Volkswagen'in Türkiye'de otomobil üretme olasılığı, uzun bir aradan sonra yeniden gündeme geldi. Doğuş Otomotiv, 30 Ekim'de Kamuyu Aydınlatma Platformu'na (KAP) yaptığı açıklamada, Volkswagen Grubu ile Türkiye'de binek otomobil üretim seçeneklerinin değerlendirileceğine dair bir niyet mektubu imzalandığını belirtti. Yatırımın büyüklüğü, üretim yeri ve hangi modellerin kapsanacağı hakkında henüz herhangi bir bilgi verilmedi.
Alman markanın küresel üretim stratejisindeki değişiklikler, Volkswagen'in Çin'de geliştirdiği otomobilleri farklı pazarlara ulaştırma planları ve maliyet baskıları, Türkiye'de nasıl bir üretim modeli oluşturulabileceği sorusunu gündeme getiriyor. Bu bağlamda, Doğuş Otomotiv İcra ve Yönetim Kurulu Başkanı Ali Bilaloğlu'nun yaklaşık üç ay önce OtoSpor programında Passat Sedan ve Jetta ile ilgili yaptığı açıklamalar yeniden önem kazandı.
YATIRIMIN DETAYLARI BEKLENİYOR
Doğuş Otomotiv'in KAP'a yaptığı açıklamada, Volkswagen'in Türkiye'de binek otomobillerin üretilmesine yönelik seçenekleri değerlendirmek amacıyla bir niyet mektubu imzaladığı belirtildi. Şirket, olası iş birliği ile Türkiye pazarına katma değerli ve yeni teknolojilere uygun ürünler sunmayı ve otomotiv sanayisinin gelişimine katkıda bulunmayı hedefliyor. Ancak, bu niyet mektubu, Volkswagen’in kesin olarak Türkiye'de üretime başlayacağı anlamına gelmiyor.
Taraflar arasında, yatırımın hangi tesiste gerçekleştirileceği, üretim kapasitesi, yatırım tutarı, üretim yöntemi veya hangi modellerin üretileceği konusunda henüz ayrıntılı bilgi paylaşılmadı.
PASSAT VE JETTA'YA YENİ FIRSAT
Volkswagen'in Türkiye'deki üretim arayışları, Avrupa'da artık sunulmayan ancak başka pazarlarda satışına devam edilen modellerin Türkiye'de üretilip üretilemeyeceği sorusunu da gündeme getiriyor. Alman marka, Avrupa'da sedan modellerinin sayısını azaltırken, Çin ve Orta Doğu gibi pazarlar için farklı ürün stratejileri izlemeye devam ediyor.
Geçmişte Türkiye pazarında önemli satış rakamlarına ulaşan Passat Sedan ve Jetta modelleri, bu durum açısından dikkat çekiyor. Ali Bilaloğlu, Temmuz ayında OtoSpor programında bu iki modelin Türkiye'deki geleceği üzerine değerlendirmelerde bulunmuştu. Bilaloğlu, Passat Sedan ve Jetta'nın artık Türkiye'de satılmamasına rağmen bu modellere yönelik ilginin sürdüğünü ve yeniden satışa sunulmalarının talep edildiğini ifade etmişti.
Volkswagen'in küresel stratejisi çerçevesinde bu iki modelin Avrupa pazarından çekildiğini belirten Bilaloğlu, bu kararın Avrupa'da sedan otomobillere yönelik talebin azalmasından kaynaklandığını aktarmıştı. Türkiye’nin Avrupa standartlarına uygun otomobillerin satışı yapılan bir pazar olmasının etkisiyle Passat Sedan ve Jetta'nın Türkiye'deki satışlarının da bu stratejiden etkilendiği belirtilmişti.
ALMANYA'DAN BİLE FAZLA SATILIYORDU
Bilaloğlu’nun OtoSpor'daki açıklamalarında dikkat çeken unsurlardan biri, Passat Sedan'ın Türkiye'deki satış başarısıydı. Bilaloğlu, önceki nesil Passat Sedan’ın dünya genelinde en fazla Türkiye’de satıldığını ve bu satış rakamlarının Almanya’nın bile üzerinde olduğunu ifade etti.
