Emine Erdoğan, COP31 Başkanlığı, Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) ve BM Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu tarafından düzenlenen Sıfır Atık, Döngüsellik ve Metan-Liderler Yuvarlak Masa Toplantısı’na katıldı.
Toplantıda, Türkiye'de katılımcıları ağırlamaktan duyduğu mutluluğu dile getiren Erdoğan, COP31 sürecindeki güçlü liderliği nedeniyle Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum ile Sıfır Atık Vakfı Başkanı Samed Ağırbaş’a teşekkür etti. Ayrıca, toplantıyı düzenleyen UEA Başkanı Fatih Birol’a da şükranlarını sundu.
1950’lerin başında dergi kapaklarında yeni yaşam modellerinin övüldüğünü hatırlatan Erdoğan, o dönem tek kullanımlık yaşam tarzının insanlığın altın çağı olarak tanıtıldığını belirtti. Kullan-at eşyaların, modern yaşamın kolaylık sağlayan unsurları olarak gösterildiğini ifade etti. Ancak günümüzde küresel çöpün yüzde 40’ının tek kullanımlık plastiklerden oluştuğuna dikkat çekti.
Emine Erdoğan, son yarım yüzyılda atık miktarının olağanüstü bir şekilde arttığını vurgulayarak, 2050 yılına kadar katı belediye atıklarının iki katına çıkarak yaklaşık 4 milyar tona ulaşmasının beklendiğini aktardı. Bu durumu yalnızca çevre krizi olarak değerlendirmek yerine, bir zihniyet, kültür ve medeniyet krizi olarak görmek gerektiğini ifade etti.
Toplumların, geçmişteki atıklarının hesabını yapmadan geleceğe ilerleyemeyeceğini belirten Erdoğan, iklim değişikliğiyle mücadelenin ilk adımının kavramların ve değerlerin doğru bir biçimde yerleştirilmesi olduğunu söyledi. Ayrıca, tüketimle refah arasındaki ilişkiyi tartışmanın önemine değinerek, küresel olarak üretilen gıdanın neredeyse yüzde 30’unun israf edildiğini dile getirdi.
Gıda israfının başka krizleri tetiklediğini vurgulayan Erdoğan, çöpe atılan gıdanın dörtte biriyle dünya genelinde açlık çeken 700 milyon insanın doyurulabileceğini belirtti. Gıda atıklarının küresel sera gazı emisyonlarının yüzde 10’unu oluşturduğunu ve metanın bu atıklardan kaynaklanan en güçlü sera gazı emisyon türlerinden biri olduğunu ifade etti.
İNSANLARIN BAĞ KURUP SAHİPLENECEĞİ DEĞER TEMELLİ YENİ SİSTEMLER KURMALIYIZ
Emine Erdoğan, metan emisyonlarının küresel ısınmanın neredeyse üçte birini oluşturduğunu ve bu emisyonların yüzde 60'ının insan faaliyetlerinden kaynaklandığını belirtti. Erdoğan, "Çöpe atılan bir elmadan en fazla ne olabilir?" sorusuyla insanların her eyleminin doğada ciddi sonuçlar doğurduğunu ifade etti.
Milyonlarca insanın küçümsediği bireysel eylemlerin birleşerek ağır sonuçlar doğurduğunu vurgulayan Erdoğan, bunun sonucunda aç kalan çocuklar, iklim değişikliği nedeniyle köyünü terk eden insanlar ve yok olan türlerin ortaya çıktığını dile getirdi. Bu sorunun çözülmesi için teknik bir dilin dışına çıkılması gerektiğini kaydeden Erdoğan, insanların bağ kurabileceği ve sahiplenebileceği değer temelli sistemler geliştirilmesi gerektiğini belirtti.
Sıfır Atık Hareketi'nin bu bağlamda kritik bir rol oynadığını ifade eden Erdoğan, "Çünkü Sıfır Atık'ı konuşmak, aslında hayatı konuşmaktır" dedi. İnsanların ekmeği çöpe atmaktan vazgeçmesi için sera gazı emisyonu istatistiklerini bilmesinin yeterli olmadığını, bunun yerine yeniden nimet anlayışıyla bir araya gelinmesi gerektiğini ekledi.
Erdoğan, elindeki plastik şişeyi veya izmariti yere atmamanın, doğayı ilahi bir emanet olarak görmekle ilişkili olduğunu vurguladı. Ayrıca döngüsel ekonomi, yenilenebilir enerji ve kaynak yönetimi gibi kavramların modern keşifler olarak sunulduğunu, ancak bu kavramların aslında yerel bilginin temeli olduğunu ifade etti. Erdoğan, Anadolu'nun sıfır atık uygulama merkezi olarak gösterilmesi gerektiğini belirtti.
"Eskisi olmayanın yenisi olmaz" sözünün döngüselliğin özünü özetlediğini vurgulayan Erdoğan, artan yemeklerin değerlendirilmesi, mevsiminde üretilen gıdaların saklanması, kırık eşyaların tamir edilmesi ve kıyafetlerin onarılması gibi alışkanlıkların hayatın doğal akışı olduğunu ifade etti.
Tohumun toprağa bırakılırken "Kurda, kuşa, aşa" diye dua edildiğini hatırlatan Erdoğan, Dünya'nın ortak evimiz olduğu anlayışının kültürümüzde köklü bir yaşam pratiği olarak yerleştiğini belirtti. Tüm bu alışkanlıkların, nimete, emeğe ve Yaradan'a saygı ile şekillendiğini sözlerine ekledi.
Tabiatla uyum içinde bir dilin geliştirilmesi, doğal kaynakların israfına, metan gazı salınımına, çevre kirliliğine ve iklim değişikliği sorunlarına karşı etkili bir savunma mekanizması işlevi görmektedir. Bu nedenle, yerel bilginin kaybolmasına izin vermeden, onu iklim değişikliği ile mücadelenin etkin bir unsuru haline getirmeliyiz.
