Karabük Üniversitesi (KBÜ) Tıp Fakültesi öğretim üyeleri, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) tarafından desteklenen bir projede, Tip 2 diyabet tanısı olan yaşlı bireylerde bilişsel egzersizlerin etkilerini araştırdı.
Bu çalışmada, Karabük Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden Prof. Dr. Nurhayat Özkan Sevencan ve Prof. Dr. Hatice Gülşah Karataş'ın yanı sıra Bartın Üniversitesinden Öğr. Gör. Dr. Gizem Mermerkaya yürütücülük yaptı. Ayrıca, proje ekibinde Bülent Ecevit Üniversitesinden Doç. Dr. İlke Erbay ve Hacettepe Üniversitesinden Prof. Dr. Melda Sağlam danışman olarak görev aldı.
ARAŞTIRMA DETAYLARI
Proje kapsamında, 45 yaşlı birey Tip 2 diyabet tanısıyla incelendi ve katılımcılar üç gruba ayrıldı. Bu gruplar arasında tekli görev eğitimi alanlar, bilişsel egzersizlerin eklendiği ikili görev eğitimi alanlar ve kontrol grubu yer aldı. Egzersiz gruplarında bulunan bireyler, 8 hafta boyunca haftada 3 gün süresince aerobik, kuvvetlendirme ve denge egzersizleri uyguladı.
Bilişsel egzersiz grubundaki katılımcılardan, egzersizler esnasında dikkat, hatırlama ve düşünme yeteneklerini kullanmaları istendi. Araştırmayı tamamlayan katılımcı sayısı toplamda 37 olarak kaydedildi.
BULGULAR VE SONUÇLAR
Proje sonuçları, bilişsel egzersiz eklenen gruptaki bireylerin son 3 aylık ortalama kan şekeri düzeyini gösteren HbA1c değerlerinde kontrol grubuna göre belirgin bir iyileşme sağlandığını ortaya koydu. Ayrıca, bu grupta öğrenme ve bellek süreçleriyle ilgili BDNF düzeylerinde de iyileşmeler gözlemlendi.
Bilişsel egzersiz grubundaki katılımcılarda, bilişsel durum, hatırlama, dikkat ve planlama becerilerinde gelişim kaydedilmişken, uykuya dalma süresinin de kısaldığı belirlendi. Egzersiz gruplarında yürüme kapasitesi, el kavrama gücü, oturup kalkma becerisi ve denge performansında da artışlar tespit edildi.
Proje sonuçları, Tip 2 diyabetli yaşlı bireylere yönelik egzersiz programlarına bilişsel egzersizlerin eklenmesinin bilişsel işlevler, reaksiyon zamanı ve bazı metabolik göstergeler açısından ek katkılar sağlayabileceği yönünde önemli bulgular ortaya koymaya devam ediyor. Araştırmacılar, bu sonuçların daha geniş katılımlı ve uzun süreli çalışmalarla desteklenmesi gerektiğini ifade etti.
