Türkiye'de yaşlı nüfus giderek artıyor. İstatistikler, 2023 itibarıyla Türkiye'de yaşlı nüfusun 9 milyon 583 bin 59 kişiye ulaştığını gösteriyor. 65 yaş ve üzerindeki nüfusun, 2100 yılına gelindiğinde toplam nüfusun yüzde 33,6'sına ulaşacağı öngörülüyor. Yaşam süresinin uzaması ile birlikte, hastalıklara karşı önlem almanın ve ileri yaşta da sağlığın korunmasının büyük bir önem taşıdığı belirtiliyor.
Bu önlemler arasında ise çocukluk döneminin yanı sıra erişkinlik döneminde de ihmal edilmemesi gereken aşılar yer alıyor. Bağışıklık sisteminin yaşla birlikte zayıflaması, kronik hastalıkların yanı sıra aşıların koruyuculuğunun zamanla azalması, hastalıkların çok daha ağır seyretmesine neden olabiliyor.
Türkiye EKMUD 7. Erişkin Bağışıklama Akademisi Bilimsel Programı'nda Habertürk'e açıklamalarda bulunan Akademi Başkanı, Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı öğretim üyesi Prof. Dr. İftihar Köksal, 2050 yılına gelindiğinde yaşlı nüfus sayısının yüzde 20'yi geçeceğini belirtti. Prof. Dr. Köksal, "Bu ciddi bir risk grubu oluşturuyor. Türkiye'de sadece nüfus artışıyla kalmıyoruz.
Risk grubu dediğimiz, birtakım kronik hastalıkları beraberinde taşıyan insan sayısı da çok arttı" dedi. Prof. Dr. Köksal, "Nüfusun yaşlanmasıyla bağışıklık sisteminde zayıflama meydana geliyor. Diğer yandan, kronik hastalıklar, obezite ve endokrinolojik hastalıklar nedeniyle zaten bağışıklık sistemi zayıflamış olan bir toplumla karşı karşıyayız.
Gelecekte bu sayı daha da artacak; çünkü tıpta, özellikle onkoloji alanında kanser hastalarında tedaviye yönelik büyük gelişmeler var. Ancak kullanılan bu ilaçların etkisiyle de bağışıklık sistemlerinin düştüğünü biliyoruz. Dolayısıyla enfeksiyon hastalıkları, önümüzdeki yıllarda ciddi bir problem olarak karşımıza çıkacak" ifadelerini kullandı.
İklim değişikliğinin de toplum sağlığını tehdit eden diğer bir faktör olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Köksal, "İklim değişikliği nedeniyle daha önce o bölgede bulunmayan taşıyıcı vektör denilen haşereler, sinekler ve kenelerde artış meydana geliyor. Yine tozların etkisiyle birçok mikroorganizma daha önce olmadığı alanlara geçiyor.
Bütün bunlar özellikle risk grupları başta olmak üzere, gelecekte tüm toplumun sağlığını etkileyecek sorunlar gibi görünüyor" şeklinde konuştu. Yaşam süresinin uzaması ile sağlıklı yaş almak için erişkin aşılamanın önemine de dikkat çeken Prof. Dr. Köksal, "Erişkin aşıları o kadar önemli ki anlatamam" ifadelerini kullanarak, aşılamanın ihmal edilmemesi gerektiğinin altını çizdi.
ERİŞKİN AŞILARI NEDEN BU KADAR ÖNEMLİ?
Doğumdan ölüme kadar geçen süreçte aşılamanın önemi vurgulayan Prof. Dr. Köksal, erişkinlerin aşılanmasının belirli risk gruplarının yanı sıra enfeksiyon oranlarını düşürdüğünü ve ölümleri azalttığını söyledi. Aşıların etkisinin yalnızca bireylerle sınırlı olmadığını belirten Köksal, "Aşılar, o kişileri hastalıklardan korumakla kalmaz; aynı zamanda toplumdaki enfeksiyon oranını da azaltır" şeklinde konuştu.
AŞILANMAYAN ANNENİN BEBEĞİ DE RİSK ALTINDA
Köksal, son yıllarda özellikle kış aylarında doğan annelerin bebeklerinin RSV virüsü sebebiyle solunum yetmezliği nedeniyle hastanelere kaldırıldığını belirtti. Ayrıca kırsal kesimde doğan bebeklerin tetanoz nedeniyle hayatını kaybettiğini hatırlatarak, "Erişkin bağışıklamanın sağladığı fayda oldukça önemli" dedi. Çocukların en savunmasız grup olduğu belirtildi ve anneden geçen antikorların çocukları koruduğu ifade edildi.
Eğer anneler gebeliklerinin son üç ayında aşılanırsa, bebekleri de bu antikorlarla korunmuş oluyor.
ERİŞKİN AŞILAMASINDA SINIFTA KALDIK
Köksal, aşıların sadece enfeksiyon hastalıklarından değil, kanser türlerine karşı da koruma sağladığını ifade etti. Örneğin, Hepatit B aşısının karaciğer kanseri riskini azalttığını, HPV aşısının ise genital ve nazofarenks kanserlerine karşı koruma sağladığını belirtti. Ancak erişkin aşılamada Avrupa ve Amerika'nın gerisinde kalındığını vurguladı.
