Osmanlıların Balkanlar'daki kalıcı varlığının başlangıç noktalarından biri olarak kabul edilen Çimpe Kalesi'nin konumuyla ilgili yeni bir çalışma gerçekleştirildi. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'nden Prof. Dr. Levent Kayapınar'ın danışmanlığında Ayhan Sekili tarafından hazırlanan "XV-XVI. Yüzyıllarda Malkara Kazası" başlıklı doktora tezi, konunun ayrıntılarını ele aldı.
2020 yılında başlayan araştırmalarda, Osmanlı tahrir defterleri, kronikler, antik yerleşim adları, bölgenin coğrafi yapısı ve geçmişte yapılan arkeolojik yüzey araştırmaları birlikte değerlendirildi. Bu yıl Tekirdağ’da saha incelemeleri yapan akademisyenler, Şarköy’e bağlı Yeniköy yakınlarındaki Cintepe’deki kale kalıntılarını da inceledi.
Elde edilen veriler, tarihi kaynaklarda "Çimpe Hisar" ve "Çimpe Limanı" olarak geçen yerleşimlerin Malkara ve Şarköy çevresiyle bağlantılı olduğu görüşünü güçlendirdi. Prof. Dr. Kayapınar, Çimpe Kalesi’nin Türk tarihinin önemli dönüm noktalarından biri olduğunu ifade etti.
Osmanlı kroniklerinde, Süleyman Paşa ve beraberindeki gazilerin Marmara Denizi'nin Anadolu yakasından hareket ederek Çimpe Limanı'na ulaştıkları ve ardından iç kesimdeki Çimpe Kalesi'ni fethettikleri anlatılmaktadır. Bu güzergahın mevcut coğrafyayla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Kayapınar, "Kaynaklara göre, Süleyman Paşa ve beraberindekiler Anadolu yakasından deniz yoluyla Çimpe Limanı'na geçiyor, buradan karadan hareket ederek Çimpe Kalesi'ni fethediyorlar," dedi.
Kayapınar, Çimpe Kalesi'nin ele geçirilmesinin ardından Gaziköy, Ortaköy ve Balabancık çevresindeki kalelerin alınmasıyla Gelibolu'ya Trakya'dan gelebilecek yardım yollarının kesildiğini belirtti. Bu durumun Gelibolu'nun daha sonra fethedilmesini mümkün kıldığını ifade etti. Fetih sonrasında Çimpe'nin Osmanlı idari teşkilatında nahiye haline getirildiğini anlatan Kayapınar, 1475 tarihli tahrir kayıtlarında Çimpe (Çimbi) Nahiyesi'ne bağlı 7 köy bulunduğunu aktardı.
Bu köylerden 5'inin adının küçük ses değişiklikleriyle günümüze kadar ulaştığını belirten Kayapınar, bu yerleşimlerin bugünkü Tekirdağ'ın Malkara ve Şarköy ilçeleri sınırlarında bulunduğuna dikkat çekti. Nahiyeye bağlı köylerin lokasyonlarının dikkate alınmasının önemine vurgu yapan Kayapınar, Müstecep, Bulgur, Kalamış, Sofuköy ve Bunak gibi yerleşimlerin aynı coğrafyada bulunmasının Çimpe’nin lokalizasyonu açısından önemli olduğunu ifade etti.
Çimpe’ye bağlı köylerin günümüzdeki konumları, kalenin Malkara ve Şarköy çevresinde aranması gerektiğini göstermektedir. Kayapınar, Çimpe Kalesi'nin konumuna ilişkin tarihte farklı görüşlerin ortaya atıldığını belirtti. Bazı araştırmacıların kaleyi Bolayır ve çevresinde aradığını, ancak mevcut tarihi belgelerin farklı bir bölgeyi işaret ettiğini ifade etti.
Ayrıca, Çimpe Kalesi'nin Şarköy'deki kaleyle aynı yer olduğu düşüncesinin güçlü bir destek bulduğunu vurguladı. Kayapınar, Bizans kaynakları, Osmanlı kronikleri, tahrir defterleri ve sahadaki bulguların birlikte incelendiğinde, Çimpe Kalesi'nin Şarköy'e bağlı Yeniköy'deki Cintepe Kalesi ile örtüştüğünün daha net hale geldiğini söyledi.
CİNTEPE KALESİ VE ARAŞTIRMALAR
Kayapınar, Cintepe'deki kalıntıların Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Arkeoloji Bölümü'nden Prof. Dr. Zeynep Erdem tarafından 2010 yılında Ganos Dağı'nda yapılan yüzey araştırmaları sırasında tespit edilip kaydedildiğini kaydetti. Erdem'in çalışmasında alanın Yeniköy Cintepe Kalesi olarak adlandırıldığını belirten Kayapınar, tarihçi Metin Tetik'in de 2023 yılında yayımladığı çalışmada Cintepe'deki kalıntıların tarihi Çimpe Kalesi olabileceğine dair değerlendirmelerde bulunduğunu aktardı.
Ayrıca, Ayhan Sekili'nin doktora tezinde Osmanlı tahrir defterlerindeki kayıtların detaylı bir şekilde incelendiğini ve Çimpe Nahiyesi'ne bağlı köylerin mevcut yerleşimlerle karşılaştırıldığını ifade etti.
