AA muhabirinin derlediği bilgilere göre Trump yönetimi, enerji kaynaklarına erişimi güçlendirmek ve stratejik tedarik zincirlerinde avantaj kazanmak için ekonomik baskı, gümrük tarifesi tehditleri ve askeri müdahaleler gibi yöntemlere başvuruyor. Bu yaklaşım, Trump'ın göreve başlamasının ardından enerji üretimini artırma ve kritik minerallere erişimi güçlendirme politikalarıyla belirginleşti.
Trump, 20 Ocak 2025'te göreve başlarken "Drill, baby, drill" (Durmadan sondaj yapacağız) sloganını kullandı ve aynı gün Ulusal Enerji Acil Durumu ilan ederek enerji ve kritik mineral projelerinde izin süreçlerinin hızlandırılmasını talep etti. Ayrıca yönetim, enerji üretim ve ihracatını artırmak, kritik mineral tedarikini güçlendirmek ve kurumlar arası koordinasyon sağlamak amacıyla Ulusal Enerji Hakimiyeti Konseyini kurdu.
ABD’nin enerji hakimiyetini ulusal güvenlik ve uluslararası nüfuz açısından değerlendirerek bu yaklaşım, ülke içindeki üretimin artırılmasının ötesinde stratejik kaynaklar ve ticaret güzergahları üzerindeki etkisini genişletme çabalarını da içeriyor.
PANAMA KANALI'NDA ABD-ÇİN REKABETİ
Trump, göreve başlamadan önce Atlantik ve Pasifik okyanuslarını bağlayan Panama Kanalı'nın ABD kontrolüne dönmesi gerektiğini savundu. Yüksek geçiş ücretleri ve Çin'in bölgedeki etkisini gerekçe gösteren Trump'ın talebi, Panama Devlet Başkanı Jose Raul Mulino tarafından reddedildi. Mulino, kanalın tamamen Panama'ya ait olduğunu vurguladı.
Bununla birlikte, kanalın iki ucundaki limanları işleten Hong Kong merkezli CK Hutchison’ın iştiraki Panama Ports Company’nin sözleşmeleri, Panama Yüksek Mahkemesi’nin ocak ayında aldığı kararla anayasaya aykırı bulundu. Bu gelişmeler, kanalın egemenliğinin ABD’ye geçmemesiyle birlikte bölgedeki stratejik rekabetin boyutunu ortaya koydu.
GRÖNLAND'DA ASKERİ VARLIK VE KRİTİK MİNERALLER
Trump’ın nüfuz artırmak istediği bir diğer bölge ise, Arktik'teki stratejik konumu ve kritik mineral kaynaklarıyla öne çıkan Grönland oldu. Trump, Danimarka’ya bağlı özerk bölgenin ABD kontrolüne geçmesi gerektiğini savunarak, ulusal güvenliği ve Rusya ile Çin’in Arktik'teki faaliyetlerini gerekçe gösterdi. Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen ise, "ABD, Grönland'ı alamayacak.
Biz kimseye ait değiliz. Kendi geleceğimizi kendimiz belirliyoruz" diyerek bu talebe karşı çıktı. Ayrıca, ABD’nin eylülde Danimarka ve Grönland ile bölgedeki askeri varlığını genişletmeye yönelik bir anlaşma imzalaması ve stratejik sektörlerde güvenlik riski oluşturan belirli yabancı yatırımlara kısıtlamalar getirmesi, Washington’ın Arktik'teki nüfuz arayışının askeri ve ekonomik boyutlarını ön plana çıkardı.
Trump’ın ekimde Grönland’da kapsamlı petrol, doğal gaz ve maden arama faaliyetlerinin başlayacağını açıklaması, bölgenin kaynaklarına erişimin yönetimin gündeminde kalmaya devam ettiğini gösterdi.
VENEZUELA'DA ASKERİ MÜDAHALE
Trump yönetiminin enerji kaynakları üzerindeki etkisini artırma çabalarının en belirgin örneklerinden biri, dünyanın en büyük kanıtlanmış petrol rezervlerine sahip olan Venezuela'da gerçekleşti. Washington, uzun yıllardır uyguladığı petrol yaptırımlarının ardından, Trump'ın ikinci döneminde bu ülkeye askeri müdahalede bulunmaya karar verdi.
