Yeni eğitim yılıyla birlikte çocuklarını özel okullara veya farklı şehirlerdeki üniversitelere gönderen ailelerin, eğitim ve sağlık masraflarında artış yaşanması bekleniyor. Bu harcamalardan bazıları, ailelerin vergi iadesi almasına olanak tanıyabilir.
VERGİ KESİNTİSİ SİSTEMİ
Vergi, işverenler aracılığıyla iki şekilde tahsil ediliyor. İlk olarak, işveren tarafından ücretlerden kesinti yapılırken, ikinci olarak ise kazanç, yıllık beyanname ile beyan ediliyor. Çoğu durumda vergiler, işçi ücret alımından önce işveren tarafından kesilmekte.
Bu tür kesintilerden kaynaklanan vergi yükümlülüğünün yerine getirilmesi işverenin sorumluluğunda olsa da, asıl vergi ödeyen işçi konumundadır. 2026 yılı itibarıyla 5.300.000 TL gelir elde edenler, 2027 yılının mart ayında beyanname vermek zorunda kalacak. Bu gelir seviyesinde bulunanlar genellikle üst düzey yöneticiler veya brüt gelirleri ayda 440.000 TL’yi aşan beyaz yakalı çalışanlardan oluşuyor.
BİRDEN FAZLA İŞVERENLE ÇALIŞMA DURUMU
2026 yılı içerisinde aynı anda birden fazla işverene bağlı çalışanlar ve toplam gelirleri 400.000 TL’yi geçenler de beyanname yükümlülüğü taşımaktadır. Bu durum, yıl içerisinde iş değişikliği yapan işçileri de kapsamaktadır. Her yıl belirlenen bu limit, zamanla değişim göstermektedir.
Belirlenen sınırı aşanlar, beyanname verme zorunluluğuna dair bilgi sahibi olmadıklarında, ek vergi ve ceza gibi sürprizlerle karşılaşabilirler. 2026 yılı için brüt 400.000 TL limiti geçerlidir.
Örnek vermek gerekirse, ocak-haziran döneminde alınan brüt ücret toplamı 440.000 TL olan bir işçi, temmuz ayında iş değiştirdiyse ve yeni işinde temmuz-aralık döneminde 500.000 TL brüt ücret aldıysa, gelecek yıl mart ayında beyanname vermesi gerekecektir.
Başka bir örnek ise, ocak-ağustos aylarında çalıştığı işyerinden 850.000 TL brüt ücret alan bir işçi, işten çıkarılmış ve eylül ayında yeni bir işverenden yıl sonuna kadar 390.000 TL brüt ücret almışsa, bu işçi beyanname vermeyecektir.
Öte yandan, ocak-nisan dönemi için 375.000 TL ücret alan ve mayıs ayında yeni bir işe geçen bir işçi, mayıs-aralık aylarında toplamda 1.000.000 TL kazanç sağlarsa, bu işçinin beyanname verme durumu söz konusu olacaktır. Burada, mayıs-aralık dönemi için işveren, ilk işveren olarak kabul edilecektir.
Ocak ile nisan aylarını kapsayan dönemde işverenden aldığı ücret 400.000 TL’nin altında kalan bir kişi, beyanname vermeyecektir.
Örnek vermek gerekirse; ocak ve nisan ayları arasında çalıştığı işverenden 375.000 TL, nisan ve ağustos aylarında çalıştığı işverenden 395.000 TL, eylül ile aralık ayları arasında ise 550.000 TL kazanan bir işçi, eylül ile aralık döneminde çalıştığı işvereni birinci işveren olarak kabul edecektir.
İlk iki işverenden elde ettiği gelir toplamı 400.000 TL’yi aştığından dolayı bu işçi, bir sonraki yılın mart ayında beyanname vermek zorunda kalacaktır. Başka bir örnekte, tek bir işverenden brüt olarak 5.250.000 TL kazancı olan bir kişi, bu miktar limiti aşmadığı için beyanname vermeyecektir.
Ancak, eğer aynı kişi tek bir işverenden 5.350.000 TL brüt ücret almışsa, bu durumda kazancı limiti aşmış olacağından gelecek yıl mart ayı içinde beyanname sunması gerekecektir. VERGİ YÜKÜMÜNÜZ ORTAYA ÇIKABİLİR, YA DA VERGİ İADESİ ALABİLİRSİNİZ. Beyanname sunma durumu, kişinin isteğine bağlı değildir.
Eğer belirlenen limit aşılırsa, beyanname verme zorunluluğu doğmaktadır. Beyan edilen gelir üzerinden ödenecek vergiler yeniden hesaplanacak. Hesaplanan verginin, o yıl içinde işverenden kesilen vergiden fazla olması durumunda ek vergi ödenecek.
Eğer hesaplanan vergi, işveren tarafından kesilen vergiden daha az olursa, bu durumda vergi iadesi sağlanacaktır. Giderlerini gösteremeyen beyanname veren bireyler genellikle ek vergiyle karşılaşırlar. Ancak, harcama gösterebilen kişiler çoğunlukla vergi iadesi alacaklardır.
EĞİTİM VE SAĞLIK FATURALARINI SAKLAYIN
Ücretli çalışanlar beyanname verdiklerinde hangi tür harcamalarını gider gösterebilirler? Bu harcamalar arasında en sık karşılaşılanı eğitim ve sağlık giderleridir. Bireyler, kendilerine, eşlerine ve bakmakla yükümlü oldukları çocuklarına ait eğitim ve sağlık harcamalarını beyan ettikleri gelirlerinden düşebilirler.
Ancak, gider olarak gösterilebilecek eğitim ve sağlık harcamaları, beyan ettikleri yıllık gelirlerinin yüzde 10’unu geçmemelidir. Ayrıca, beyan edilen gelir üzerinden asgari ücretin yıllık tutarını aşmaksızın, hayat sigortası primlerinin yüzde 50’si ile ölüm, kaza, hastalık, sağlık, engellilik, analık, doğum ve eğitim gibi şahıs sigorta primlerinin tamamı da beyan ettikleri gelirden indirim yapılabilir.
HANGİ EĞİTİM HARCAMALARI GİDER GÖSTERİLEBİLİR?
Harcamaların beyannamede gider olarak gösterilebilmesi için ödemenin gelir veya kurumlar vergisi mükellefi adına yapılmış olması gerekmektedir. Yani harcama yapılan eğitim hizmeti için Türkiye'de vergi ödemiş olmanız şarttır.
Eğitim ve öğretim kurumları, anaokulu, kreş ve dershanelere yapılan ödemeler, eğitim amacıyla düzenlenen kurs ücretleri, okul servis giderleri, kitap ve kırtasiye alımları, öğrencilerin özel yurtlarda ya da pansiyonlarda kalmaları için ödenen bedeller eğitim masrafı olarak kabul edilir.
Gelir veya kurumlar vergisine tabi olmayan eğitim kurumlarına yapılan ödemeler, devlet okullarına ödenen harçlar ve yurt dışındaki eğitim masrafları ile okullarda ayrı belirlenen yemek ücretleri, eğitim harcaması olarak sayılmamaktadır. Özetle, özel üniversiteler ve vakıf okullarına yapılan ödemeler, vergi indiriminde yer almaz.
Farklı bir şehirde eğitim gören çocuklar için yapılan yurt ödemeleri gider olarak kabul edilirken, kiralık daire masrafları bu kapsama girmez. 2023 yılına ait eğitim, sağlık ve sigorta harcamalarının 2024 yılında vergi beyannamesinde gider olarak gösterilebilmesi için fatura alınması ve bu faturaların beş yıl süreyle saklanması gerekmektedir.