KALENİN ZİYARETİ VE GÖZLEMLER
Kayapınar, 12 Haziran 2026'da yerel rehberlerle birlikte Şarköy'e bağlı Yeniköy'deki Cintepe Kalesi'ni ziyaret ettiğini belirtti. Kale kalıntılarındaki yapı malzemelerini incelediklerini ve bu malzemelerin geç Bizans ve erken Osmanlı dönemine ait yapılarla uyumlu olduğunu gözlemlediklerini söyledi. Bu durum, tarihi kaynaklardan elde edilen bilgilerin sahadaki kalıntılarla birlikte değerlendirilmesi açısından önemli bir bulgu olarak değerlendirildi.
ARKEOLOJİK ÇALIŞMA GEREKLİLİĞİ
Kesin sonuçlara ulaşmak için bölgede detaylı arkeolojik çalışmaların yapılması gerektiğini vurgulayan Kayapınar, Çimpe Limanı'nın yerinin belirlenmesinin de konuya dair aydınlatıcı bir katkı sunacağını ifade etti. Alanın tarihi önemine rağmen yeterince tanınmadığını dile getiren Kayapınar, yanlarında yerel rehberler olmasına rağmen kalenin konumunu bilen birine rastlamadıklarını belirtti. Cintepe'nin yerini köylülere ve orman görevlilerine sorarak bulduklarını anlattı.
TARİHİ ALANIN DURUMU
Kayapınar, Türk tarihinin önemli noktalarından birine ulaşmak için yönlendirme levhaları veya düzenlenmiş yolların bulunmamasının şaşırtıcı olduğunu kaydetti. Balkanların Türk yurdu olmasının başlangıç noktalarından biri olan bu tarihi alan için yürütülen kapsamlı bir projenin olmaması, kaleyi gösteren bir levhanın eksikliği ve kalıntıların kaçak kazılar ile orman örtüsü altında yok olma tehlikesi yaşamasının üzücü olduğunu ifade etti. Buranın bilimsel yöntemlerle araştırılıp korunması gerektiğini vurguladı.
ÇİMPE KALESİ'NİN ÖNEMİ
Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ökkeş Narinç de elde edilen bulguların Türk tarihi açısından büyük bir önem taşıdığını belirtti. Çimpe Kalesi'nin uzun yıllardır Gelibolu ve Bolayır çevresinde gösterildiğini ifade eden Narinç, yeni araştırmaların bu bilgilerin yeniden gözden geçirilmesini zorunlu hale getirdiğini söyledi.
Çimpe'nin geçmişte Gelibolu ve Bolayır bölgelerinde yer aldığını belirten Narinç, bu durumun ilgi uyandıracağını düşündüğünü ifade etti. 1352 yılı itibarıyla Türklerin Balkanlara ilk giriş yaptığı yerin Gelibolu ve Bolayır olduğu konusunda eğitim müfredatı ve literatürde bilgiler bulunduğunu aktaran Narinç, Prof. Dr. Levent Kayapınar'ın danışmanlığında Ayhan Sekili tarafından hazırlanan doktora teziyle bu bilginin gözden geçirilmesi gerektiğini tespit ettiklerini söyledi.
Ayrıca, Malkara'da yapılan araştırmalar, tarihi belgeler, tahrir ve vakıf defterleri ile birlikte yerinde yapılan incelemeler sonucunda, Çimpe Kalesi'nin Malkara önlerinde, 1305 yılında gerçekleşen Apri Savaşı sonrasında İbribey ve Yeniköy köyleri arasında olduğu sonucuna varıldığını aktardı.
ÇİMPE KALESİ'NN YERİ TARİHİ ÖNEM TAŞIYOR
Narinç, 1071 ile 1040 yıllarının Anadolu'nun kapılarının Türklere açılması açısından büyük bir önem taşıdığı gibi, Çimpe Kalesi'nin konumunun da Türklerin Balkanlara ilk adımını atması açısından son derece kritik olduğunu vurgulayarak, kalenin gerçek yerinin belirlenmesinin Tekirdağ'ın tarihsel önemini artıracağını kaydetti. Bolayır'da Çimpe Kalesi olarak gösterilen alanın yeni bulgular doğrultusunda yeniden değerlendirilmesi gerektiğini de dile getirdi.
YAPININ KONUMU VE MALZEMELERİ ÜZERİNE DEĞERLENDİRMELER
Narinç, söz konusu yapının konumu ve inşaat malzemelerinin tarihi kaynaklarla yeterince örtüşmediğini belirterek, Bolayır'da Çimpe Kalesi olarak bahsedilen yerin aslında daha çok bir savunma veya siper hattı olarak ele alınması gerektiğini düşündüğünü ifade etti.
Ayrıca, yapı malzemesi ve konumu itibarıyla tarihi belgelerde bu bölgeyi işaret eden herhangi bir bulguya rastlamadıklarını, elde edilen verilerin Çimpe Kalesi'nin Yeniköy taraflarında bulunduğunu gösterdiğini aktardı. Narinç, bu çalışmaların ve elde edilen bulguların Kasım ayında düzenlenecek uluslararası akademik panelde bilim dünyasıyla paylaşılacağını da sözlerine ekledi.