ABD güçleri, 3 Ocak tarihinde Venezuela'ya düzenledikleri operasyon neticesinde, Devlet Başkanı Nicolas Maduro ve eşi Cilia Flores'i yakalayarak ülke dışına çıkardılar. Operasyonun ardından Trump, Venezuela'nın petrol endüstrisinin yeniden yapılandırılmasında Amerikalı şirketlerin önemli bir rol üstleneceğini duyurdu. Ayrıca, ülkenin petrol varlıklarının işletilmesine yönelik ABD'nin kontrolünün güçlendirileceğini belirtti.
Yaklaşık 303 milyar varillik kanıtlanmış petrol rezervi ile küresel toplamın yaklaşık beşte birini elinde bulunduran Venezuela, Washington için enerji arzının çeşitlendirilmesi yanı sıra uzun vadeli ekonomik ve stratejik etki kurma açısından büyük bir önem taşıyor.
Panama ve Grönland'daki egemenlik taleplerinin sonuçsuz kalmasının ardından, Trump yönetiminin Venezuela'da askeri güç kullanması, Washington'un stratejik kaynaklar üzerindeki etkisini artırmak amacıyla farklı dış politika yöntemlerine yöneldiğini gösteriyor.
KAYNAKLAR ÜZERİNDEKİ KONTROL POLİTİKASI TARİHSEL EMPERYALİZMİ ÇAĞRIŞTIRIYOR
Energy Aspects Jeopolitik Araştırmalar Bölümü Başkanı Richard Bronze, AA muhabirine yaptığı açıklamada, ABD'nin stratejik kaynaklar üzerindeki kontrolü sağlamaya yönelik belirgin bir politika izlediğini ifade etti.
Bronze, Venezuela ve Grönland'ın bu yaklaşımın öne çıkan örnekleri olduğunu kaydederken, ABD'nin Batı Yarımküre'deki nüfuzunu artırma stratejisinin, Monroe Doktrini'nin Trump uzantısı (Trump Corollary) ya da gayriresmi adıyla Donroe Doktrini olarak adlandırıldığını belirtti.
Bronze, Trump'ın Venezuela petrolü ve Grönland'daki kritik minerallerle ilgili söylemlerine atıfta bulunarak, 'Kaynaklar üzerinde kontrol sağlamaya yönelik bu belirgin politika, tarihsel emperyalizm anlayışını akla getiriyor; ancak önemli riskler de barındırıyor.' dedi.
Bronze, bu yaklaşımın Venezuela'da ABD ile işbirliği yapan bir hükümetin meşruiyetini zayıflatabileceğini ifade ederek, kaynaklar üzerinde ulusal egemenliği savunan hareketlerin güçlenebileceğini, anlaşmaların bozulabileceğini ve istikrarsızlık yaşanabileceğini vurguladı. Trump yönetiminin Amerika kıtası dışındaki politikalarının ise daha çok karşılıklı çıkar ve pazarlık merkezli, ancak daha az tutarlı bir yön izlediğini belirtti.
Mevcut enerji fiyatları krizinin, ABD'nin enerji hakimiyeti politikalarının sınırlarını ortaya koyduğunu söyleyen Bronze, Trump'ın kısa vadeli ekonomik anlaşmalara öncelik verdiğini aktardı. Bronze, '2025'te Ukrayna'nın maden kaynaklarına ilişkin yürütülen müzakerelerde ya da bu ay duyurduğu Rusya'dan dizel tedarikine yönelik anlaşmada olduğu gibi ekonomik anlaşmalar, Trump'ın dış politikasını sık sık şekillendiriyor.' değerlendirmesini yaptı.
Bu tür anlaşmalar, ABD'nin ve geleneksel ortaklarının uzun vadeli stratejik amaçlarından dikkatleri saptırabiliyor, hatta bu hedeflere olumsuz etkiler yapabiliyor.