Emine Erdoğan, her bahar meyve ağaçlarının açan çiçeklerinin bir kısmının meyveye dönüştüğünü, geri kalanlarının ise yere döküldüğünü ifade ederek, geleneksel üretim sistemleri açısından bakıldığında, toprağa düşenlerin atık olarak algılanabileceğini ancak doğanın bu durumu yeni bir besin kaynağı olarak değerlendirdiğini belirtti.
DOĞA ATIK OLUŞTURMAZ
Emine Erdoğan, doğanın sisteminin su, toprak ve hava döngüsü üzerine kurulu olduğunu vurgulayarak, "Doğa, atık oluşturmaz; kaynaklarını en verimli şekilde kullanır. İnsanlık tarih boyunca ilhamını daima doğadan almıştır. Şu anda yine doğa okulundan dersler çıkarmamız gerekiyor," dedi.
Evlerimizde oluşan organik atıkları basit yöntemlerle kompost haline getirerek toprağa geri kazandırabileceğimizi ifade eden Erdoğan, iş yerleri, alışveriş merkezleri, oteller ve havaalanları gibi alanlarda meydana gelen büyük ölçekli organik atıkların da çöpe gitmekten kurtarılabileceğini belirtti. Bu atıkların kompost yoluyla gübreye dönüştürülmesi ve çevresel düzenlemelerde kullanılmasının yanı sıra, hayvan yemi üretiminde de hammadde olarak değerlendirilebileceğini söyledi.
HEDEFİMİZİ TUTTURABİLİRİZ
2035 yılına kadar dünya genelindeki yıllık belediye katı atık miktarındaki artışın en az yüzde 50 oranında azaltılmasının hedeflendiğini hatırlatan Erdoğan, bu hedefin ancak yukarıda belirtilen yöntemlerle gerçekleştirilebileceğini dile getirdi. Ayrıca, atık olarak değerlendirdiğimiz malzemeleri yeni bir hammadde kaynağı olarak görmeye başladığımızda, döngüsel malzeme kullanım oranını da en az yüzde 15 artırabileceğimizi ifade etti.
HERKESİN PAYINA DÜŞEN BİR GÖREV VAR
Bu buluşmanın, iklim değişikliği ile mücadelede herkesin üzerine düşen bir görev olduğunu kabul ederek, Sıfır Atık anlayışının hayatın her alanına entegre edilmesi için önemli bir fırsat sunduğunu belirten Emine Erdoğan, yerel yönetimlerin, üreticilerin, gençlerin ve vatandaşların bu dönüşüm sürecinde aktif ortaklar haline gelmesi gerektiğini vurguladı.
Ayrıca, gelişmekte olan ülkelerin finansmana, teknolojiye ve bilgiye erişimlerini kolaylaştırmak için iş birliği yapma çağrısında bulundu. Onarılabilir ürünlerin üretimini teşvik eden ekonomik modeller ve uzun ömürlü ürün tasarımları ile kalıcı dönüşümlerin sağlanması gerektiğini ifade eden Erdoğan, iyi uygulamaların paylaşılması ve birlikte öğrenerek başarılı bir yolculuğa çıkılması gerektiğini belirtti.
Emine Erdoğan, COP31’in insanlık için hayırlar getirmesini dileyerek, programda UEA Başkanı Fatih Birol’un moderatörlük yaptığı ve BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’in de konuşma yaptığına dikkat çekti.
Programa, Kongo Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Denis Sassou Nguesso, Bangladeş Başbakanı Tarık Rahman, Norveç Başbakanı Jonas Gahr Store, Esvatini Başbakanı Russell Dlamini, Dünya Bankası Grubu Genel Müdürü Paschal Donohoe ve Afrika Birliği Kalkınma Ajansı İcra Kurulu Başkanı Nardos Bekele-Thomas katılım gösterdi.
İslam İşbirliği Teşkilatı Genel Sekreteri İsmail Vild eş-Şeyh Ahmed'in yanı sıra, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum da etkinlikte yer aldı.
Özbekistan Cumhurbaşkanı'nın çevre danışmanı ve Ekoloji ve İklim Değişikliği Ulusal Komitesi Başkanı Aziz Abdukhakimov, Togo’nun Enerji ve Maden Kaynaklarından Sorumlu Bakan Vekili Robert Eklo Kokou Tengue, Fas'ın Enerji, Madenler ve Sürdürülebilir Kalkınma Bakanı Charafat Afilal da programda bulundu.
Cezayir Çevre ve Yaşam Kalitesi Bakanı Kaouter Krikou, Fransa'nın Ekolojik Geçiş, Biyoçeşitlilik ve Uluslararası İklim ve Doğa Müzakereleri Bakanı Monique Barbut ile Yeşil Burun Adaları Çevre, İklim Eylemi ve Enerji Bakanı Carlos Alberto Ramos Varela de etkinlikte yer aldı.
Birleşik Arap Emirlikleri'ni temsilen İklim Değişikliği ve Çevre Bakanı Amna Al Dahak Al Shamsi, Japonya’nın Küresel Çevresel İşler Bakan Yardımcısı Takeshi Sekiya, Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nin Çevre ve Sürdürülebilir Kalkınma Bakan Yardımcısı Arlette Bahati Tito da programa katıldı.
BM-Habitat Eski İcra Direktörü Maimunah Mohd Sharif, Birleşik Krallık İklim Özel Temsilcisi Rachel Kyte ve İsveç'in Türkiye Büyükelçisi Ulrika Funered ile Sıfır Atık Vakfı Başkanı Samed Ağırbaş da katılımcılar arasında yer aldı.