Passat Sedan ve Jetta’nın yeniden Türkiye pazarına dönme olasılığına dair Bilaloğlu, "Yine de umut kesilmez; belki bir gün sedan modeller yeniden Türkiye’ye döner" şeklinde konuşmuştu. Bu açıklamanın yapıldığı dönemde Volkswagen'in Türkiye'de üretim seçeneklerini incelemek için imzaladığı yeni niyet mektubu henüz kamuoyuna açıklanmamıştı.
ÇİN'DEKİ TEKNOLOJİLERİNİ DÜNYAYA AÇIYOR
Volkswagen’in Türkiye'deki üretim arayışının gündeme geldiği süreçte, şirketin küresel stratejisinde de önemli değişiklikler yaşanmakta. Alman otomobil üreticisi, bugüne kadar Çin pazarı için geliştirdiği otomobil ve teknolojileri başka ülkelere taşımaya hazırlandığını geçtiğimiz günlerde duyurdu. Şirket, Çin’deki yerel ortaklarıyla geliştirdiği teknolojileri önümüzdeki yıllarda farklı pazarlarda satışa sunacağı yeni nesil araçlarda kullanmayı planlıyor.
Volkswagen’in yeni stratejisinde Güney Amerika, Güneydoğu Asya ve Afrika pazarları öne çıkarken, Çin’de üretilen otomobillerin bu bölgelere ihracatının artırılması hedefleniyor. Bu yaklaşım, Volkswagen'in Çin'i yalnızca büyük bir satış pazarı olarak değil, aynı zamanda daha düşük maliyetlerle teknoloji ve otomobil geliştirebileceği küresel bir merkez olarak gördüğünü ortaya koyuyor.
Ancak, şirketin Çin’de geliştirdiği yeni platformların Avrupa ve Kuzey Amerika pazarlarına taşınmasıyla ilgili şu an için bir plan bulunmuyor. Türkiye'de olası bir üretim faaliyetinin bu stratejinin bir parçası olup olmayacağı ise belirsizliğini koruyor.
MALİYET VE SENDİKA BASKISI
Volkswagen’in yeni üretim arayışlarının arka planında, şirketin karşı karşıya kaldığı mali sıkıntılar da yer alıyor. Alman otomotiv grubu, 2026’nın üçüncü çeyreğinde 5.9 milyar Euro faaliyet zararı bildirmişti. Maliyetlerini azaltmak amacıyla kapsamlı bir yeniden yapılanma sürecine giren şirket, elektrikli ID.
Golf modelinin Wolfsburg’daki ön geliştirme çalışmalarını da askıya aldı. Diğer yandan, Volkswagen’in Almanya dışındaki yatırım planları sendikaların tepkisini çekmekte. Son olarak, Audi’nin ABD’de planladığı fabrika yatırımı da çalışan temsilcilerinin itirazlarıyla karşılaştı.
Volkswagen'in Türkiye'de gerçekleştirmeyi planladığı olası üretim yatırımında maliyetlerin yanı sıra Almanya'daki sendikal dengelerin de önemli bir rol oynayabileceği belirtiliyor.
2019'DAN FARKLI BİR YATIRIM MODELİ
Alman otomotiv üreticisinin Türkiye'deki yeni üretim olanaklarını gündeme getirmesi, 2019 yılında Manisa'da hayata geçirilmesi düşünülen ancak sonrasında iptal edilen fabrika yatırımını akıllara getiriyor. O dönemde Volkswagen, Türkiye'de yaklaşık 1 milyar euro değerinde bir yatırım yapmayı planlamıştı.
Manisa'da düşünülen tesiste Volkswagen Passat ve Skoda Superb modellerinin üretilmesi, yıllık yaklaşık 300 bin araç kapasitesine ulaşılması ve 4 bin kişilik bir istihdam yaratılması hedeflenmişti. Ancak, küresel otomobil talebindeki azalma nedeniyle 2020 yılında bu proje iptal edildi. Altı yıl aradan sonra gündeme gelen yeni yatırım sürecinde farklı bir iş birliği modeli üzerinde duruluyor.
