ABD'de yaklaşan seçimler gündemi sıkça meşgul ederken, Başkan Donald Trump'ın 3 Kasım'daki seçimlerin ardından İran'a yönelik askeri müdahaleleri artırabileceği yönündeki kaygılar, piyasalarda çatışma riski etrafında yeniden fiyatlamalara yol açıyor. Trump, Iowa'da katılacağı miting öncesi Beyaz Saray'dan basın mensuplarına, İran'a ciddi zararlar verdiklerini ve "Belki biraz daha ileri gidebiliriz" ifadelerini kullandı.
Ayrıca, İran destekli Husiler de Suudi Arabistan'ı hedef almaya devam ediyor. Tümgeneral Turki el-Maliki, Suudi Arabistan öncülüğündeki Arap Koalisyonu adına yaptığı açıklamada, Husilerin Riyad'a fırlattığı balistik füzenin hava savunma sistemleri tarafından imha edildiğini bildirdi. Bu tür gelişmeler, Orta Doğu'daki jeopolitik gerilimin artabileceğine dair endişeleri büyütüyor.
FİYATLARDAKİ ARTISININ NEDENLERİ
Çatışmaların tekrar şiddetlenmesi ve taşıma maliyetlerindeki artış, petrol arzını daha da tehdit ediyor ve bu durum petrol fiyatlarının yükselmesine neden oldu. Uzmanlar, petrol fiyatlarındaki artışın enerji maliyetleri üzerinden enflasyonu artırabileceğini ve merkez bankalarının sıkı para politikalarını sürdürmelerine ya da artırmalarına yol açabileceği yönünde uyarılarda bulunuyor.
Öte yandan, yapay zeka yatırımlarının finansmanı konusunda belirsizlikler ortaya çıkarken, bu endişeler küresel çapta yarı iletken şirketlerinin hisseleri üzerinde olumsuz etkiler yaratmaya devam ediyor. ABD'deki çip üreticilerinin hisselerinde düşüş gözlemlenirken, Intel yüzde 8,04, Advanced Micro Devices (AMD) yüzde 8,10, Qualcomm yüzde 2,88, Broadcom yüzde 4,31 ve Micron Technology ise yüzde 6,26 oranında değer kaybetti.
YATIRIMLARDAKİ BELİRSİZLİKLER ARTARKEN
Uzmanlar, yapay zeka yatırımlarının yüksek maliyetlere ulaşmasına karşın bu harcamaların ne zaman ve ne ölçüde kâra döneceğine ilişkin belirsizliklerin, özellikle yarı iletken, veri merkezleri ve bulut bilişim firmalarının hisselerinde dalgalanmalara yol açtığını ifade ediyor. Küresel ölçekte artan borçlanma maliyetlerinin veri merkezi kurma veya kapasite artırma süreçlerini pahalı hale getirdiği belirtiliyor.
Bu nedenle yatırımlarını borçla finanse eden şirketlerin faiz yükleri artarak yeni projelerin ekonomik cazibesini azaltıyor. ABD'de makroekonomik verilerde dikkat çeken bir gelişme yaşandı. İlk kez işsizlik maaşı için başvuruda bulunanların sayısı, 17 Ekim'de sona eren haftada 194 bine gerileyerek piyasa tahminlerinin altında kaldı.
Ayrıca, ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi, yaklaşık bir ay aradan sonra yüzde 5'in altına düştü. Bu duruma, yatırımcıların teknoloji ve yapay zeka ile bağlantılı hisselerden uzaklaşarak daha güvenli varlık olan tahvillere yönelmesi neden oldu. Dün, tahvil getirileri yaklaşık 16 baz puan azalarak yüzde 4,96 seviyesine indi; şu anda ise yüzde 4,97'den işlem görüyor.
Tahvil faizlerindeki bu gerileme, dolar cinsinden varlıkların göreli getiri cazibesini azaltarak alternatif para birimlerine, özellikle Japon yenine olan talebi artırdı. Dolar endeksi, dün yüzde 0,2 oranında düşerek 101,5 seviyesine geriledi ve bu, endeksin düşüş serisini üçüncü işlem gününe taşıdı. Bugünkü işlemde ise dolar endeksi yüzde 0,1 artarak 101,6 seviyesine ulaştı.
Öte yandan, artan petrol fiyatları enflasyon endişelerini tetiklerken, Fed'in faiz oranlarını daha uzun süre yüksek tutabileceği beklentisi de altının ons fiyatını baskılamaya devam ediyor. Dün, altının ons fiyatı yüzde 2,8 düşerek 4.024 dolara geriledi ve yeni işlem gününde 4.022 dolardan işlem görüyor.
Aralık vadeli Brent petrolünün varil fiyatı ise şu anda yüzde 0,7 artışla 114 dolara ulaştı. Bu gelişmeler doğrultusunda, New York borsasında S&P 500 endeksi yüzde 1,21, Nasdaq endeksi ise yüzde 2,60 değer kaybederken, Dow Jones endeksi yatay bir seyir izledi. ABD'deki endeks vadeli kontratlar negatif bir başlangıç yaptı.
Avrupa borsaları ise satış baskısıyla karşı karşıya kaldı; Fransa'daki olaylar ve artan petrol fiyatları bölgedeki piyasalara olumsuz yansıdı. Fransa'daki sokak olaylarının mali disiplini tehlikeye atması, tahvil piyasalarında sert dalgalanmalara neden oldu ve ülkenin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 5,07'ye çıkarak 2002'den bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.
Ayrıca, internet siteleri ve kurumsal uygulamalarda yaygın bir şekilde kullanılan PHP programlama dilinde tespit edilen iki kritik güvenlik açığı nedeniyle dünya genelinde yeni önlemler alındı. Bu durum, bilişim, teknoloji ve kıymetli metal şirketleri hisselerinde önemli kayıplara yol açtı.