Prof. Dr. Köksal, "Bunların oranlarına baktığımızda bile Avrupa ve Amerika ile kıyaslanamayacak kadar düşük düzeylerdeyiz, yüzde 10'un altındayız" şeklinde konuştu.
KIŞIN ARTAN KALP KRİZİ VAKALARINI GRİP VE RSV TETİKLİYOR
Kışın kalp krizi vakalarındaki artışa dikkat çeken Prof. Dr. Köksal, bunun grip ve solunum yolu hastalıklarıyla bağlantılı olduğunu belirtti. Hastaların, "Geçen hafta grip geçirdim" veya "solunum yolu hastalığı geçirdim" gibi ifadelerde bulunduğunu aktaran Köksal, kış aylarında grip ve RSV gibi ağır seyirli solunum yolu enfeksiyonlarının kalp krizini tetiklediğini ifade etti.
"Aşılarla korunmak mümkün" diyen Köksal, risk faktörü taşıyanların aşılarının devlet tarafından ücretsiz karşılandığını hatırlattı.
BUGÜN HALA TETANOZDAN ÖLENLER VAR
Prof. Dr. Köksal, günümüzde hala bahçesinde tarımla uğraşan bir yaşlının tetanozdan vefat etmesinin, aşı yapılmamış olmasından kaynaklandığını söyledi. Tetanoz aşısının her 10 yılda bir tekrarlanması gerektiğini belirten Köksal, bu konudaki farkındalığın düşük olduğunu ifade etti. Ayrıca, 21 dernek ve Sağlık Bakanlığı ile birlikte çalışarak, halkta ve hekim camiasında bu farkındalığı artırmayı amaçladıklarını vurguladı.
Ne hasta ne de en sık ziyaret edilen aile hekiminde bu konuya dair bir farkındalık mevcut. Bu nedenle, bu farkındalığı artırmak için hep birlikte çaba göstermemiz gerektiği ifade edildi.
HANGİ YAŞTA HANGİ AŞI YAPILMALI?
Her yaş aralığında yapılması gereken aşıların farklılık gösterdiğini vurgulayan Prof. Dr. Köksal, erişkin kabul edilen yaş grubunun 18 yaş ve üzeri olduğunu belirtti. Aşılanma süreci için göz önünde bulundurulması gerekenleri şu şekilde listeledi.
ERİŞKİN AŞILARI İÇİN NEREYE BAŞVURULMALI?
Artık yaşlandım, aşıya ihtiyacım yok düşüncesinin hatalı olduğunu dile getiren Prof. Dr. İftihar Köksal, aşıların hem hastalıklardan koruduğunu hem de ek enfeksiyonlardan korunmaya yardımcı olduğunu belirtti. Bu sayede antibiyotik kullanımına olan ihtiyaç azalır. Antibiyotiklerin birçok yan etkisi bulunduğu ve direnç sorunları yaşandığı için, insanların dikkatli olmaları gerektiği vurgulandı.
Yaşın ilerlemesiyle birlikte de aşıların var olduğunu unutmamak gerektiğini ifade eden Köksal, torunların okuldan hastalık getirebileceğine ve aile bireylerinin de evde mikropları taşıyabileceğine dikkat çekti. Grip aşısı, zatürre aşısı ve suçiçeği gibi aşıların yapılmasının önemine değinerek, aile hekimlerine ve hastanelerin aşı polikliniklerine başvurulabileceğini, ayrıca eczanelerin de rehberlik edici olabileceğini belirtti.
AŞI KARŞITLARI YÜZÜNDEN KIZAMIKTAN ÇOCUKLAR ÖLÜYOR
Aşı karşıtlığı nedeniyle birçok insanın kendilerine ve çocuklarına aşı yaptırmadığını aktaran Köksal, bunun sonucunda kızamık gibi hastalıklardan çocukların hayatını kaybettiğini ifade etti. Önceliklerinin çocukları korumak olduğunu, ardından erişkinler ve tüm toplumu hedef alacak şekilde aşılamanın gerekliliğini vurguladı. Aşı karşıtı bireylerle aynı ortamda bulunanların enfeksiyon riski taşıdığına dikkat çekerek, toplum sağlığının herkesin sorumluluğu olduğunu belirtti.
Aşıların herhangi bir yan etkisi olmadığını ve ölümcül risk taşımadığını ifade eden Köksal, Covid aşılarına da değinerek, bu aşılar hakkında birçok yanlış bilgi dolaştığını söyledi. Covid geçirenlerle aşı yaptıranlar arasında yapılan karşılaştırmalarda, aşısız bireylerin en az 4-5 kat daha fazla Covid'e bağlı komplikasyon yaşadığını aktardı.
Aşıların koruyucu etkisini safsata olarak nitelendiren Köksal, toplum sağlığını olumsuz etkileyen yanlış düşüncelerin ve davranışların ortadan kaldırılması gerektiğini vurguladı.
