El veya kol bölgelerinde uyuşma, karıncalanma, yanma hissi veya nedeni belirsiz ağrılar yaşıyor musunuz? Bu tür şikayetler, bazen sinir sıkışmasının ilk işaretleri olarak ortaya çıkabilir. Sinir ileti testleri (EMG) sırasında belirgin bir sorun tespit edilmese de bu yakınmalar devam edebilir.
Ortopedi ve Travmatoloji, El Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Egemen Ayhan, sinir sıkışmalarının bazı türlerinin yapılan incelemelerde net bulgular vermeyebileceğini ifade ederek, “Gece uykudan uyandıran, tekrarlayan, giderek artan veya güçsüzlükle birlikte olan şikayetleri ‘geçer’ diye beklemeyin. Erken ve doğru değerlendirme, kalıcı fonksiyon kaybını önlemek açısından önemlidir” şeklinde uyarıda bulundu.
ERGOLOJİK OLUMSUZ ETKİLER
Uzun süre bilgisayar kullanmak, akıllı telefonlarla fazla zaman geçirmek, fare ve klavye kullanırken aynı hareketleri sürekli tekrarlamak, ergonomik olmayan çalışma koşulları sinir sıkışmalarına yol açan etmenlerden bazılarıdır.
Prof. Dr. Ayhan, “Bilgisayar veya telefon kullanırken ellerde artan uyuşma, gece uykudan uyandıran karıncalanma, dirsek bükülünce küçük ve yüzük parmağında uyuşma, belirli noktalara dokunulduğunda elektriklenme hissi ya da açıklanamayan el güçsüzlüğü, sinir sıkışmasının olası belirtileri arasında” dedi.
Ayrıca bazı hastaların, ‘sinir ölçüm testi’ olarak bilinen EMG’de herhangi bir sorun tespit edilmediği halde şikayetlerinin devam ettiğini belirten Prof. Dr. Ayhan, bu tür durumların da sıkça görüldüğünü vurguladı.
YAŞ GRUPLARINA GÖRE DEĞİŞİYOR
Sinir sıkışmalarının görülme yaşı, etkilenen sinire ve altta yatan nedenlere bağlı olarak değişiklik göstermektedir. Diyabet, bazı hormonal ve romatizmal hastalıklar, gebelik, tekrarlayan zorlayıcı hareketler ve bireysel anatomik özellikler bu durumu etkileyen risk faktörleri arasında yer alıyor. Prof. Dr. Ayhan, “Sinir sıkışması sadece ileri yaş grubunda değil, genç hastalarda da görülebiliyor.
Gece uyuşması, orta yaşlı bireylerde el becerisinde azalma ya da dirseği bükünce parmaklarda elektriklenme gibi belirtilerle karşılaşılabiliyor” dedi.
HASTALARIN TANIMLARI
Hastalar, sinir sıkışmasının belirtilerini “Gece uyanıp elimi sallamadan rahatlayamıyorum”, “Parmak uçlarımda sanki iğneler batıyor”, “Elimde elektrik dolaşıyor”, “Telefonu tutarken iki parmağım uyuşuyor”, “Anahtarı çevirmekte zorlanıyorum” ya da “Bardak elimden düşüyor” gibi günlük yaşamdan çarpıcı örneklerle ifade ediyor.
Prof. Dr. Ayhan, yakınmaların yalnızca ağrı ile sınırlı olmadığını, bunun yanı sıra uykuyu, çalışma hayatını ve ince motor becerilerini de olumsuz etkileyebileceğini ifade etti. Hastalarının bazen ‘Elim benim değilmiş gibi hissediyorum’ şeklinde tanımladığını belirten Ayhan, gece başlayan uyuşmanın gündüz de devam etmesinin, bir şeyleri sıkça düşürme veya düğme ilikleme gibi durumların önemli sinyaller olduğunu vurguladı.
ŞİKAYETİN NEREDE BAŞLADIĞI ÖNEMLİ
Sinir sıkışması değerlendirilirken uyuşma veya ağrının nerede hissedildiği, hangi parmaklara yayıldığı ve hangi hareketlerle arttığı gibi detayların önemli ipuçları sunduğunu belirten Prof. Dr. Egemen Ayhan, “Örneğin, dirseğin bükülmesiyle birlikte küçük parmak ve yüzük parmağında uyuşma hissediliyorsa, belirli noktalara dokunulduğunda elektriklenme hissi yaşanıyorsa ya da elde güç kaybı oluşuyorsa, sinirlerin detaylı değerlendirilmesi gerekiyor” şeklinde bilgi verdi.
