Edirne'de, 56 yıldır şehrin simgesi olan süpürgeciliği sürdüren Hamdi Gaspar (77), teknolojinin etkilerine karşı mesleğini yaşatmaya çabalıyor. 1970'li yıllardan 2000'li yılların başına kadar, kentte 250 süpürgeci esnafı bulunduğunu belirten Gaspar, günümüzde bu sayının sadece 8'e düştüğünü ifade etti. Gaspar, "Bir zamanlar yaklaşık bin kişi bu meslekten ekmeğini kazanıyordu. Burası bacasız bir fabrika gibiydi.
Teknoloji bizi bitirdi," dedi. Yaklaşık 30 yıl öncesinde 300 ustanın geçim kaynağı olan Süpürge Borsası'nda, bugün sadece birkaç esnaf kalmış durumda. Tüketim miktarının azalması, ustaların kar elde etmesini zorlaştırıyor.
Buna rağmen, zorlu koşullara rağmen mesleklerini sürdürmeye devam eden ustalar, her bir süpürgenin yapım aşamasında emek harcıyor. Süpürgeler, çeşitli aşamalardan geçerek nihai hale getiriliyor.
TEKNOLOJİ VE İŞİTME KAYBI
Süpürgelerin yapım sürecinde ilk olarak temizleme işlemi uygulanıyor. Ardından süpürge telleri sarılmak üzere hazırlanıyor. Süpürge Borsası'nda 56 yıldır üretim yapan Hamdi Gaspar, geçmişte burada 200-250 iş yerinin bulunduğunu ve her iş yerinde ortalama beş kişinin çalıştığını aktardı.
Gaspar, "Bu demektir ki, bin kişiden fazla insan bu işten ekmeğini kazanıyordu," şeklinde konuştu. Gaspar, ham madde üretiminin de zamanla düştüğünü kaydederek, "Tarlada yetiştirilen ham madde, artık dışarıdan gelmeye başladı. Türkiye içindeki bu mesleği icra edenler, kendi ham madde üretimini de yapmaya başladılar. Zamanla teknoloji gelişti ve bizleri etkiledi," dedi.
SÜPÜRGE YAPIMINDA KAYNAK VE EMEK
Süpürgenin yapım süreci hakkında bilgi veren Gaspar, "Süpürge üretimi, bir sürecin sonucudur. Üretici, ham maddeyi tarlada yetiştiriyor. Bu süreçte kesme, soymak ve taramak gibi birçok aşama var.
Ürettiğimiz ham maddeyi, ticaret borsasından açık artırma usulü ile alıyoruz ve iş yerimizde kullanıyoruz. Yapım sürecinde her aşamada emek var," ifadelerini kullandı. Gaspar, bu sezon satışlarının düştüğünü belirterek, "Ürettiğimiz mamul maddenin sadece yüzde 50'sini satabildik.
Mevsim itibarıyla kışa girdiğimizde, süpürge satışlarımız yüzde 40-50 seviyelerine bile ulaşmıyor," diye ekledi. ‘MERKEZDE HAM MADDE ÜRETİMİ KALMADI’ Bölgede ham madde üretiminin azaldığını ifade eden Hamdi Gaspar, “Genelde kırsal kesimde, köylerde, Anadolu'da ağırlıklı kullanılıyor.
Bir süpürgeyi kullanan insan en azından 6-7 ay kullanabilir yani. O kadar sağlam yapısı var. Kendisi de zaten plastik değil.
Orijinal bir ürün. Tüketim de çok düştü. Ham maddenin üretimi merkez köylerimizde kalmadı.
Zaten burada yok gibi bir şey. Burada merkeze bağlı köylerde üç beş hane ekiyor.” dedi. Uzunköprü ilçemizde köylerde ağırlıklı ekiyorlar.
Maliyetleri de yüksek. İşçilikle olan bir iş bu. Onlar da çok haklı yani bu durumda.” ifadelerini kullandı.
‘ÜRETİM YAPAN 3 ARKADAŞIZ BURADA’ Gaspar, “Şu anda 8 esnaf var imalat yapan ama üretim çok yapan 3 tane arkadaşız burada. Daha önce ürettiğimiz ürünü haftanın dört beş günü servis oluyordu.
Şimdi tabii ki satış da olmadığını için haftada bir servis alıyor. Yani pazarlama servisimiz oluyor. Yani bir elin parmağını geçmez esnaf sayısı.
Yok denecek kadar az.” sözlerini aktardı. “Şu anda gördüğünüz gibi ben çalışıyorum. Bu işi yapacak var.
Fakat onlar da yaşlılar. Yeni nesil hiç kalmadı. Bizim eskiden mesleğimiz çalışana para kazandıran bir meslekti.
Meslek bitmez ama karın da doyurmaz. Ben zaten 56 seneden beri bu işi yapıyorum. Bu işte ancak geçinmişim.
Benden öncekiler de öyleydi. Bugün günün ekonomik şartlarına uymuyor. Yani karı düşük.” diyerek durumu özetledi.
