Yapay zeka tartışmaları, günümüzde bilim kurgu filmlerinden çok daha öteye geçerek dünya ekonomisinin merkezine yerleşmiş durumda. IMF Yönetim Direktörü Kristalina Georgieva, Bangkok’ta düzenlenen IMF-Dünya Bankası Yıllık Toplantıları’nın açılışında yapay zekanın ekonomik etkilerini değerlendirdi. Georgieva, "Yapay zeka zaten burada" diyerek bu teknolojiyi hem heyecan verici hem de dikkatli bir şekilde yaklaşılması gereken bir konu olarak tanımladı.
Georgieva, yapay zeka yatırımlarının yarattığı “talep şoku ve yatırım şoku”nun küresel büyümeyi yüzde 3 civarında tuttuğuna dikkat çekti. Özellikle donanım tedarik zincirinde güçlü konumda olan Asya ülkeleri, bu dalgadan en fazla yararlanan ekonomiler arasında bulunuyor.
Yapay zeka altyapısına yapılan yatırımların, ileri Asya ekonomilerinde büyümeyi 0,5 ila 1 puan artırabileceğini, gelişmekte olan Asya ekonomilerinde ise 0,2 ila 0,8 puan artırabileceğini belirtti.
ETKİLERİ VE GELECEK TAHMİNLERİ
Enerji arz şokunun küresel ekonomiyi olumsuz etkilediğine rağmen, yapay zeka yatırımlarının "vitesi yükseltmesi" sayesinde büyümenin bu seviyede tutulduğunu ifade eden Georgieva, IMF’nin Temmuz ayında 2026 yılı için duyurduğu yüzde 3 olarak belirlenen küresel büyüme tahmininin güncelleneceğini aktardı. Toplantılara yaklaşık 18 bin katılımcı beklenirken, bazı üst düzey yetkililerin katılmayacağı öğrenildi.
Georgieva, yapay zekayı "yavaş hareket eden bir tsunami" olarak tanımlayarak bu teknolojinin istihdam, büyüme, eğitim ve hükümetlerin vergi gelirlerinin toplanma biçimleri üzerindeki derin etkilerine vurgu yaptı.
İSTİHDAM VE VERGİ DEĞİŞİKLİKLERİ
Sermayenin kayışına bağlı olarak iş gücü üzerinden alınan vergilerin yapısının değişebileceği konusunda uyarıda bulunan Georgieva, yapay zekanın zamanla işlerin yüzde 40’ını destekleyebileceğini veya tamamen ortadan kaldırabileceğini ifade etti. ABD'de halihazırda işlerin yüzde 10'unun yapay zeka becerileri gerektirdiği belirtiliyor. Rutin ve tekrarlayan işler azalırken, inşaat ve veri merkezleri gibi düşük ücretli sektörlerde istihdam artışları gözlemleniyor.
Kişisel deneyiminden de bahseden Georgieva, bir yapay zeka asistanının kendisine her gün 30 saniyelik bir program özeti sunduğunu ifade etti. ABD, Çin ve Hindistan yapay zeka tedarik zincirinin en önemli üreticileri arasında yer alıyor, fakat altyapıyı inşa eden birçok şirketin Asya’da faaliyet gösterdiği dikkat çekiyor.
GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELER İÇİN FIRSATLAR
Dünya Bankası Başkanı Ajay Banga, büyük dil modellerine bağımlı olmayan “küçük yapay zeka” uygulamalarına odaklandıklarını belirtti. Bu uygulamaların gelişmekte olan ülkelerde çiftçiler, sağlık sistemleri ve eğitim alanında önemli verimlilik artışları sağlayabileceğini açıkladı. Singapur Cumhurbaşkanı Tharman Shanmugaratnam, mezunların ilk iş bulma aşamasında talep daralması yaşandığını hatırlatarak bu sorunun ivedilikle çözülmesi gerektiğinin altını çizdi.
Shanmugaratnam, pasif kalınması durumunda yapay zekanın gelişmiş ve gelişmekte olan ekonomiler arasında yeni bir büyüme ve istihdam ayrışmasına sebep olabileceği konusunda uyardı ve yapay zeka kullanımının insanların iyi işler yaratmasına ve kariyer basamaklarını tırmanmasına olanak tanıması gerektiğini vurguladı.
Yapay zeka yatırımları, küresel ekonomiyi kısa vadede canlandırırken, uzun vadede iş gücü piyasalarından vergi sistemlerine kadar köklü dönüşümleri de beraberinde getiriyor.
