ABD'de 3 Kasım Ara Seçimleri'nin Cumhuriyetçiler için olumsuz sonuçlanmasının ardından, Washington'da siyasi mücadelelerin hedefi Savaş Bakanı Pete Hegseth oldu. Kentucky eyaletinden Cumhuriyetçi Temsilciler Meclisi Üyesi Thomas Massie, Hegseth hakkında sekiz ayrı suçlama içeren azil önergesini yeniden gündeme getirdi.
Bu önergede, İran'a Kongre onayı olmadan savaş açılması, 1973 tarihli Savaş Yetkileri Yasası'nın ihlali, Venezuela ve Yemen'deki askerî operasyonlar, Karayipler ile Doğu Pasifik'teki uyuşturucu taşıdığı iddia edilen teknelere yönelik saldırılar, sivillerin korunmasına dair savaş hukuku yükümlülükleri ve bir senatörün ifade özgürlüğüne müdahale iddiaları yer alıyor.
Massie'nin önerisi, Temsilciler Meclisi'ni 11 Kasım Çarşamba gününe kadar harekete geçirmeye zorlayabilecek özel bir usule dayanıyor. Ancak Cumhuriyetçi yönetim, önergeyi gündemden düşürme veya komisyona sevk etme seçeneğine de sahip. Beyaz Saray, Hegseth'i desteklemekte kararlı.
Başkan Donald Trump, Hegseth'in olağanüstü bir iş çıkardığını savunarak onu görevde tutma niyetinde olduğunu açıkladı. Azil girişiminin öncüsü Massie'yi sert biçimde hedef alan Trump yönetimi, durumu hukuki bir hesaplaşmadan ziyade siyasi bir saldırı olarak nitelendiriyor. Bu bağlamda Beyaz Saray, Hegseth'e destek veren bir video yayımlayarak bu savunma stratejisini pekiştiriyor.
Hegseth, kendisine yöneltilen suçlamaları reddederek girişimin, Trump’a karşı daha önce yaşanan azil süreçlerine benzediğini ifade etti. Ancak Başkan’ın siyasi desteği, anayasal olarak Kongre’nin yetkilerini ortadan kaldırmıyor. Trump'ın karşılaştığı önemli bir sorun ise, Demokratların desteğinden ziyade kendi partisinden kaç Cumhuriyetçi milletvekilinin Hegseth aleyhine oy kullanacağıdır.
150 YIL ÖNCEKİ SKANDAL
Washington'da yaşanan bu gelişmeler, Amerikan siyasi tarihinde önemli bir yolsuzluk dosyasını yeniden gündeme getiriyor. 22 Eylül 1829'da New York'un Newburgh kentinde doğan William Worth Belknap, eğitimini Princeton ve Georgetown'da tamamladıktan sonra hukuk alanında kariyer yapmaya yöneldi. 1850'li yıllarda Iowa'ya taşınan Belknap, 1857'de eyalet meclisine seçilerek siyasete adım attı.
Amerikan İç Savaşı sırasında Birlik ordusunda görev yapan Belknap, Shiloh, Corinth ve Vicksburg gibi önemli muharebelere katıldı ve 1864'te tuğgeneralliğe terfi etti. Savaş sonrasında 1865-1869 yılları arasında Iowa'da federal vergi tahsilatı alanında görev yaptı. 1869 yılında ise Başkan Ulysses S. Grant tarafından Savaş Bakanlığı görevine atandı.
Ancak, askeri kariyerindeki başarıların ardından, Washington'daki yükselişi, birkaç yıl içinde ortaya çıkacak büyük bir yolsuzluk skandalı tarafından gölgede kaldı.
RÜŞVET AĞININ BAŞLANGICI
Belknap’ın siyasi çöküşüne neden olan olayların tarihi 1870 yılına kadar uzanıyor. ABD ordusunun Oklahoma'daki Fort Sill askeri üssündeki ticari faaliyetler, belirli tüccarlara sağlanan özel imtiyazlar sayesinde oldukça kârlı hale geldi. Askerlere çeşitli mal ve hizmet sunma hakkı kazanmış olan bu tüccarlar, tekel niteliğindeki ayrıcalıklardan önemli gelir elde ediyordu.
Belknap, Caleb Marsh isimli aracısının bağlantılı olduğu bir tüccara bu ticari avantajı sağlamıştı. Yapılan gizli anlaşma sonucunda elde edilen gelirlerin bir kısmı, düzenli ödemeler aracılığıyla bakanın çevresine aktarıldı. ABD Senatosu’na ait tarihî kayıtlara göre, Belknap’a ulaşan ödemelerin toplamı 20 bin doları geçti.
Temsilciler Meclisi kayıtları ise rüşvet ağının toplam büyüklüğünün 40 bin doları aştığını kaydediyor. Bu dönemde oldukça yüksek sayılan bu gelir, Belknap’ın lüks yaşamını sürdürmesine olanak sağladı.
Dolayısıyla askeri ticari ayrıcalıkların dağıtımı, Amerikan tarihindeki ilk büyük kabine azil dosyalarından biri haline geldi.
BEYAZ SARAY’A KOŞTU, İSTİFA BİLE KURTARAMADI
Şubat 1876’da Amerikan basınının Belknap’ın servetini ve Fort Sill’deki ticari ilişkilerini sorgulamaya başlaması, durumu bir siyasi kriz haline getirdi.Demokrat Kongre Üyesi Hiester Clymer’in başkanlığında yürütülen soruşturma sırasında, Caleb Marsh yeminli ifadesinde gizli ödeme sistemini detaylandırdı. Belknap, azil sürecinin kaçınılmaz olduğunu fark edince 2 Mart 1876’da Beyaz Saray’a giderek Başkan Ulysses S. Grant’a istifasını sundu. Grant bu istifayı kabul etti, ancak bu durum Kongre'deki süreci durdurmadı.
