşturduğunu ifade eden Karakulak, bunun yalnızca su buharı değil, aynı zamanda nikotin ve çeşitli zararlı kimyasallar içerdiğini belirtti. Karakulak, nikotinin stres hormonlarının salınımını artırarak kalp atış hızını yükselttiğini ve kan basıncını artırarak damarların daralmasına yol açtığını belirtti.
Bu durum, kalbin iş yükünü artırabileceği gibi, ayrıca elektronik sigara aerosolündeki bazı maddelerin, damarın iç yüzeyini kaplayan hücrelerin işlevlerini bozabileceğine de dikkat çekti. Uzun vadede bu etkilerin toplamı, damar sertliği gelişmesine katkıda bulunabilir.
Özellikle kalp ve damar hastalığı olan bireylerde elektronik sigara kullanımının daha fazla risk taşıdığına dikkat çeken Karakulak, nikotinin yol açtığı kalp hızı ve tansiyon artışının damar daralmasına ve kalbin oksijen ihtiyacındaki artışın da kalbin yeterince oksijen alamamasına yol açabileceğini ifade etti. Bu noktada, elektronik sigaraların kalp krizini tetikleme potansiyelinin bulunduğunu kaydetti.
Karakulak, kalp damar hastalığı olan bireylerde elektronik sigara kullanımının, kalp krizi gelişimi için bir risk oluşturduğunu vurguladı. Elektronik sigara kullanımı sırasında ya da hemen sonrasında kalp krizi olasılığının tıbben mevcut olduğunu söyledi. Nikotinin vücutta adrenalin gibi stres hormonlarının salınımını artırabildiğini belirten Karakulak, bunun sonucunda kalp atış hızının yükseldiğini, tansiyonun arttığını ve damarların daraldığını açıkladı.
Bu durumda kalbin oksijen ihtiyacının artarken kalbe ulaşan kan ve oksijen miktarının azalmasının, önceden darlık bulunan damarlar için ciddi sonuçlara yol açabileceğini vurguladı. Karakulak, koroner damarlarda ani kasılma ve pıhtı oluşumunun da kalp krizine yol açabileceğini belirterek, koroner spazmın damarları geçici olarak daraltarak kalp kasına giden kan akımını azalttığını da sözlerine ekledi.
Bir başka mekanizma, elektronik sigara aerosolündeki belirli bileşenlerin damarların iç yüzeyinin işlevini bozarak, damar içinde ani pıhtı oluşumuna neden olabilme potansiyelidir. Kritik ölçüde koroner damarı tıkayan bir pıhtı, kalp krizi riskini artırabilir.
Nikotinin damarları daraltarak kalbin daha fazla çalışmasına neden olduğunu belirten Karakulak, özellikle kalbi besleyen koroner damarlarda meydana gelen ani ve şiddetli daralmanın kalp kasına giden kan akışını azaltarak göğüs ağrısına ve bazı durumlarda kalp krizine yol açabileceğini ifade etti.
Karakulak, pıhtılaşma ile ilgili endişe verici bulguların da bulunduğunu vurgulayarak, bazı deneysel ve küçük ölçekli insan araştırmalarının elektronik sigara kullanımının kanın pıhtılaşmasında rol oynayan trombositlerin aktivitesini artırabileceğini ortaya koyduğunu belirtti. Bu durum, teorik olarak damar içinde pıhtı oluşumunun kolaylaşabileceği anlamına geliyor. Ayrıca, bu etkilerin bazıları kullanımdan sonraki ilk dakikalarda ortaya çıkabiliyor.
Elektronik sigaraların damarların daralmasına, damar iç yüzeyinin hasar görmesine ve pıhtı oluşumunu kolaylaştırabilecek değişikliklere yol açabileceği dile getirildi. Bu nedenle, özellikle kalp damar hastalığı olan bireyler için güvenli bir alternatif olarak değerlendirilmemelidir. Kalp krizi sadece ileri yaşlarda ya da damarlarında ciddi tıkanıklık olan kişilerde görülmekle kalmayıp, sağlıklı gençlerde de çeşitli nedenlerle meydana gelebileceği ifade edildi.
Karakulak, bilimsel çalışmalarda elektronik sigara kullanan 20'li yaşlardaki bireylerde kalp damarlarının neredeyse tamamen tıkandığı ya da ani ritim bozuklukları geliştiği vakaların rapor edildiğini, bu vakaların bireysel gözlemlere dayandığını ve kesin bir neden-sonuç ilişkisi gösteremediğini ekledi.
