Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, kabine toplantısının ardından emeklilere yönelik ilave zam müjdesi verdi. Erdoğan, emeklilerin yaşadığı zorlukların farkında olduklarını ve bu konuda her zaman yapıcı olmaya çalıştıklarını belirtti. Ayrıca, 2027 bütçesinde emeklilerin durumunu iyileştirecek mali imkanlar oluşturulmasının hedeflendiğini ifade etti.
Bu kapsamda, ihtiyaç duyulan yasal düzenlemenin Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin onayıyla yıl sonuna kadar hayata geçirilmesi bekleniyor. Erdoğan, bu iyileştirmelerin, emekli aylıklarının mevcut zam oranlarının üzerine ilave artış yapılması anlamına geldiğini vurguladı. Ocak ayında SSK ve BAĞ-KUR emeklilerine yüzde 9-10, emekli memurlarına ise yüzde 7-8 oranında zam yapılması öngörülüyor.
Ancak, Cumhurbaşkanı'nın yaptığı açıklamalar, bu oranların üzerine ek bir iyileştirme olacağına işaret ediyor.
GEÇMİŞTE YAPILAN İLAVE ZAMLAR
AK Parti hükümeti döneminde geçmişte de bazı yıllarda emekli aylıklarına ilave zam yapılmıştı. Örneğin, 2003 yılında SSK ve BAĞ-Kur emeklilerine her ay 75-100 TL sosyal destek ödemesi yapılmış, bu ödemelerle aylıklar 6 aylık enflasyon oranında artırılmıştı.
Sosyal destek ödemeleri, aylıkların altında kalan zam tutarlarını tamamlamasıyla, 2003 yılında en düşük SSK emekli aylıklarının yüzde 38,5, ortalama aylıkların ise yüzde 28,4 oranında arttığı görülmüştü. BAĞ-KUR'da da 6. basamak emekli aylıkları yüzde 51,1, 12. basamak aylıkları yüzde 38,8 oranında artırılmıştı.
ÖNCEKİ YILLARDA YAPILAN ARTIRIMLAR
2004 yılında yıllık tüketici enflasyonu yüzde 9,35 olarak belirlenmişti. Hükümet, bir önceki yıl yapılan sosyal destek ödemelerini emekli aylıklarına dahil ederek ocak-temmuz döneminde yüzde 10 oranında artış yapmıştı. 2005 yılında ise 6 aylık dönemlerde yüzde 6 oranında zam uygulanmıştı.
2010 yılında ise SSK ve BAĞ-KUR emekli aylıklarına ocak ayında yüzde 3,59, temmuzda yüzde 2,71 oranında zam yapılması gerekiyordu. Ancak, çıkarılan kanun ile düşük emekli aylıklarına seyyanen 60 TL, diğer emekli aylıklarına ise yüzde 4,62 oranında artış sağlandı.
2011 yılında da emeklilere 60 TL seyyanen zam yapılmış, yüksek emekli aylıklarına ise 6 aylık dönemlerde yüzde 4 oranında artış verilmişti. Son olarak, 2023 yılında yapılan iyileştirmeler ise yüzdesel zamlarla gerçekleştirilmişti.
EMEKLİYE İLAVE ZAMDA ÜÇ SENARYO
Ocak ayında emekli aylıklarına normalde planlanan yüzde 15,4'lük zam yerine, işçi, esnaf, çiftçi ve memur emeklilerine refah payıyla birlikte yüzde 30 oranında bir artış yapıldı. Temmuz ayında ise beklenen yüzde 19,8'lik zam oranı, yine refah payı ile birlikte yüzde 25 olarak gerçekleşti.
Daha önceki yıllardan elde edilen tecrübeler ışığında, emekli maaşlarına yapılacak iyileştirmenin ya seyyanen ya da oransal zam şeklinde olacağı düşünülüyor. Eğer tüm emeklilere yönelik bir iyileştirme yapılacaksa, oransal zam seçeneği öne çıkıyor.
Örneğin, 6 aylık enflasyon verilerine dayanarak SSK ve BAĞ-KUR emeklilerine yapılması beklenen yüzde 10'luk, memur emeklilerine ise yüzde 8'lik artışın yanında, tüm emeklilere yüzde 20 oranında bir zam yapılması mümkün. Böylelikle, enflasyon üzerindeki refah payı 10 puan olarak sağlanabilir.
Emekli aylıklarına yönelik iyileştirmenin bir diğer yolu, kök aylıkların artırılmasıdır. 2000 sonrası dönemde çalışanların aylık bağlama oranları (ABO) ve milli gelir artışından faydalanma oranı azaldığı için emekli maaşları düşük seviyelerde kalmaktadır. Eski Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Faruk Çelik’in belirttiği üzere, intibak yasasının çıkarılması gerekmektedir.
Bu yasa ile 2000 yılından sonraki döneme ilişkin emekli maaşları yeniden hesaplanacak ve mevcut çalışanlar için de yeni bağlanacak emekli maaşları düzenlenecektir. İntibak yasasının bütçeye maliyetinin yüksek olacağı öngörülüyor ve kapsamlı bir düzenleme gerektireceği düşünülüyor. Bu yasa, SSK ve BAĞ-KUR emeklileri ile 2008'de memurluğa başlayanları kapsıyor.
Başka bir beklenti ise emekli memurların seyyanen zamlarının emekli maaşlarına yansımasıdır. 2023 yılı itibarıyla memur maaşlarına yapılan 8077 TL tutarındaki seyyanen zam, günümüzde 25 bin 153 TL’ye ulaşmış durumdadır. İntibak yasası gündeme gelirse, memurların emekli aylıklarına bu seyyanen zammın yansıtılması da söz konusu olabilir.
CUMHURBAŞKANLIĞI PROGRAMINDA İPUCU VAR MI?
2027 yılı Cumhurbaşkanlığı Programı'nda, aylık bağlama sisteminin kişilerin istihdamda kalmasını teşvik edecek şekilde ve mali yük oluşturmadan yeniden düzenleneceği ifade edilmiştir. Çalışanların daha uzun süre istihdamda kalmalarını hedefleyen aylık bağlama sistemlerine yönelik çalışmaların yapılacağı belirtilmiştir.
Bu düzenlemenin, kök aylıklarda iyileştirme sağlaması beklense de, “mali yük getirmeyecek” ifadesinden intibak düzenlemesi yerine gelecekteki aylık bağlama oranlarının artırılacağı anlamı çıkarılabilir. Ayrıca, 2026 yılı programı da dahil olmak üzere önceki yıllardaki programlarda da benzer ifadeler yer almıştır.