Muayene sırasında hastanın şikayetlerinin dağılımının yanı sıra, belirtilerin ne zaman başladığı, hangi pozisyonların rahatsızlığı artırdığı ve kas gücünün dikkatli bir şekilde incelendiğini ifade etti. Prof. Dr. Ayhan, “Sinirin anatomik yapısının incelenmesi, problemi tespit etmek için doğru bir yol sunuyor. İlk muayeneye ek olarak, gerektiğinde daha spesifik sinir ileti testleri de yapılabilir” dedi.
TEDAVİ ERTELENİRSE NE OLABİLİR?
Başlangıçta geçici olan uyuşma ve karıncalanma, sinir üzerindeki baskı devam etmesi durumunda zamanla kalıcı hale gelebilir. İlerleyen vakalarda, parmaklarda his kaybı, kavrama ve çimdikleme gücünde azalma, ince el işlevlerinde zorluk ve el kaslarında erime görülebilir. Uzun süreli ve ağır sinir hasarında, bu kayıpların bir kısmı tedavi sonrası bile tam olarak geri kazanılamayabilir.
Prof. Dr. Ayhan, “Her uyuşma kalıcı bir hasara yol açmaz; önemli olan ilerleyici belirtileri zamanında tespit etmektir. Bazı hastalar, yıllarca gece uyuşmasını dikkate almazken, el güçlerinin azaldığı dönemde başvuruyorlar. Oysa, kaslarda belirgin erime meydana geldiğinde siniri rahatlatmanın kaybedilen kas gücünü geri getirmeyeceğini unutmamak önemlidir.
Tedavinin hedefi, yalnızca ağrıyı dindirmek değil, elin gelecekteki işlevini de korumaktır” diye açıkladı.
GECİKMİŞ VAKALARDA EN ÖNEMLİ SORUN: ALIŞMAK
Belirtilerin zaman zaman azalması, hastanın günlük yaşamındaki ritmin değişmesi veya yapılan ilk tetkikin normal sonuçlanması, sağlık hizmetine başvuruyu geciktirebilir. Bazı bireyler, gece uyuşarak uyanmayı, elini sallayarak rahatlamayı veya belirli hareketlerden kaçınmayı alışkanlık haline getirebilir. Ancak bu alışkanlıklar, altta yatan sorunun devam ettiğini gösterebilir.
Boyun kaynaklı sinir kökü problemleri, yaygın sinir hastalıkları, diyabet ve eklem ile tendon rahatsızlıkları gibi çeşitli durumlar benzer belirtilere yol açabiliyor. Bu nedenle yalnızca şikayetlerin mevcudiyetine ya da EMG sonuçlarına dayanarak kesin bir tanı koymak mümkün değildir. Detaylı bir öykü, duyu ve kas gücü muayenesi ve gerekli görülen incelemeler bir arada değerlendirilmelidir.
TEDAVİ KİŞİYE ÖZEL PLANLANIYOR
Sinir sıkışmasının tedavisi, sıkışmanın yeri, belirtilerin süresi, muayene sonuçları ve sinir hasarının varlığına göre değişiklik göstermektedir. Hafif durumlarda, zorlayıcı hareketlerin kısıtlanması, uygun pozisyonda atel kullanımı ve belirli hastalarda cerrahi olmayan alternatif yöntemler tercih edilebilmektedir.
Ancak, ilerleyici güç kaybı, belirgin sinir hasarı veya mevcut tedaviye rağmen devam eden şikayetler söz konusu olduğunda cerrahi müdahale için değerlendirme yapılması gerekebilir.
HER UYUŞMA SINIR SIKIŞMASI DEĞİLDİR
Prof. Dr. Ayhan, "Her uyuşma sinir sıkışması değildir; her sinir sıkışması da ameliyat gerektirmez. Ancak, gece uykudan uyandıran, tekrarlayıcı ve artan şikayetler veya güçsüzlük durumunda beklemek doğru değildir. Normal bir testin sonucu, devam eden şikayetlerin göz ardı edilmesini gerektirmemelidir.
Erken ve doğru değerlendirme, kalıcı fonksiyon kaybını önlemek için kritiktir," şeklinde açıklamalarda bulundu.