2019'daki projede Volkswagen'in doğrudan fabrika yatırımı ön plandayken, bu kez Doğuş Otomotiv'in de yer alacağı bir üretim iş birliği düşünülüyor. Doğuş Otomotiv'in dâhil olacağı bir yatırım süreci, Volkswagen'in doğrudan yeni bir fabrika kurması durumuna göre farklı bir maliyet yapısı sunacaktır. Böylece, Volkswagen'in Almanya dışındaki yatırımlarda karşılaştığı sendika engellerinin aşılması da mümkün hale gelebilir.
MADE IN EU BELİRLEYİCİ OLACAK
Tüm bu gelişmeler, Avrupa Birliği'nin otomotiv sektörü için yeni üretim kurallarını tartıştığı bir döneme denk geliyor. Almanya ve Fransa'nın "Made in Europe" yaklaşımında uzlaşmasının ardından, Türkiye'nin Avrupa üretim ekosistemindeki konumu tekrar gündeme geldi. Türkiye, Avrupa Birliği ile 30 yılı aşkın bir Gümrük Birliği ilişkisine sahip olmasına rağmen, yeni düzenlemenin bazı hükümlerinin dışında kalma riski taşıyor.
Bu durum, Türkiye'deki mevcut fabrikaların gelecekteki yeni model ve yatırım kararları açısından kritik önem taşıyor. Eğer Türkiye yeni düzenlemenin dışında kalırsa, burada üretilecek otomobillerin Avrupa yerine farklı pazarlara yönelik olma ihtimali artabilir. Ayrıca, Doğuş Otomotiv'in yurtdışındaki faaliyetleri de bu süreçte önemli bir rol oynayacak.
Şirketin Azerbaycan, Irak ve Suriye'deki Volkswagen binek otomobillerinin distribütörlüğüne yönelik girişimleri, Türkiye'de kurulacak bir üretim ya da montaj operasyonunun yakın coğrafyaya hizmet etme olanağını öne çıkarıyor.
30 YIL SONRA YENİ BİR OTOMOBİL YATIRIMI
Volkswagen'in Türkiye'de üretim olanaklarını yeniden değerlendirmeye başlaması, Alman markanın küresel stratejisindeki değişimle bağlantılı olarak daha geniş bir perspektife sahip. Diğer taraftan, Çin'de geliştirilen otomobillerin farklı pazarlara taşınması, maliyetlerin düşürülmesi ve Almanya'daki üretim süreçlerinin yeniden yapılandırılması gibi faktörler de bu süreci etkiliyor. Doğuş Otomotiv ile gerçekleştirilen niyet mektubu, Türkiye'nin bu dönüşüm sürecinde üstleneceği rolü sorgulamaya itiyor.
Bu aşamada yalnızca hangi araçların üretileceği değil, aynı zamanda bu üretimin hangi pazarlara yönelik olacağı da büyük bir önem arz ediyor. Ali Bilaloğlu'nun OtoSpor'da yaptığı Passat Sedan ve Jetta ile ilgili açıklamalar, Türkiye'deki sedan otomobil talebinin devam ettiğini gösterirken, Volkswagen'in Çin'deki modellerini farklı pazarlara sunma stratejisi de yeni olasılıkları beraberinde getiriyor.
Kısacası, Volkswagen'in küresel üretim ağını dönüştürdüğü bu dönemde, Türkiye'nin yakın coğrafyaya yönelik yeni bir üretim merkezi olarak değerlendirilme olasılığı oldukça yüksek görünüyor. Ayrıca, Doğuş Otomotiv'in bu girişiminin en önemli yanının, Türkiye'ye yaklaşık 30 yıl aradan sonra ilk büyük ölçekli yabancı binek otomobil üretim yatırımının kapısını açma potansiyeli olduğu ifade ediliyor.
