Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın eşi Emine Erdoğan, Birleşmiş Milletler Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı olarak COP31 Liderler Zirvesi kapsamında düzenlenen "Sıfır Atık, Döngüsellik ve Metan-Liderler Yuvarlak Masa Toplantısı"na katıldı. Toplantıda, insanlığın tarih boyunca doğadan ilham aldığına ve günümüzde de "doğa okulu"ndan dersler çıkarılması gerektiğine vurgu yaptı.
Emine Erdoğan, 2035 yılına kadar küresel yıllık belediye katı atığı miktarında öngörülen artışın en az yüzde 50 azaltılması hedefinin ancak bu şekilde tutturulabileceğini belirtti.
Erdoğan, COP31 sürecinde Türkiye'de katılımcıları ağırlamaktan mutluluk duyduğunu ifade ederek, COP31 Başkanlığı sürecindeki liderliği dolayısıyla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum ile Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Şampiyonu Samed Ağırbaş'a teşekkür etti. Ayrıca toplantıyı düzenleyen UEA Başkanı Fatih Birol'a da şükranlarını sundu.
Toplantıda, 1950'lerin başında yeni yaşam modelinin tanıtıldığı dönemlerin hatırlatıldığını belirten Emine Erdoğan, "Tek kullanımlık yaşam tarzı"nın insanlığın "altın çağı" olarak lanse edildiğini hatırlattı. Bu dönemdeki tek kullanımlık tabak, bardak gibi eşyaların havaya atıldığı fotoğrafların dergi sayfalarını süslediğini dile getirdi.
Emine Erdoğan, günümüzde küresel çöpün yüzde 40'ının tek kullanımlık plastiklerden oluştuğuna dikkat çekerek, son 50 yılda dünya genelinde atık artışının eşi görülmemiş boyutlara ulaştığını vurguladı. Katı belediye atıklarının 2050 yılına kadar iki katına çıkarak yaklaşık 4 milyar tona ulaşmasının beklendiğini belirtti.
Erdoğan, bu sorunun sadece bir çevre krizi değil, aynı zamanda bir zihniyet, kültür ve medeniyet krizi olduğunu ifade ederek, toplumların geçmişte bıraktıkları izlerin hesabını yapmadan geleceğe yürüyemeyeceklerini dile getirdi. Emine Erdoğan, iklim değişikliğiyle mücadelede ilk adımın kavramların ve değerlerin yerine oturtulması gerektiğini belirtti.
Tüketim ile refah arasındaki ilişkiye dikkat çeken Erdoğan, "Günümüzde dünya genelinde üretilen gıdanın yaklaşık %30'u israf ediliyor, ancak durum bununla sınırlı değil. Gıda israfı, birçok diğer krizi de tetiklemektedir. Çöpe giden toplam gıdanın yalnızca dörtte biriyle, dünyada açlıkla mücadele eden yaklaşık 700 milyon insanın doyabileceğini bilmek, ahlaki bir çıkmaza işaret etmektedir," dedi.
Gıda atıklarının, küresel sera gazı emisyonlarının %10'unu oluşturduğunu aktaran Erdoğan, bu atıklardan kaynaklanan emisyonların en güçlü türlerinden birinin metan olduğunu ifade etti.
İNSANLARIN BAĞ KURUP SAHİPLENECEĞİ DEĞER TEMELLİ YENİ SİSTEMLER KURMALIYIZ
Metan emisyonlarının, bugüne dek meydana gelen küresel ısınmanın neredeyse üçte birinin ana kaynağı olduğunu, bu emisyonların %60'ının insan faaliyetlerinden kaynaklandığını vurgulayan Erdoğan, şu şekilde devam etti: "Estetik kaygılarla tarlada elenen ürünlerden, fazladan alınıp buzdolabında unutulan meyvelere kadar, 'Çöpe atılan bir elmadan en fazla ne olabilir?' diye düşündüğümüz her davranışımızın doğada büyük etkileri bulunmaktadır.
Milyonlarca insanın önemsiz gördüğü bireysel eylemlerin birikmesi sonucu ağır sonuçlar ortaya çıkıyor. Bu bedeli, aç karna günü geçiren çocuklar, iklim değişikliği yüzünden köyünü terketmek zorunda kalan insanlar ve nesli tükenen türler ödüyor. Bu durumu değiştirmek istiyorsak, bu konuyu teknik bir dilin ötesine taşımalıyız. İnsanların sahiplenip bağ kurabileceği değer temelli yeni sistemler oluşturmalıyız."
SIFIR ATIK HAREKETİ'NİN HAYATİ ÖNEMİ
Emine Erdoğan, Sıfır Atık Hareketi'nin bu bağlamda kritik bir rol oynadığını kaydetti. "Çünkü Sıfır Atık'ı konuşmak, aslında hayatı konuşmaktır. İnsanları ekmeği çöpe atmaktan vazgeçirecek olan, sera gazı emisyonları istatistiklerini bilmekten çok, yeniden nimet anlayışıyla buluşmaktır.
Ayrıca, plastik şişeleri ya da izmaritleri yere atmamak, doğayı ilahi bir emanet olarak görmekle ilişkilidir," şeklinde konuştu. Döngüsel ekonomi, yenilenebilir enerji, kaynak yönetimi ve sıfır atık gibi kavramların çağın yeni keşifleri olarak sunulduğunu ifade eden Erdoğan, bunun yerel bilginin temelini oluşturduğunu belirtti.
Anadolu'nun sıfır atık uygulama merkezi olarak bu konudaki en iyi örneklerden birini sunduğunu dile getirdi.