Temsilciler Meclisi aynı gün Belknap’ın azilini oybirliğiyle kabul etti. Senato, görevinden ayrılmış bir bakanı yargılama yetkisine sahip olduğuna karar vererek duruşmaları sürdürdü. Kırktan fazla tanığın dinlendiği yargılama sonucunda, 1 Ağustos 1876’da yapılan oylamalarda Belknap’a karşı çoğunluk sağlandı; fakat mahkûmiyet için gerekli olan üçte iki çoğunluğa ulaşılamadı.
Böylece Belknap, görevinden ayrılmış olmasına rağmen Senato tarafından mahkûm edilmekten kurtuldu.
HEGSETH NASIL GÖREVDEN ALINABİLİR?
Amerikan Anayasası’na göre bir kabine üyesinin azil yoluyla görevden alınması iki aşamalı bir süreç gerektiriyor. İlk aşamada Temsilciler Meclisi, azil maddelerini oylamakta ve kabul için salt çoğunluk yeterli olmaktadır.Mevcut Kongre'de Cumhuriyetçilerin çoğunluğu olduğu için, Demokratların Hegseth hakkında başarılı olabilmesi, Cumhuriyetçi saflardan destek alması gerekecek. Eğer Meclis önergeyi kabul ederse, Hegseth doğrudan görevden alınmayacak; konu Senato’ya sevk edilecek. İkinci aşamada Senato, suçlamaları inceleyecek ve mahkûmiyet kararı için hazır bulunan senatörlerin üçte iki desteği gerekecek.
Bu eşik, Trump’a yakın Cumhuriyetçi senatörlerin desteğini koruyan Hegseth açısından önemli bir güvence teşkil ediyor. 3 Kasım seçimlerinin Demokratlarca kazanılmış olması, yeni seçilen milletvekilleri ve senatörlerin derhal görevlerine başlayacağı anlamına gelmiyor. Yeni Kongre Ocak 2027'de faaliyete geçecek.
Bu nedenle Hegseth'in siyasi geleceğini belirleyecek unsurlar arasında sadece seçim sonuçları değil, mevcut Kongre'deki Cumhuriyetçi milletvekillerinin tutumu ve olası yargılama takvimi de yer alıyor.
DEMOKRATLAR BASKIYI ARTIRIYOR: CUMHURİYETÇİLER BÖLÜNECEK Mİ?
Demokratların Temsilciler Meclisi'ndeki lideri Hakeem Jeffries'in Hegseth'in azli için açık bir destek sunması, sürecin sadece Thomas Massie'nin bireysel girişiminden ibaret olmadığını ortaya koyuyor. Cumhuriyetçi Parti içerisinde de İran Savaşı'nın yönetimi ve Pentagon'un askeri kararları üzerine eleştiriler artıyor. Ancak bu eleştirilerin azil lehine oy alıp almayacağı henüz netlik kazanmış değil.
Bazı Cumhuriyetçi milletvekilleri Hegseth’in aldığı kararları olumsuz bulsalar da, bu kararların anayasal açıdan azil gerektiren suçlar oluşturduğuna ikna olmuş değiller. Trump yönetiminin stratejisi ise Cumhuriyetçi grubu bir arada tutmak, önergenin geçmesini engellemek ve Hegseth’in görevden uzaklaştırılmasını İran savaşının siyasi başarısızlığının bir kabulü olarak yorumlanabilecek bir tartışmanın önüne geçmek üzerine odaklanıyor.
Öte yandan, azil sürecinin Senato'da mahkûmiyetle sonuçlanmaması bile, Pentagon'un savaş yönetimi, sivil kayıplar ve yürütme organının askerî yetkileri hakkında kapsamlı soruşturmaların başlamasına zemin hazırlayabilir.
TARİH TEKERRÜR MÜ EDİYOR?
Washington'da asıl tartışma yetki üzerindeki güç mücadelesi. Belknap ile Hegseth arasındaki 150 yıllık mesafe, Amerikan siyasetinde sürekli olarak devam eden bir güç savaşını gözler önüne seriyor. Belknap döneminde, askeri ticari imtiyazların kişisel kazanç için kullanılması söz konusuydu; günümüzde ise mesele, Amerikan ordusunun hangi hukuki yetkiyle savaşa sokulduğu ve savaşın yönetiminde anayasal sınırların aşılma durumudur.
İki dosya arasındaki temel ayrım, birinin rüşvet ve makamın kötüye kullanılması iddiaları etrafında dönerken, diğerinin savaş yetkileri ve askeri kararların hukuka uygunluğu üzerinden gelişmesidir. Hegseth’in azil girişimi neticelendiğinde, daha önce bu süreçle karşılaşan ilk savaş bakanı olmayacaktır. Belknap’ın ardından, 2024'te İç Güvenlik Bakanı Alejandro Mayorkas da Temsilciler Meclisi tarafından azledilmiş, fakat Senato bu suçlamaları reddetmiştir.
Eğer Hegseth de Temsilciler Meclisi tarafından azledilirse, Amerikan tarihinde bu konuma gelen üçüncü kabine üyesi olma ihtimali taşımaktadır. Washington’da şu an merakla beklenen soru, yalnızca Hegseth’in koltuğunu koruyup koruyamayacağı değil; aynı zamanda Trump’ın İran savaşı çerçevesinde kullandığı başkanlık yetkilerinin Kongre tarafından ne ölçüde kısıtlanabileceğidir.
Belknap’ın hikâyesi bir bakanın siyasi kariyerini sona erdirmişken, Hegseth dosyası ise Trump yönetimi ile Kongre arasında çok daha geniş bir anayasal hesaplaşmanın başlangıcı haline gelebilir.