Bu gelişmelerle birlikte, İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,26, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 2,54, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 1,07 ve Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 1,39 değer kaybetti. Avrupa'daki endeks vadeli kontratlar ise güne karışık bir seyirle başladı. Asya borsalarında, Hong Kong dışındaki tüm piyasalar olumsuz bir seyir izliyor.
Önceki gün, ABD ve Avrupa borsalarındaki olumsuz hava, Asya pazarlarına da yansıdı. Bölgedeki piyasalarda, özellikle yarı iletken sektörü öncülüğünde satış baskısı ön plana çıkıyor. Analistler, yapay zeka yatırımlarının sürdürülebilirliği konusundaki belirsizliklerin veri merkezleri yatırımlarında bir yavaşlama riskini ortaya çıkardığını ve bu durumun Asya piyasalarında satış baskısını artırdığını ifade ediyor.
Amerika'da teknoloji hisselerinde meydana gelen düşüş, özellikle Güney Kore'deki çip üreticileri ve Japon teknoloji firmalarında satışların artmasına neden oldu. Bu durum, küresel teknoloji sektöründeki baskının bölge borsalarına da sıçradığını gösteriyor. Ayrıca, bugün açıklanan verilere göre Japonya'da eylül ayında yıllık enflasyon yüzde 2,1 seviyesinde gerçekleşirken, bu sonuç beklentilerle uyumlu oldu.
Ülkede çekirdek enflasyon ise 9 ay aradan sonra eylülde yüzde 2'nin üzerine çıktı. Japonya'da çekirdek enflasyonun, Japonya Merkez Bankası'nın (BoJ) hedefinin üzerinde bir artış göstermesi, yakın dönemde faiz artırım olasılığını artırdı.
Bu gelişmeler ışığında, kapanışa yaklaşırken Japonya'daki Nikkei 225 endeksi yüzde 0,7, Çin'in Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,3 ve Güney Kore'nin Kospi endeksi yüzde 0,8 değer kaybetti. Hong Kong'daki Hang Seng endeksi ise yüzde 0,7 oranında bir yükseliş kaydetti. Borsa İstanbul'da, önceki gün satış ağırlıklı bir seyir gözlemlendi.
BIST 100 endeksi, günü yüzde 3,08 değer kaybederek 11.220,37 puan ile tamamladı. Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli kontrat ise normal seans kapanışına göre yatay bir seyir izledi.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Para Politikası Kurulu (PPK), politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını 100 baz puan indirerek yüzde 36 seviyesine çekti. Son olarak, ocak ayındaki toplantıda faiz indirimine giden Merkez Bankası, böylece 5 toplantının ardından ilk kez politika faizini düşürmüş oldu.
Ayrıca, tasfiyesine karar verilen bazı yatırım fonlarına yönelik düzenlemeleri içeren kanun teklifi, TBMM Genel Kurulu'nda kabul edildi. Bu düzenleme çerçevesinde, fonlarla bağlantılı işlemler nedeniyle yürütülen soruşturmalar kapsamında Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (CMK) ilgili hükümleri doğrultusunda el koyma kararı alınabileceği belirtildi.
SPK, elkonulan ve müsadere edilen mal varlıkları ile geri kazanım hesabına dair hüküm kapsamında yer almayan durumlarda, tasfiye süreçlerini ve denetim sonuçlarını değerlendirerek her bir fon için zararın veya kaybın miktarını, bu kayıptan sorumlu olan gerçek ve tüzel kişiler ile bunların sorumlu oldukları tutarları belirleyecek. Bu bilgiler, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'na (TMSF) iletilecek.
Geri kazanım hesabında biriken tutarlar, zorunlu masrafların düşürülmesinin ardından Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) tarafından görevli kuruluşa aktarılacak ve tasfiye süreci tamamlandığında ise SPK tarafından belirlenen fon pay sahiplerine Yatırımcı Tazmin Merkezi aracılığıyla ödenecek. YTM, bu ödemeleri, katılma payları oranında gerçekleştirecek.
Dolar/TL, dünü 49,6350 seviyesinden kapatırken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,2 üzerinde 49,7370 seviyesinden işlem görmeye başladı.
Analistler, yurt içinde hanehalkı beklenti anketi, sektörel enflasyon tahminleri, finansal hizmetler istatistikleri ve finansal hizmetler güven endeksinin takip edileceğini, yurt dışında ise dünya genelinde açıklanacak imalat sanayi ve hizmet sektörü Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) verilerinin gözlemleneceğini aktardı.
Teknik olarak BIST 100 endeksinde 11.100 ve 11.000 puanları destek, 11.300 ve 11.400 puanları ise direnç seviyeleri olarak değerlendirilmektedir.
Piyasalarda bugün izlenecek veriler ise şöyle sıralanmaktadır: 10.00 Türkiye ekim ayı hanehalkı beklenti anketi, 10.00 Türkiye ekim ayı sektörel enflasyon tahminleri, 10.00 Türkiye ekim ayı finansal hizmetler istatistikleri ve finansal hizmetler güven endeksi, 10.30 Almanya ekim ayı imalat, hizmet sektörü ve bileşik PMI, 11.00 Avro Bölgesi ekim ayı imalat, hizmet sektörü ve bileşik PMI, 11.30 İngiltere ekim ayı imalat, hizmet sektörü ve bileşik PMI, 17.00 ABD ekim ayı imalat, hizmet sektörü ve bileşik PMI, ayrıca 17.00 ABD ekim ayı Michigan Üniversitesi tüketici güven endeksi verileri açıklanacak.