DEĞERLERİMİZİ KORUMALIYIZ
Emine Erdoğan, "Büyüklerimiz derler ki, 'Eskisi olmayanın yenisi olmaz.' Bu söz, döngüselliğin özünü en iyi şekilde özetler. Artan yemekleri değerlendirmek, mevsiminde yetişen ürünleri korumak, kırılan eşyaları tamir etmek, kıyafetleri onarıp ömürlerini uzatmak, yaşamın doğal akışıdır. Tohum toprağa bırakılırken 'Kurda, kuşa, aşa' diye dua edilir," ifadelerini kullandı.
'Dünya ortak evimizdir' anlayışı, kültürümüzde köklü bir yaşam tarzını temsil etmektedir. Bu alışkanlıklar, nimete, emeğe ve Yaratıcı'ya duyulan saygı ile şekillenmiştir. Yerel bilgelik, doğayla kurulan ortak bir iletişim sayesinde, doğal kaynak israfı, metan salınımları, çevre kirliliği ve artan iklim değişikliği etkilerine karşı adeta bir koruma kalkanı işlevi görmektedir.
Bu nedenle, yerel bilgiyi kaybolmaya yüz tutmuş bir hazine olarak görmeden, onu iklim değişikliğiyle mücadelenin etkin unsurlarından biri haline getirmeliyiz.
MEYVE AĞAÇLARININ DÖNGÜSÜNE DİKKAT ÇEKTİ
Meyve ağaçlarının her bahar açan çiçeklerinden bir kısmının meyveye dönüşüp geri kalanının yere döküldüğünü açıklayan Emine Erdoğan, mevcut doğrusal üretim sistemleri açısından toprağa düşenlerin atık olarak görüleceğini, fakat doğanın bu durumu yeni besin kaynağı olarak değerlendirdiğini vurguladı. Ayrıca, tabiatın işleyişinin su, toprak ve havanın sürekli döngüsü üzerine kurulu olduğunu belirtti.
DOĞADAN İLHAM ALMA ZAMANI
Emine Erdoğan, "Doğa atık yaratmaz, kaynaklarını en verimli şekilde kullanır. İnsanlık tarih boyunca doğadan ilham aldı. Şimdi de yapmamız gereken, doğanın sunduğu dersleri öğrenmektir" dedi.
Organik atıkların mutfaklarda basit yöntemlerle kompost haline getirilerek yeniden toprağa kazandırılabileceğine dikkat çeken Erdoğan, iş yerleri, alışveriş merkezleri ve otel gibi mekanlardaki büyük ölçekli organik atıkların da değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Bu atıkların kompost yoluyla gübreye dönüştürülebileceği veya hayvan yemi üretiminde kullanılabileceğini ifade etti.
HEDEFİMİZ YÜZDE 50 AZALTMA
2035 yılına kadar küresel yıllık belediye katı atığı miktarında beklenen artışın en az yüzde 50 oranında azaltılması hedefinin bu şekilde gerçekleştirilebileceğini belirtti. Atık olarak gördüğümüz malzemeleri yeni bir ham madde kaynağı olarak değerlendirmeye başladığımızda, döngüsel malzeme kullanım oranını en az yüzde 15'e çıkarabileceğimizi vurguladı.
HERKESİN PAYINA DÜŞEN BİR ÖDEV VAR
Bu buluşmanın önemli bir fırsat sunduğunu belirten Emine Erdoğan, "İklim değişikliğiyle mücadelede herkesin payına düşen bir ödev olduğu anlayışında buluşalım. Yerel yönetimlerimizi, üreticilerimizi, gençlerimizi ve vatandaşlarımızı bu dönüşümün etkin ortakları haline getirelim" ifadelerini kullandı.
GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERİN DESTEKLENMESİNE VURGU
Finansman, teknoloji, bilgi ve kapasite geliştirme olanaklarına erişimde, gelişmekte olan ülkelere yardımcı olmak amacıyla birlikte hareket edilmesi gerektiği belirtildi. Onarılabilir ürünlerin üretimini destekleyen ekonomik modeller ve uzun ömürlü ürün tasarımlarının teşvik edilmesi gerektiği ifade edildi. Bu bağlamda, kalıcı dönüşümlerin gerçekleştirilmesi amacıyla iyi uygulamaların paylaşılması ve birbirlerinden öğrenilerek ortak bir başarıya ulaşılması teşvik edildi.
EMİNE ERDOĞAN'DAN DİLEKLER
Emine Erdoğan, COP31’in tüm insanlık için faydalar getirmesini umduğunu dile getirdi. UEA Başkanı Fatih Birol’un moderatörlüğünü üstlendiği etkinlikte, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres de bir konuşma gerçekleştirdi.
KATILIMCI ÜLKELERİN TEMSİLCİLERİ
Programa, Kongo Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Denis Sassou Nguesso, Bangladeş Başbakanı Tarık Rahman, Norveç Başbakanı Jonas Gahr Store ve Esvatini Başbakanı Russell Dlamini’nin yanı sıra Dünya Bankası Grubu Genel Müdürü Paschal Donohoe, Afrika Birliği Kalkınma Ajansı İcra Kurulu Başkanı Nardos Bekele-Thomas gibi pek çok önemli isim katıldı.
Ayrıca, İslam İşbirliği Teşkilatı Genel Sekreteri İsmail Vild eş-Şeyh Ahmed, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum ve diğer üst düzey yetkililer de etkinlikte yer aldı.
