Sivas Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bölümü'nde öğretim üyeliği yapan sosyal politika uzmanı Doç. Dr. Abulkadir Yüksel, yapay zekanın iş dünyasında yarattığı tehditleri vurguladı. Yüksel, "2030 yılına kadar 92 milyon işin ortadan kalkma riski bulunuyor," şeklinde konuştu.
Son yıllarda gelişimi hızlanan yapay zeka uygulamaları, pek çok sektörde kendine yer buluyor. Gelişen yapay zeka modellemeleri birçok meslek dalı için risk teşkil etmekte. Sanayi Devrimi sırasında insan gücünün yerini makinelerin almasıyla başlayan sürecin benzeri, yapay zekanın beyaz yakalı çalışanları tehdit etmesiyle devam ediyor.
Yüksel, "Yapay zeka, zihinsel yükümlülüklere, yani düşünmeye, yazmaya ve analiz yapmaya da entegre olmaya başladı," dedi.
DÜNYA EKONOMİK FORUMU'NUN ÖNGÖRÜLERİ
Uluslararası Çalışma Örgütü’nün güncel raporuna göre, dünya genelindeki her dört işten biri üretken yapay zekadan etkilenebilir. Ancak Yüksel, bu durumda birçok işin tamamen yok olmayacağını, içlerinin değişeceğini söyledi. Bu bağlamda, "Hangi meslekler yok olacak?" sorusunun yetersiz olduğunu, asıl sorunun mesleklerin içindeki hangi görevlerin yapay zekaya devredileceği olduğunu vurguladı.
Mesleklerin tamamen kaybolmadığını, sadece evrim geçirdiğini belirtti. Yüksel, öğretmenler, doktorlar ve avukatların işlerini koruyacaklarını ancak yapay zekayı kullanabilen kişilerin, kullanamayanların yerini alacağını ifade etti. Ayrıca, iş kaybı ve iş oluşturma konusundaki çarpıcı tahminlere de değindi.
"Dünya Ekonomik Forumu'nun tahminlerine göre 2030'a kadar 170 milyon yeni iş doğacak fakat 92 milyon iş de yok olacak. Ancak kazanan ve kaybeden aynı kişiler olmayacak. Örneğin, çağrı merkezi çalışanı olan 45-50 yaşındaki bir kişi, işini kaybettiğinde otomatik olarak veri analisti olmuyor," dedi.
YENİ EĞİTİM İHTİYACI
Rapor, küresel işgücünün yaklaşık yüzde 60’ının yeniden eğitim alması gerektiğini, bunun yanı sıra birçok kişinin bu eğitime ulaşma imkanının olmadığını belirtti. Doç. Dr. Yüksel, "Bu durum, toplumda büyük bir eşitsizlik yaratacak," diyerek gelecekte yaşanabilecek sorunlara dikkat çekti. 120 milyonu aşkın çalışanın orta vadede işini kaybetme riskiyle karşı karşıya olduğu belirtiliyor.
Önümüzdeki dönemin en önemli meselesinin işsizlikten ziyade beceri uçurumu olacağı ifade ediliyor.
BU KEZ HEDEFTE BEYAZ YAKA VAR
Sosyal Politika Uzmanı Doç. Dr. Abdulkadir Yüksel, yapay zekanın etkileyeceği meslekleri sıralayarak, "Yıllarca makine ve teknoloji gelişimi önce mavi yakalı fabrika işçisini etkilemişti. Ancak şimdi durum tersine döndü. Yapay zekâ nedeniyle beyaz yakalıların iş kaybetme olasılığı daha yüksek görünüyor.
Bu sebeple diploma tek başına güvence olmaktan çıkmıştır. Sekreterlik, veri girişi, muhasebe kayıtları, sigorta işlemleri, çağrı merkezi ve içerik üretimi gibi rutin büro işleri en yüksek risk grubunda bulunmaktadır," dedi. Ayrıca, bu işlerin çoğunda kadın istihdamının yoğun olduğu göz önüne alındığında, yapay zekanın yaratacağı riskin kadınlara daha ağır yansıyabileceği vurgulandı.
Öte yandan, hemşirelik, öğretmenlik, sosyal hizmetler ve yaşlı bakımı gibi insan odaklı mesleklerin büyüme gösterdiği ve dolayısıyla beceri gerektiren işlerin etkilenmesinin beklenmediği kaydedildi.
AKTİF İŞGÜCÜ POLİTİKALARI YENİLENMELİ
Doç. Dr. Yüksel, yapay zekanın verimliliği artırdığını belirtirken, "Bu artış ücretlere ve daha kısa çalışma sürelerine mi yansıyacak, yoksa yalnızca kâra mı? Bu, teknolojiden ziyade emeğin örgütlülüğü ve devletin emek piyasalarına müdahalesiyle belirlenecek. Bu bağlamda, yapay zekanın emek piyasalarında etkin bir şekilde kullanılması, çalışma saatlerinde veya günlerinde esnekliğe dönüşebilir.
Daha önce Çalışma Bakanı Sayın Vedat Işıkhan tarafından da ifade edilen bu durum, devlet, işverenler, sendikalar ve üniversiteler için büyük bir sorumluluk taşımaktadır," diye konuştu. Yüksel, yaşam boyu öğrenmenin bir hak olması gerektiğini vurguladı. "Diploma artık ömür boyu geçerli bir ehliyet değil.
Çalışanlara ücretli eğitim izni ve düzenli yeniden eğitim finansmanı sağlanmalıdır. Aktif işgücü politikaları yenilenmeli. Sosyal güvenlik sistemi yeni çalışma biçimlerine uyarlanmalı.
Kuryeler, platform çalışanları, serbest ve proje bazlı çalışanlar, iş hukuku ve sosyal güvenlik şemsiyesinin dışında kalmamalıdır," şeklinde sözlerini tamamladı.