Gençlerin elektronik sigaraları zararsız bir alışkanlık olarak görmemeleri gerektiğini belirten Prof. Dr. Karakulak, bu ürünlerin kalp ve damar sistemi üzerindeki bazı olumsuz etkilerinin hemen kullanım sonrası ortaya çıkabileceğini, uzun süreli kullanımlarının sonuçlarının ise halen tam olarak bilinmediğini ifade etti.
Karakulak, bilimsel çalışmaların elektronik sigaraların kalp ve damar sağlığı üzerinde olumsuz etkileri olduğunu kanıtladığını kaydederek, şu yorumda bulundu: "Biyolojik mekanizmalar açısından çok güçlü verilere sahibiz. Bildirilmiş vakalar da mevcut. Ancak gençlerde görülen kalp krizleri ve ani kalp durmalarındaki olası artışın doğrudan elektronik sigara kullanımından kaynaklandığını söylemek için henüz yeterli kanıtımız yok.
Bununla birlikte, elektronik sigaraların kalp ve damar sağlığı üzerindeki olumsuz etkileri ve mekanizmaları göz önünde bulundurulduğunda, bu ürünlerin ciddi kardiyovasküler olaylara katkıda bulunabileceği göz ardı edilmemelidir." Elektronik sigaralar, özellikle içerdikleri nikotin nedeniyle kalbin elektriksel faaliyetlerini etkileyebilir. Nikotinin kalp atış hızını artırdığı ve stres hormonlarını tetiklediği, çarpıntı ile ritim bozukluklarına yatkınlık oluşturduğu ifade edilmektedir.
Prof. Dr. Karakulak, elektronik sigaranın ritim üzerindeki etkilerinin, kalp rahatsızlığı, kalıtsal ritim bozukluğu veya başka risk faktörleri taşıyan bireylerde daha fazla belirginleşebileceğine dikkat çekti.
Ritim bozukluklarının tamamının hayati tehlike taşımadığını belirten Karakulak, ancak kalbin karıncıklarından kaynaklanan ventriküler taşikardi ile ventriküler fibrilasyon gibi ciddi ritim bozukluklarının ani kalp durmasına ve acil müdahale yapılmadığı takdirde ölüme neden olabileceğini vurguladı.
Karakulak, elektronik sigaraların bu tür ritim bozukluklarını tetikleyebileceğine dair bulgular ve vaka bildirimleri mevcut olduğunu, ancak doğrudan neden-sonuç ilişkisini kanıtlayan klinik verilerin hala sınırlı olduğunu aktardı. ANI VE YÜKSEK MİKTARDA NİKOTİN ALIMI NİKOTİN ZEHİRLENMESİNE NEDEN OLABİLİR.
Kısa süre içinde yüksek miktarda nikotin alımının kalp sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerini de gündeme getiren Karakulak, ani bir artışın kalp atış hızında ve tansiyonda hızlı yükselmelere, damarlarda ani daralmaya ve kalbin oksijen ihtiyacında hızlı bir artışa yol açtığını belirtti. Bu durumun ayrıca kalbin koruyucu telafi mekanizmalarının yeterince devreye giremeyeceği anlamına geldiğine işaret etti.
Özellikle kalp damar hastalığı veya ritim bozukluklarına yatkın kişilerde bu etkilerin daha ciddi sonuçlar doğurabileceğini ifade eden Karakulak, ani ve yüksek nikotin alımının bulantı, baş dönmesi, çarpıntı ve ağır vakalarda nikotin zehirlenmesine sebep olabileceğini söyledi.
Karakulak, elektronik sigaranın güvenli bir alternatif olmadığını, bu alışkanlığın genç yaşlarda kazanılması durumunda hem nikotin bağımlılığına hem de uzun vadede kalp ve damar sağlığı açısından risk oluşturduğuna dikkat çekti.
Renkli tasarımları ve çeşitli aromalarıyla gençler için cazip hale gelen puff olarak adlandırılan ürünlerin yüksek miktarda nikotin barındırdığını ve kısa sürede bağımlılık oluşturabileceğini aktaran Karakulak, kalp ve damar sistemi üzerindeki olumsuz etkilerin, genç yaşlarda ve herhangi bir belirti olmadan da belirebileceğini ifade etti.
Ailelerin, çocuklarıyla açık bir iletişim kurarak elektronik sigaraların riskleri hakkında doğru bilgi vermesi gerektiğini belirten Karakulak, daha az zararlı olduğu düşüncesiyle bu ürünlerin kullanımına göz yumulmaması gerektiğini vurguladı.
